Historia
Polskie Państwo Podziemne i rząd na uchodźstwie
Poznasz organizację wojskowych i cywilnych struktur podziemia oraz działalność polskiego rządu na uchodźstwie. Uporządkujesz informacje o układzie Sikorski-Majski, armii Andersa, sprawie katyńskiej i katastrofie gibraltarskiej.
1.Dwa piony Polskiego Państwa Podziemnego
Polskie Państwo Podziemne miało pion wojskowy i pion cywilny. Pion wojskowy obejmował organizacje zbrojne, a cywilne struktury tworzyła Delegatura Rządu Rzeczypospolitej na Kraj.
2.Rozwój pionu wojskowego: SZP, ZWZ i AK
We wrześniu 1939 r. powstała Służba Zwycięstwu Polski (SZP). W listopadzie 1939 r. zastąpił ją Związek Walki Zbrojnej (ZWZ), przekształcony 14 lutego 1942 r. w Armię Krajową (AK).
3.Dowódcy związani ze Związkiem Walki Zbrojnej
Ze Związkiem Walki Zbrojnej związani byli jako dowódcy gen. K. Sosnkowski i gen. S. Rowecki.
4.Formy działalności ZWZ i AK
Działalność ZWZ i AK obejmowała mały sabotaż, związany z Szarymi Szeregami, akcje dywersyjne, akcje odwetowe i akcje wywiadowcze.
5.Delegatura Rządu Rzeczypospolitej na Kraj
Delegatura Rządu Rzeczypospolitej na Kraj reprezentowała rząd na uchodźstwie w okupowanym kraju i kierowała podziemną administracją cywilną.
6.Działalność wydawnicza pionu cywilnego
W pionie cywilnym wydawano podziemną prasę, książki, plakaty i ulotki.
7.Szkolnictwo i sądownictwo w podziemiu
W pionie cywilnym Polskiego Państwa Podziemnego działały system szkolnictwa i sądownictwo.
8.Siedziba polskiego rządu na uchodźstwie
Siedziba polskiego rządu na uchodźstwie znajdowała się najpierw we Francji, a po jej klęsce w Wielkiej Brytanii, w Londynie.
9.Główne zadanie rządu na uchodźstwie
Jednym z głównych zadań polskiego rządu na uchodźstwie w okresie działalności we Francji w latach 1939-1940 było tworzenie polskiego wojska.
10.Układ Sikorski-Majski - data i postanowienia
Układ podpisano 30 lipca 1941 r. Przywracał stosunki dyplomatyczne między Polską a ZSRS, zakładał utworzenie polskiej armii w ZSRS i zapowiadał amnestię dla polskich więźniów w ZSRS. ZSRS uznawał, że układy z Niemcami z 1939 r. dotyczące zmian terytorialnych w Polsce utraciły moc.
11.Dowódca polskiej armii tworzonej w ZSRS
Dowódcą polskiej armii tworzonej w ZSRS był gen. Władysław Anders.
12.Sprawa katyńska - ofiary i sprawcy zbrodni
Sprawa katyńska dotyczyła polskich oficerów zamordowanych przez NKWD w Katyniu.
13.Przyczyna zerwania stosunków dyplomatycznych przez ZSRS
Po ujawnieniu grobów polskich oficerów zamordowanych przez NKWD w Katyniu rząd polski zwrócił się do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża o zbadanie zbrodni. ZSRS wykorzystał to jako pretekst do zerwania stosunków dyplomatycznych z Polską w kwietniu 1943 r.
14.Katastrofa gibraltarska
Katastrofa gibraltarska wydarzyła się 4 lipca 1943 r. Zginął w niej gen. Władysław Sikorski.
Notatka
Pion wojskowy Polskiego Państwa Podziemnego
Polskie Państwo Podziemne obejmowało pion wojskowy i pion cywilny. Organizacja wojskowa przechodziła kolejne przekształcenia.
We wrześniu 1939 r. powstała Służba Zwycięstwu Polski, czyli SZP. W listopadzie 1939 r. zastąpił ją Związek Walki Zbrojnej, czyli ZWZ. Dnia 14 lutego 1942 r. ZWZ przekształcono w Armię Krajową, czyli AK.
Z dowodzeniem ZWZ związani byli gen. K. Sosnkowski i gen. S. Rowecki.
Działalność ZWZ i AK obejmowała kilka form:
- Mały sabotaż
- związany z Szarymi Szeregami.
- Akcje dywersyjne
- jedna z form działalności pionu wojskowego.
