Historia
Łódzki Konkurs Historyczny - Europa i ziemie polskie 1815-1864
Zestaw obejmuje działy XIX-XXI podstawy programowej historii dla klasy VII.
Podcast
Ładuję…
1.Kongres wiedeński
Zjazd monarchów i dyplomatów w Wiedniu w latach 1814-1815, który po klęsce Napoleona ustalił nowy ład w Europie. Najważniejszą rolę odegrali m.in. austriacki minister Klemens Metternich, car Aleksander I i francuski dyplomata Talleyrand.
2.Zasady kongresu wiedeńskiego
Legitymizm - tron należy się prawowitym dynastiom panującym przed rewolucją; restauracja - przywrócenie dawnych porządków sprzed rewolucji francuskiej; równowaga sił - żadne mocarstwo nie może zdominować Europy.
3.Święte Przymierze
Sojusz zawarty w 1815 r. przez Rosję, Austrię i Prusy. W praktyce służył obronie ładu ustalonego w Wiedniu i tłumieniu ruchów rewolucyjnych oraz narodowych w Europie.
4.Ziemie polskie po kongresie wiedeńskim
Z większości Księstwa Warszawskiego utworzono Królestwo Polskie w unii z Rosją, z carem jako królem. Prusy otrzymały Wielkie Księstwo Poznańskie, a Kraków z okolicą stał się Rzecząpospolitą Krakowską pod opieką trzech zaborców.
5.Rewolucja przemysłowa
Przejście od wytwarzania ręcznego do produkcji maszynowej w fabrykach. Zaczęła się w XVIII w. w Anglii, a w XIX w. objęła m.in. Belgię, Zagłębie Ruhry i Śląsk.
6.Maszyna parowa Jamesa Watta
Urządzenie zamieniające energię pary wodnej w ruch, ulepszone przez Szkota Jamesa Watta. Napędzało maszyny w fabrykach, np. mechaniczne krosna. Później napęd parowy poruszał także lokomotywy i statki.
7.Transport parowy
George Stephenson zbudował lokomotywę parową i rozwinął kolej, a Amerykanin Robert Fulton skonstruował statek parowy. Dzięki rozwojowi transportu parowego przewóz ludzi i towarów stał się szybszy i tańszy.
8.Wynalazki w łączności i oświetleniu
Samuel Morse opracował telegraf elektryczny, a Graham Bell - telefon. Thomas Edison udoskonalił żarówkę elektryczną, a Polak Ignacy Łukasiewicz skonstruował lampę naftową.
9.Nowe grupy społeczne epoki przemysłowej
Burżuazja - właściciele fabryk, banków i firm handlowych; właścicieli fabryk nazywano fabrykantami. Proletariat - robotnicy najemni, którzy nie mieli własnych środków produkcji i utrzymywali się z pracy zarobkowej, m.in. w fabrykach.
10.Położenie robotników fabrycznych
Robotnicy, także dzieci, pracowali po kilkanaście godzin dziennie i mieszkali w ciasnych dzielnicach szybko rosnących miast (urbanizacja). Część z nich niszczyła maszyny, obwiniając je o odbieranie pracy - to luddyzm.
11.Konstytucja Królestwa Polskiego
Ustawa zasadnicza nadana w 1815 r. przez cara Aleksandra I. Królem Polski był car, w Warszawie zastępował go namiestnik (pierwszy - Józef Zajączek), a prawa uchwalał Sejm z izbą poselską i senatem; działała też Rada Stanu.
12.Rozwój gospodarczy Królestwa Polskiego
Minister skarbu Ksawery Drucki-Lubecki uzdrowił finanse i założył Bank Polski (1828). Rozwijał się przemysł włókienniczy, a Stanisław Staszic wspierał rozwój górnictwa i hutnictwa.
13.Szkolnictwo wyższe w Królestwie Polskim
W 1816 r. założono Uniwersytet Warszawski, a w Marymoncie pod Warszawą - Instytut Agronomiczny, który kształcił fachowców od rolnictwa. Rozwój nauki i oświaty był ważnym osiągnięciem okresu konstytucyjnego.
