Powstanie styczniowe 1863–1864

1.Powstanie styczniowe

Polskie powstanie narodowe przeciwko Rosji, rozpoczęte 22 stycznia 1863 roku w Królestwie Polskim i trwające do 1864 roku. Miało charakter wojny partyzanckiej.

2.Królestwo Polskie

Państwo utworzone po kongresie wiedeńskim, połączone unią personalną z Rosją. To na jego terenie wybuchło powstanie styczniowe.

3.Branka

Przymusowy pobór do armii rosyjskiej zarządzony w 1863 roku przez Aleksandra Wielopolskiego. Przyspieszył wybuch powstania, bo miał rozbić polskie środowiska spiskowe.

4.Aleksander Wielopolski

Polityk polski związany z administracją Królestwa Polskiego. Dążył do ugody z Rosją, a jego decyzja o przeprowadzeniu branki przyczyniła się do wybuchu powstania.

5.Czerwoni

Radykalne stronnictwo polityczne przed powstaniem. Popierali szybkie rozpoczęcie walki i szerokie reformy społeczne, w tym uwłaszczenie chłopów.

6.Biali

Umiarkowane stronnictwo polityczne przed powstaniem. Byli ostrożniejsi, liczyli na działania dyplomatyczne i nie chcieli zbyt szybkiego wybuchu powstania.

7.Manifest Tymczasowego Rządu Narodowego

Odezwa z 22 stycznia 1863 roku ogłaszająca wybuch powstania. Zapowiadała walkę o niepodległość oraz nadanie chłopom ziemi.

8.Tymczasowy Rząd Narodowy

Tajna władza kierująca powstaniem w jego początkowym okresie. Organizowała administrację, podatki, pocztę i działania zbrojne.

9.Wojna partyzancka

Sposób walki polegający na działaniach małych, ruchliwych oddziałów, atakujących z zaskoczenia. Taki charakter miało powstanie styczniowe.

10.Romuald Traugutt

Ostatni dyktator powstania styczniowego. Dążył do uporządkowania działań powstańczych, ale został aresztowany przez Rosjan i stracony w 1864 roku.

11.Dyktator powstania

Przywódca skupiający pełnię władzy cywilnej i wojskowej w czasie powstania. W powstaniu styczniowym najsłynniejszym dyktatorem był Romuald Traugutt.

12.Uwłaszczenie chłopów w 1864 roku

Reforma przeprowadzona przez cara w Królestwie Polskim, nadająca chłopom ziemię. Miała osłabić poparcie wsi dla powstania i odciągnąć chłopów od walki.

13.Represje popowstaniowe

Kary zastosowane przez władze rosyjskie po upadku powstania: egzekucje, zsyłki na Sybir, konfiskaty majątków oraz likwidacja resztek odrębności Królestwa Polskiego.

14.Rusyfikacja

Polityka władz rosyjskich polegająca na narzucaniu języka, kultury i administracji rosyjskiej ludności polskiej. Nasiliła się po upadku powstania styczniowego.