- Akcje odwetowe
- odrębny rodzaj podejmowanych akcji.
- Akcje wywiadowcze
- kolejna dziedzina działalności ZWZ i AK.
Zapamiętaj
Kolejność organizacji wojskowych to SZP → ZWZ → AK.
Cywilne struktury podziemia
Za tworzenie cywilnych struktur państwa podziemnego odpowiadała Delegatura Rządu Rzeczypospolitej na Kraj. Jej miejsce w organizacji podziemia było inne niż miejsce ZWZ i AK.
W pionie cywilnym działały szkolnictwo i sądownictwo. Prowadzono także działalność wydawniczą.
Podziemne publikacje miały różne formy:
- Prasa
- wydawana w podziemiu.
- Książki
- należące do podziemnej działalności wydawniczej.
- Plakaty
- kolejna forma publikacji.
- Ulotki
- wydawane obok prasy, książek i plakatów.
Ważne
Delegatura należała do pionu cywilnego; SZP, ZWZ i AK należały do pionu wojskowego.
Polski rząd na uchodźstwie
Polski rząd na uchodźstwie działał poza okupowaną Polską. Jego siedziba znajdowała się początkowo we Francji.
Po klęsce Francji siedzibę rządu przeniesiono do Wielkiej Brytanii, do Londynu. Zmiana miejsca działania nie oznaczała powrotu rządu do kraju.
Jednym z głównych zadań rządu w okresie działalności we Francji w latach 1939-1940 było tworzenie polskiego wojska. Ten obszar działalności należy odróżnić od organizowania podziemia na okupowanych ziemiach polskich.
Układ Sikorski-Majski i armia Andersa
Dnia 30 lipca 1941 r. podpisano układ Sikorski-Majski. Dotyczył on relacji między Polską a ZSRS.
Układ obejmował cztery najważniejsze postanowienia:
- Przywracał stosunki dyplomatyczne między Polską a ZSRS.
- Zakładał utworzenie polskiej armii w ZSRS.
- Zapowiadał amnestię dla polskich więźniów w ZSRS.
- ZSRS uznawał, że układy z Niemcami z 1939 r. dotyczące zmian terytorialnych w Polsce utraciły moc.
Dowództwo nad tworzoną armią polską objął gen. Władysław Anders. Miejscem tworzenia tej armii był ZSRS, nie Francja.
Zapamiętaj
Układ łączył sprawy dyplomatyczne, wojskowe i sytuację polskich więźniów w ZSRS.
Sprawa katyńska i śmierć Sikorskiego
Sprawa katyńska dotyczyła grobów polskich oficerów zamordowanych przez NKWD w Katyniu. Po ujawnieniu grobów rząd polski zwrócił się do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża o zbadanie zbrodni. ZSRS wykorzystał to jako pretekst do zerwania stosunków dyplomatycznych z Polską w kwietniu 1943 r.
Układ Sikorski-Majski wiązał się z przywróceniem stosunków, natomiast sprawa katyńska - z ich zerwaniem.
Katastrofa gibraltarska wydarzyła się 4 lipca 1943 r. Zginął w niej gen. Władysław Sikorski. Był to inny generał niż Władysław Anders, dowodzący polską armią w ZSRS.
W skrócie
- 01Pion wojskowy rozwijał się od SZP przez ZWZ do AK, utworzonej 14 lutego 1942 r.
- 02Pion cywilny obejmował Delegaturę, działalność wydawniczą, szkolnictwo i sądownictwo.
- 03Rząd działał najpierw we Francji, a po jej klęsce w Londynie; jednym z jego głównych zadań w okresie francuskim było tworzenie polskiego wojska.
- 04Układ z 30 lipca 1941 r. przywracał stosunki z ZSRS, przewidywał polską armię i zapowiadał amnestię.
- 05Polski wniosek do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża o zbadanie zbrodni katyńskiej stał się pretekstem do zerwania stosunków przez ZSRS.
- 05W katastrofie gibraltarskiej 4 lipca 1943 r. zginął gen. Władysław Sikorski.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
24 pytań w 3 etapach
Etap 1: Organizacja państwa podziemnego
Etap 1 · 8 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Rząd i stosunki polsko-sowieckie
Etap 2 · 4 fiszki · 8 pytań
Etap 3: Katyń i katastrofa gibraltarska
Etap 3 · 2 fiszki · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
35 fiszek uczy się 1
36 fiszek uczy się 2
40 fiszek
40 fiszek uczy się 3
32 fiszki uczy się 2
24 fiszki uczy się 1
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