14.Kaliszanie
Liberalna opozycja w Sejmie Królestwa Polskiego, skupiona wokół braci Wincentego i Bonawentury Niemojowskich. Legalnie protestowała przeciw łamaniu konstytucji przez władze, np. przeciw wprowadzeniu cenzury.
15.Walerian Łukasiński
Major wojska polskiego, twórca tajnego Towarzystwa Patriotycznego, które dążyło do odzyskania niepodległości. Aresztowany w 1822 r., do końca życia był więziony przez Rosjan.
16.Przyczyny powstania listopadowego
Łamanie konstytucji przez władze rosyjskie oraz wiadomość, że car chce użyć wojska polskiego do tłumienia rewolucji we Francji i w Belgii. Spiskowców zachęciły też rewolucje 1830 r. w Europie.
17.Noc listopadowa
Wybuch powstania 29 listopada 1830 r. w Warszawie. Walkę rozpoczęli spiskowcy ze Szkoły Podchorążych pod wodzą Piotra Wysockiego, a grupa spiskowców zaatakowała Belweder - siedzibę wielkiego księcia Konstantego, brata cara i wodza naczelnego wojska polskiego.
18.Detronizacja Mikołaja I
Uchwała Sejmu z 25 stycznia 1831 r., że Mikołaj I nie jest już królem Polski. Zapadła po upadku dyktatury Józefa Chłopickiego, który dążył do ugody z carem, i oznaczała otwartą wojnę z Rosją.
19.Przebieg powstania listopadowego
Wojna regularnych armii polskiej i rosyjskiej. Najważniejsze bitwy stoczono pod Olszynką Grochowską (luty 1831) i pod Ostrołęką (maj 1831), a we wrześniu 1831 r. Rosjanie zdobyli Warszawę.
20.Statut Organiczny
Akt nadany przez cara w 1832 r. w miejsce konstytucji Królestwa Polskiego. Zlikwidował Sejm i osobne wojsko polskie, a Królestwo uznał za nierozerwalną część Cesarstwa Rosyjskiego.
21.Represje po powstaniu listopadowym
Rosjanie zamknęli Uniwersytet Warszawski, zbudowali Cytadelę Warszawską, konfiskowali majątki powstańców i zsyłali ich w głąb Rosji. Wielu uczestników powstania wyjechało na emigrację.
22.Wielkie Księstwo Poznańskie
Część zaboru pruskiego utworzona w 1815 r., początkowo z ograniczoną autonomią. Po powstaniu listopadowym władze pruskie ograniczały odrębność Księstwa i nasiliły germanizację.
23.Praca organiczna
Program wzmacniania polskości przez rozwój gospodarki, oświaty i nauki zamiast walki zbrojnej. W Wielkopolsce realizowali go m.in. lekarz Karol Marcinkowski (twórca Bazaru Poznańskiego), przemysłowiec Hipolit Cegielski i ziemianin Dezydery Chłapowski.
24.Rabacja galicyjska
Bunt chłopów w Galicji (zabór austriacki) w 1846 r., którego jednym z przywódców był Jakub Szela. Chłopi, wykorzystani przez władze austriackie, napadali na dwory i zabijali szlachtę, co przyczyniło się do klęski powstania krakowskiego.
25.Rzeczpospolita Krakowska
Wolne Miasto Kraków z okolicą, istniejące w latach 1815-1846 pod opieką Rosji, Austrii i Prus. Po upadku powstania krakowskiego w 1846 r., którego jednym z przywódców był Edward Dembowski, wcielono je do Austrii.
26.Ziemie zabrane
Dawne wschodnie ziemie Rzeczypospolitej (Litwa, Białoruś, Ukraina) wcielone wprost do Cesarstwa Rosyjskiego, poza Królestwem Polskim. Po powstaniu listopadowym nasiliła się tam rusyfikacja, a w 1832 r. zamknięto Uniwersytet Wileński.
27.Ziemie polskie w czasie Wiosny Ludów (1848)
W Wielkim Księstwie Poznańskim wybuchło powstanie, którym dowodził Ludwik Mierosławski; Prusacy je stłumili. W Galicji władze austriackie przeprowadziły w 1848 r. uwłaszczenie chłopów.
