Mezopotamia i Egipt starożytny

Cywilizacje starożytnego Wschodu to jedne z najdawniejszych wielkich kultur świata. Rozwijały się tam, gdzie ludzie mieli dostęp do wody, mogli uprawiać ziemię i zakładać miasta. Do najważniejszych należały Mezopotamia i Egipt.

Cywilizacja to społeczeństwo dobrze zorganizowane. Ma władzę, prawa, religię, miasta, handel i pismo. Pismo było bardzo ważne, bo pozwalało zapisywać prawa, rachunki, umowy i wiadomości o wydarzeniach.

Mezopotamia leżała między rzekami Tygrys i Eufrat. Sama nazwa oznacza właśnie „międzyrzecze”. Na tym obszarze powstawały żyzne ziemie, na których można było uprawiać zboże. Jednocześnie życie nie było łatwe, bo rzeki wylewały nieregularnie i czasem niszczyły pola.

W Mezopotamii rozwijały się miasta-państwa, czyli niewielkie państwa złożone z miasta i okolic. Do najstarszych należały ośrodki zakładane przez Sumerów. Z czasem powstawały tu większe państwa, na przykład Babilonia.

Mieszkańcy Mezopotamii budowali kanały nawadniające, aby doprowadzać wodę do pól. Dzięki temu rolnictwo mogło się rozwijać, a nadwyżki żywności sprzyjały rozwojowi handlu i rzemiosła.

Egipt rozwinął się w północno-wschodniej Afryce, w dolinie Nilu. Kraj otaczały pustynie, dlatego rzeka była podstawą życia. Jej regularne wylewy zostawiały na polach żyzny muł, który umożliwiał uprawę zbóż, warzyw i lnu.

Dlatego mówi się, że Egipt był „darem Nilu”. Bez tej rzeki rozwój państwa byłby bardzo trudny. Nil dawał wodę do picia, do podlewania pól i był także ważnym szlakiem komunikacyjnym.

Egipcjanie potrafili dobrze wykorzystywać warunki przyrodnicze. Budowali urządzenia i kanały, które pomagały kierować wodę na pola. Dzięki temu mogli wyżywić dużą liczbę ludności.

W starożytnym Egipcie najważniejszą osobą był faraon. Był władcą całego państwa i uważano go za istotę boską. Miał ogromną władzę i decydował o najważniejszych sprawach.

W Mezopotamii również rządzili władcy, ale państwo często było podzielone na miasta-państwa albo większe królestwa. Ważną rolę odgrywali także kapłani i urzędnicy.

Społeczeństwo obu cywilizacji było zróżnicowane. Na szczycie stali władcy i kapłani. Ważni byli też urzędnicy i pisarze, którzy potrafili czytać i pisać. Niżej znajdowali się rzemieślnicy, kupcy i chłopi. Chłopi stanowili liczną grupę, bo to oni uprawiali ziemię.

Mieszkańcy Mezopotamii i Egiptu wierzyli w wielu bogów, czyli wyznawali politeizm. Bóstwa wiązano z siłami przyrody, niebem, słońcem, wodą czy płodnością ziemi. Religia miała bardzo duże znaczenie w życiu codziennym.

Egipcjanie szczególnie mocno wierzyli w życie po śmierci. Z tego powodu troszczyli się o ciała zmarłych i przeprowadzali mumifikację. Uważali, że zachowanie ciała pomoże zmarłemu w dalszym istnieniu po śmierci.

Z wiarą w życie pozagrobowe wiązały się również wielkie grobowce faraonów. Najbardziej znane są piramidy, które do dziś są symbolem starożytnego Egiptu.

Jednym z najważniejszych osiągnięć Mezopotamii było pismo klinowe. Zapisywano je na glinianych tabliczkach. Dzięki pismu można było prowadzić rachunki, spisywać prawa i przechowywać informacje.

W Egipcie używano hieroglifów, czyli znaków obrazkowych. Umieszczano je na ścianach świątyń i grobowców, a także na zwojach papirusu. Umiejętność pisania była trudna i cenna.

W Mezopotamii powstał też Kodeks Hammurabiego, czyli słynny zbiór praw. Pokazuje on, że państwa starożytnego Wschodu były dobrze zorganizowane. Do osiągnięć tych cywilizacji należały również rozwój rolnictwa, budownictwa i organizacji państwa.

Mezopotamia i Egipt należą do najstarszych cywilizacji świata. Obie rozwinęły się nad wielkimi rzekami, bo woda była konieczna do życia i uprawy ziemi.

Najważniejsze skojarzenia:

• Mezopotamia – Tygrys i Eufrat, Sumerowie, miasta-państwa, pismo klinowe, Kodeks Hammurabiego.
• Egipt – Nil, faraon, hieroglify, piramidy, mumifikacja.
• Obie cywilizacje – rolnictwo, irygacja, wielu bogów, silna władza i rozwinięta organizacja państwa.

Jeśli pamiętasz zależność między rzeką a rozwojem państwa, różnicę między pismem klinowym a hieroglifami oraz rolę faraona i piramid, znasz najważniejsze treści z tego tematu.