28.Wielka Emigracja
Emigracja polityczna po upadku powstania listopadowego, głównie do Francji: politycy, żołnierze i twórcy, m.in. historyk Joachim Lelewel. Podtrzymywała sprawę polską w Europie i stworzyła arcydzieła literatury romantycznej.
29.Obozy polityczne Wielkiej Emigracji
Hotel Lambert - obóz konserwatywny księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, liczący na pomoc mocarstw. Towarzystwo Demokratyczne Polskie (1832) opowiadało się za powstaniem z udziałem ludu i uwłaszczeniem chłopów. Oba obozy dążyły do niepodległości.
30.Kultura Wielkiej Emigracji
Na emigracji Adam Mickiewicz napisał „Pana Tadeusza” i III część „Dziadów”, a utwory tworzył tam też Juliusz Słowacki. W Paryżu komponował Fryderyk Chopin, autor m.in. polonezów i mazurków.
31.Odwilż posewastopolska
Złagodzenie polityki rosyjskiej po klęsce Rosji w wojnie krymskiej (1853-1856) za panowania cara Aleksandra II. W Królestwie Polskim ożyło życie narodowe, a w 1861 r. odbywały się manifestacje patriotyczne.
32.Obozy polityczne przed powstaniem styczniowym
W Królestwie Polskim działali Biali i Czerwoni. Biali - umiarkowani ziemianie i bogate mieszczaństwo - liczyli na ustępstwa cara i reformy, a Czerwoni - radykałowie - przygotowywali zbrojne powstanie.
33.Aleksander Wielopolski
Polityk ugodowy, który za zgodą cara przeprowadzał reformy w Królestwie Polskim, m.in. otworzył w 1862 r. Szkołę Główną w Warszawie. Aby rozbić konspirację, zarządził brankę w styczniu 1863 r.
34.Branka
Przymusowy pobór do wojska rosyjskiego w styczniu 1863 r., skierowany głównie przeciw młodzieży miejskiej związanej z Czerwonymi. Była bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania styczniowego.
35.Wybuch powstania styczniowego
Powstanie wybuchło 22 stycznia 1863 r. Tymczasowy Rząd Narodowy ogłosił wtedy manifest wzywający do walki oraz dekret o uwłaszczeniu chłopów.
36.Charakter powstania styczniowego
Wojna partyzancka - powstańcy walczyli w małych oddziałach i unikali wielkich bitew. Kierowało nimi tajne państwo podziemne z Rządem Narodowym; pierwszymi dyktatorami byli Ludwik Mierosławski i Marian Langiewicz.
37.Romuald Traugutt
Od października 1863 r. dyktator powstania styczniowego, który uporządkował jego organizację. Aresztowany i stracony w 1864 r. na stokach Cytadeli Warszawskiej; w tym samym roku powstanie upadło.
38.Uwłaszczenie chłopów w trzech zaborach
Uwłaszczenie to nadanie chłopom na własność uprawianej ziemi. W zaborze pruskim, w Wielkopolsce, prowadzono je od 1823 r. za odszkodowaniem dla dziedziców. W Galicji (zabór austriacki) przeprowadzono je w 1848 r., a w Królestwie Polskim (zabór rosyjski) ukazem carskim z 1864 r., najkorzystniej dla chłopów, by odciągnąć wieś od powstania.
39.Represje po powstaniu styczniowym
Rosjanie stosowali egzekucje i zsyłki powstańców na Syberię, konfiskowali majątki i kasowali klasztory. Na Litwie i Białorusi powstanie krwawo tłumił Michaił Murawiow, zwany Wieszatielem.
40.Kraj Przywiślański
Rosyjska nazwa Królestwa Polskiego po zlikwidowaniu jego odrębności po powstaniu styczniowym. W urzędach i szkołach wprowadzono język rosyjski, a Szkołę Główną zamieniono w 1869 r. na rosyjski Cesarski Uniwersytet Warszawski.
Notatka
Kongres wiedeński i nowy ład w Europie
Po klęsce Napoleona monarchowie i dyplomaci ustalili nowy ład Europy na kongresie wiedeńskim (1814-1815). Główną rolę odegrali m.in. austriacki minister Klemens Metternich, car Aleksander I i francuski dyplomata Talleyrand.
Decyzje kongresu opierały się na trzech zasadach, z których każda dotyczyła czegoś innego:
- legitymizm
- kto ma prawo do tronu: prawowite dynastie panujące przed rewolucją,
- restauracja
- jakie prawa i urzędy mają obowiązywać: porządki sprzed rewolucji francuskiej,
- równowaga sił
- jak nie dopuścić do dominacji jednego mocarstwa: utrzymać równowagę między mocarstwami, m.in. przez odpowiedni podział terytoriów.
Nowego ładu strzegło , zawarte w 1815 r. przez Rosję, Austrię i Prusy. W praktyce sojusz tłumił w Europie ruchy rewolucyjne i narodowe.
Kongres zdecydował też o losie ziem polskich:
- Królestwo Polskie
- utworzone z większości Księstwa Warszawskiego, w unii z Rosją; jego królem był car
- Wielkie Księstwo Poznańskie
- część zaboru pruskiego, początkowo z ograniczoną autonomią
- Rzeczpospolita Krakowska
- Kraków z okolicą jako Wolne Miasto pod opieką Rosji, Austrii i Prus
- Galicja
- pozostała w zaborze austriackim.
Rewolucja przemysłowa i jej skutki
to przejście od pracy ręcznej do produkcji maszynowej w fabrykach. Zaczęła się w XVIII w. w Anglii. W XIX w. przemysł maszynowy rozwinął się m.in. w Belgii, Zagłębiu Ruhry i na Śląsku.
Napęd fabrykom dawała maszyna parowa, ulepszona przez Szkota Jamesa Watta. Zamieniała energię pary wodnej w ruch i poruszała m.in. mechaniczne krosna. Później para napędzała też lokomotywy i statki.
Najważniejsze wynalazki epoki można uporządkować według dziedzin:
- transport - lokomotywa parowa i kolej (George Stephenson), statek parowy (Robert Fulton); przewóz stał się szybszy i tańszy,
- łączność - telegraf elektryczny (Samuel Morse), później telefon (Graham Bell),
- oświetlenie - udoskonalona żarówka elektryczna (Thomas Edison), lampa naftowa (Ignacy Łukasiewicz).
Przemysł zmienił społeczeństwo. Właściciele fabryk, banków i firm handlowych tworzyli burżuazję. Robotnicy najemni bez własnych środków produkcji, żyjący z pracy zarobkowej, m.in. w fabrykach, tworzyli proletariat.
Urbanizacja to rozwój miast i wzrost udziału ludności miejskiej. Rewolucja przemysłowa przyspieszyła ten proces. Robotnicy mieszkali w ciasnych dzielnicach, a dzień pracy w fabryce trwał kilkanaście godzin, także dla dzieci. Część robotników niszczyła maszyny, bo uważała, że odbierają im pracę - to luddyzm.
Królestwo Polskie w okresie konstytucyjnym (1815-1830)
Ustrój
Car Aleksander I nadał Królestwu konstytucję w 1815 r. Car był królem Polski, a w Warszawie zastępował go namiestnik; pierwszym był Józef Zajączek. Prawa uchwalał Sejm, który miał dwie izby: izbę poselską i senat. Działała też Rada Stanu. Wojskiem polskim dowodził wielki książę Konstanty, brat cara.
Gospodarka i szkoły
Minister skarbu Ksawery Drucki-Lubecki uzdrowił finanse, a w 1828 r. powstał Bank Polski. Rozwijało się włókiennictwo, a Stanisław Staszic wspierał górnictwo i hutnictwo. W 1816 r. założono Uniwersytet Warszawski, a w Marymoncie - Instytut Agronomiczny, który kształcił fachowców od rolnictwa.
Spory o konstytucję
Władze rosyjskie łamały konstytucję, m.in. wprowadziły cenzurę. Jawnie, w Sejmie, sprzeciwiali się temu skupieni wokół braci Niemojowskich. W tajnym Towarzystwie Patriotycznym działał major , aresztowany w 1822 r.
Ważne
Opozycja legalna działa jawnie i w granicach prawa, a konspiracja działa w tajemnicy i poza prawem oraz ukrywa swoich członków.
Powstanie listopadowe (1830-1831)
Władze rosyjskie łamały konstytucję, co budziło coraz większy opór. Ostatnim impulsem była wiadomość, że car zamierza użyć wojska polskiego przeciw rewolucjom we Francji i w Belgii. Spiskowców ośmieliły też same rewolucje 1830 r. w Europie.
rozpoczęła powstanie 29 listopada 1830 r. w Warszawie. Walkę podjęli podchorążowie pod wodzą Piotra Wysockiego. Inna grupa spiskowców uderzyła na Belweder, siedzibę wielkiego księcia Konstantego.
Władzę objął dyktator Józef Chłopicki, który chciał ugody z carem. Po upadku jego dyktatury Sejm 25 stycznia 1831 r. ogłosił detronizację Mikołaja I. W lutym armia rosyjska wkroczyła do Królestwa Polskiego.
Przeciw sobie stanęły dwie regularne armie, a o losach wojny rozstrzygały duże bitwy. Najważniejsze stoczono pod Olszynką Grochowską w lutym i pod Ostrołęką w maju 1831 r. We wrześniu 1831 r. Rosjanie zdobyli Warszawę, ale walki trwały jeszcze w październiku.
Car ukarał Królestwo. W 1832 r. nadał w miejsce konstytucji: zlikwidował Sejm i osobne wojsko, a Królestwo uznał za nierozerwalną część Cesarstwa Rosyjskiego.
Zamknięto Uniwersytet Warszawski i zbudowano Cytadelę Warszawską. Powstańcom konfiskowano majątki i zsyłano ich w głąb Rosji. Wielu uczestników walk wybrało emigrację.
1830
noc listopadowa
1831
detronizacja i upadek Warszawy
1832
Statut Organiczny
Ziemie polskie poza Królestwem (1815-1848)
Położenie Polaków poza Królestwem zależało od tego, które państwo rządziło danym obszarem.
| Obszar | Władza | Najważniejsze zmiany |
|---|---|---|
| Wielkie Księstwo Poznańskie | Prusy | uwłaszczenie od 1823 r., germanizacja po 1831 r. |
| Galicja | Austria | rabacja 1846 r., uwłaszczenie 1848 r. |
| Rzeczpospolita Krakowska | opieka Rosji, Austrii i Prus | powstanie 1846 r., wcielenie do Austrii |
| ziemie zabrane (dawne wschodnie ziemie Rzeczypospolitej wcielone bezpośrednio do Rosji: Litwa, Białoruś i część Ukrainy) | Rosja, poza Królestwem | rusyfikacja, zamknięcie Uniwersytetu Wileńskiego (1832) |
W Wielkim Księstwie Poznańskim rozwinęła się . Realizowali ją m.in. lekarz Karol Marcinkowski, twórca Bazaru Poznańskiego, przemysłowiec Hipolit Cegielski i ziemianin Dezydery Chłapowski.
Zapamiętaj
Praca organiczna wzmacnia polskość bez walki zbrojnej - przez gospodarkę, oświatę i naukę, np. zakładanie polskich spółek i czytelni.
W 1846 r. w Rzeczypospolitej Krakowskiej wybuchło powstanie, a jednym z jego przywódców był Edward Dembowski. W tym samym roku w Galicji zbuntowali się chłopi, a jednym z ich przywódców był Jakub Szela. Napadali na dwory i zabijali szlachtę. Władze austriackie wykorzystały tę rabację galicyjską, co przyczyniło się do klęski powstania.
W 1848 r., w czasie Wiosny Ludów, w Wielkim Księstwie Poznańskim wybuchło powstanie pod dowództwem Ludwika Mierosławskiego. Stłumili je Prusacy.
Wielka Emigracja
Po upadku powstania listopadowego wielu polityków, żołnierzy i twórców wyjechało z kraju, głównie do Francji. Tę emigrację polityczną nazywamy Wielką Emigracją. Należał do niej m.in. historyk Joachim Lelewel.
Emigranci chcieli niepodległości, ale różnili się w tym, jak ją osiągnąć. Powstały dwa główne obozy:
- Hotel Lambert
- obóz konserwatywny księcia Adama Jerzego Czartoryskiego, który liczył na pomoc mocarstw,
- Towarzystwo Demokratyczne PolskieTDP, 1832
- obóz demokratyczny, który chciał powstania z udziałem ludu i uwłaszczenia chłopów.
Na obczyźnie powstały arcydzieła romantyzmu, m.in. „Pan Tadeusz” i III część „Dziadów” Adama Mickiewicza. Tworzył tam również Juliusz Słowacki, a w Paryżu polonezy i mazurki komponował Fryderyk Chopin.
Dzięki emigrantom sprawa polska nie znikała z europejskiej polityki, a literatura romantyczna przeżyła rozkwit.
Powstanie styczniowe - przyczyny i przebieg (1863-1864)
Rosja przegrała wojnę krymską (1853-1856), a car Aleksander II złagodził politykę wobec Polaków. Ten okres nazywa się odwilżą posewastopolską. W Królestwie ożyło życie narodowe, a w 1861 r. odbywały się manifestacje patriotyczne.
Działacze podzielili się na dwa obozy. Biali (umiarkowani ziemianie i bogate mieszczaństwo) czekali na reformy i ustępstwa cara. Czerwoni (radykałowie) szykowali walkę zbrojną.
Ugodowy polityk za zgodą cara przeprowadzał reformy, np. w 1862 r. otworzył w Warszawie Szkołę Główną. Aby rozbić konspirację, zarządził w styczniu 1863 r. , czyli przymusowy pobór do wojska rosyjskiego. Branka była przyczyną bezpośrednią powstania, a wcześniejsze wydarzenia - przyczynami pośrednimi.
Powstanie wybuchło 22 stycznia 1863 r. Tymczasowy Rząd Narodowy ogłosił manifest i dekret o uwłaszczeniu chłopów. Walką kierowało tajne państwo podziemne. Pierwszymi dyktatorami byli Ludwik Mierosławski i Marian Langiewicz, a od października 1863 r. - . Traugutt uporządkował organizację powstania, ale w 1864 r. został stracony na stokach Cytadeli Warszawskiej. W tym samym roku powstanie upadło.
Powstania listopadowe i styczniowe różnił sposób walki:
| Cecha | Powstanie listopadowe | Powstanie styczniowe |
|---|---|---|
| rodzaj wojny | wojna regularnych armii | wojna partyzancka |
| walczące siły | armie polska i rosyjska | małe oddziały powstańcze przeciw armii rosyjskiej |
| bitwy | wielkie bitwy | unikanie wielkich bitew przez powstańców |
Ważne
W wojnie regularnej walczą ze sobą regularne armie, a o jej losach rozstrzygają duże bitwy; w wojnie partyzanckiej małe oddziały unikają starcia z głównymi siłami wroga.
1863
wybuch powstania styczniowego
1864
stracenie Traugutta i upadek powstania
Uwłaszczenie chłopów i represje po powstaniu styczniowym
Uwłaszczenie to nadanie chłopom na własność ziemi, którą uprawiali. Terminy i warunki uwłaszczenia różniły się zależnie od zaboru:
- zabór pruski
- najwcześniej, w Wielkopolsce od 1823 r., za odszkodowaniem dla dziedziców
- zabór austriacki
- w 1848 r., w Galicji, w czasie Wiosny Ludów
- zabór rosyjski
- w Królestwie Polskim dekret Rządu Narodowego w 1863 r., a potem ukaz carski z 1864 r.
Ukaz carski dawał chłopom w Królestwie najkorzystniejsze warunki spośród trzech zaborów. Car chciał w ten sposób odciągnąć wieś od powstania.
Już w czasie powstania władze rosyjskie stosowały surowe represje, które trwały także po jego upadku. Rosjanie wykonywali egzekucje, zsyłali powstańców na Syberię i konfiskowali ich majątki. Kasowano też klasztory. Na Litwie i Białorusi powstanie krwawo tłumił Michaił Murawiow, zwany Wieszatielem.
Królestwo straciło odrębność, a Rosjanie zaczęli je nazywać Krajem Przywiślańskim. W urzędach i szkołach wprowadzono język rosyjski - to rusyfikacja. W 1869 r. Szkołę Główną zamieniono na rosyjski Cesarski Uniwersytet Warszawski.
W skrócie
- 01Kongres wiedeński (1814-1815) urządził Europę według zasad legitymizmu, restauracji i równowagi sił, a Święte Przymierze broniło tego ładu.
- 01Kongres utworzył Królestwo Polskie z carem jako królem, Wielkie Księstwo Poznańskie i Rzeczpospolitą Krakowską; Galicja została przy Austrii.
- 02Maszyna parowa ulepszona przez Jamesa Watta napędzała maszyny fabryczne. Produkcja maszynowa rozwinęła się najpierw w Anglii, a potem także w innych krajach.
- 02Przemysł stworzył nowe grupy społeczne - burżuazję i proletariat - oraz przyspieszył urbanizację.
- 03W okresie konstytucyjnym królem Polski był car, w Warszawie zastępował go namiestnik, a prawa uchwalał dwuizbowy Sejm.
- 03Łamanie konstytucji budziło jawny sprzeciw kaliszan w Sejmie i tajną działalność Towarzystwa Patriotycznego.
- 04Powstanie listopadowe wybuchło 29 listopada 1830 r. Po wkroczeniu wojsk rosyjskich stało się wojną regularnych armii. Warszawa upadła we wrześniu 1831 r., a powstanie zakończyło się w październiku.
- 04Po klęsce car zastąpił konstytucję Statutem Organicznym (1832), zamknął Uniwersytet Warszawski i zbudował Cytadelę.
- 05W zaborze pruskim po 1831 r. nasiliła się germanizacja, a w Wielkim Księstwie Poznańskim rozwinęła się praca organiczna.
- 05W 1846 r. rabacja galicyjska przyczyniła się do klęski powstania krakowskiego, a Rzeczpospolitą Krakowską wcielono do Austrii.
- 06Wielka Emigracja to emigracja polityczna po upadku powstania listopadowego w 1831 r., głównie do Francji; jej główne obozy to konserwatywny Hotel Lambert i demokratyczne TDP.
- 06Na emigracji tworzyli Mickiewicz, Słowacki i Chopin, a emigranci podtrzymywali sprawę polską w Europie.
- 07Przyczyny pośrednie powstania 1863 r. to m.in. odwilż posewastopolska, manifestacje i podział na Białych i Czerwonych; bezpośrednia to branka.
- 07Powstanie styczniowe było wojną partyzancką kierowaną przez tajne państwo podziemne; upadło w 1864 r.
- 08Chłopów uwłaszczono najpierw w zaborze pruskim (w Wielkopolsce od 1823 r.), potem w Galicji (1848 r.), a w Królestwie ukazem carskim z 1864 r., najkorzystniej.
- 08W czasie powstania styczniowego i po jego upadku Rosja stosowała egzekucje, zsyłki, konfiskaty i kasatę klasztorów. Kraj Przywiślański poddano rusyfikacji.
Pojęcia z fiszek
Quizy w tym zestawie
50 pytań w 5 etapach
Etap 1: Ład wiedeński i nowe wynalazki
Etap 1 · 8 fiszek · 10 pytań
Etap 2: Przemysł i Królestwo Polskie
Etap 2 · 6 fiszek · 10 pytań
Etap 3: Powstanie listopadowe i zabory
Etap 3 · 10 fiszek · 10 pytań
Etap 4: Kraków, emigracja i odwilż
Etap 4 · 8 fiszek · 10 pytań
Etap 5: Powstanie styczniowe i represje
Etap 5 · 8 fiszek · 10 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
35 fiszek
36 fiszek uczy się 2
40 fiszek
40 fiszek uczy się 3
32 fiszki uczy się 2
24 fiszki uczy się 1
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
