Ilustracja do zestawu: Obliczanie czasu w historii - lata, ery i wieki

Historia

Obliczanie czasu w historii - lata, ery i wieki

autor: Kogutek

uczy się 1 osoba
12 fiszek32 pytań w 4 etapachnotatka

Poznasz zasady obliczania upływu czasu w jednej erze i na przełomie er. Przećwiczysz ustalanie wieku oraz rozpoznawanie początku i końca stulecia, także przed naszą erą.

1.Kolejność lat w naszej erze i przed naszą erą

W naszej erze większa liczba oznacza rok późniejszy. Przed naszą erą większa liczba oznacza rok wcześniejszy.

2.Jak obliczyć upływ czasu między dwoma latami naszej ery?

Od daty późniejszej, czyli większej, odejmujemy datę wcześniejszą, czyli mniejszą. Wynik podaje liczbę lat dzielących wydarzenia.

3.Jak obliczyć upływ czasu między dwoma latami przed naszą erą?

Od daty wcześniejszej, czyli większej, odejmujemy datę późniejszą, czyli mniejszą. Wynik podaje liczbę lat dzielących wydarzenia.

4.Jak następują po sobie lata na przełomie er?

Po 2 roku p.n.e. następuje 1 rok p.n.e., następnie 1 rok n.e. i 2 rok n.e. Nie ma roku zerowego.

5.Jak obliczyć upływ czasu między rokiem p.n.e. a rokiem n.e.?

Dodajemy liczby oznaczające oba lata i od otrzymanej sumy odejmujemy jeden. Odjęcie jednego uwzględnia brak roku zerowego.

6.Kiedy przy obliczaniu upływu czasu odejmujemy jeden od sumy dat?

Tylko wtedy, gdy jedno wydarzenie przypada przed naszą erą, a drugie w naszej erze. Dla dwóch dat z tej samej ery odejmujemy mniejszą liczbę od większej.

7.Wiek - znaczenie i zapis

Wiek to stulecie, czyli okres stu lat. Numer wieku zwykle zapisujemy cyframi rzymskimi.

8.Początek i koniec wieku w naszej erze

Wiek naszej ery zaczyna się 1 stycznia roku kończącego się na 01, a kończy 31 grudnia roku kończącego się na 00. I wiek trwał od 1 do 100 roku n.e.

9.Początek i koniec wieku przed naszą erą

Wiek przed naszą erą zaczyna się 1 stycznia roku kończącego się na 00, a kończy 31 grudnia roku kończącego się na 01. I wiek p.n.e. trwał od 100 do 1 roku p.n.e.

10.Jak ustalić wiek roku, który nie kończy się na 00?

Odrzucamy dwie ostatnie cyfry roku i do pozostałej liczby dodajemy jeden. Otrzymany numer wieku zapisujemy cyframi rzymskimi, zachowując oznaczenie ery.

11.Jak ustalić wiek roku kończącego się na 00?

Odrzucamy dwa końcowe zera i nie dodajemy jednego. Pozostała liczba jest numerem wieku. W naszej erze taki rok kończy wiek, a przed naszą erą go rozpoczyna.

12.Do którego wieku należą lata od 1 do 100 w obu erach?

Lata od 1 do 100 n.e. należą do I wieku n.e. Lata od 100 do 1 p.n.e., liczone w kolejności upływu czasu, należą do I wieku p.n.e.

Notatka

Porządkowanie dat i obliczenia w jednej erze

Historycy obliczają upływ czasu, aby ustalić długość panowania, życia człowieka lub odstęp między wydarzeniami.

W naszej erze liczby oznaczające lata rosną wraz z upływem czasu. Przed naszą erą liczby te maleją.

Dla dwóch dat z tej samej ery odejmujemy mniejszą liczbę od większej. Nie odejmujemy dodatkowego roku.

EraWcześniejszy rokDziałanie
Nasza eramniejsza liczbapóźniejszy minus wcześniejszy
Przed naszą erąwiększa liczbawcześniejszy minus późniejszy

Kazimierz Wielki urodził się w 1310 roku, został koronowany w 1333 roku, a zmarł w 1370 roku.

Daty z życia Kazimierza Wielkiego

W chwili koronacji różnica dat wynosiła 1333−1310=231333-1310=23 lata. Jego panowanie trwało 1370−1333=371370-1333=37 lat.

Lata przed naszą erą

Przy datach p.n.e. trzeba odróżnić większą liczbę od późniejszego wydarzenia. Większa liczba wskazuje tu wydarzenie wcześniejsze.

Kleopatra VII urodziła się w 69 roku p.n.e., a zmarła w 30 roku p.n.e.

Jej życie trwało 69−30=3969-30=39 lat. Obie daty należą do jednej ery, dlatego wystarcza odejmowanie.

Władczynią została w 51 roku p.n.e. Różnica między datą narodzin i objęcia władzy wynosi 69−51=1869-51=18 lat.

Życie Kleopatry VII

Ważne

Przed naszą erą czas płynie naprzód, chociaż liczby oznaczające kolejne lata maleją.

Przełom er i brak roku zerowego

Między 1 rokiem p.n.e. a 1 rokiem n.e. nie występuje rok zerowy.

Po 31 grudnia 1 roku p.n.e. nastąpił 1 stycznia 1 roku n.e.

Jeżeli daty należą do różnych er, dodajemy oznaczające je liczby i odejmujemy jeden.

Oktawian August urodził się w 63 roku p.n.e., a zmarł w 14 roku n.e.

Różnica tych dat wynosi 63+14−1=7663+14-1=76 lat. Sama suma dałaby wynik zawyżony o rok.

Życie Oktawiana Augusta na przełomie er

Zapamiętaj

Daty z różnych er: suma liczb oznaczających lata minus jeden. Daty z jednej ery: większa liczba minus mniejsza.

Wiek i jego granice w obu erach

Wiek, czyli stulecie, obejmuje sto lat. Jego numer zwykle zapisujemy cyframi rzymskimi.

Brak roku zerowego wpływa na początek i koniec stuleci.

EraPierwszy rok wiekuOstatni rok wieku
Nasza erakońcówka 01końcówka 00
Przed naszą erąkońcówka 00końcówka 01

I wiek n.e. trwał od 1 stycznia 1 roku do 31 grudnia 100 roku n.e.

II wiek n.e. obejmował lata 101-200. I wiek p.n.e. obejmował lata od 100 do 1 p.n.e.

II wiek p.n.e. trwał od 200 do 101 roku p.n.e. Jego początek przypada wcześniej niż początek I wieku p.n.e.

Okresy na osi czasu

W naszej erze XXI wiek rozpoczął się 1 stycznia 2001 roku i zakończy się 31 grudnia 2100 roku.

Jak przypisać rok do wieku?

Dla roku bez końcówki 00 odrzucamy dwie ostatnie cyfry. Do pozostałej liczby dodajemy jeden.

Otrzymany numer zapisujemy cyframi rzymskimi. Zachowujemy informację, czy chodzi o naszą erę, czy czasy przed naszą erą.

Rok 1547 należy do XVI wieku, ponieważ 15+1=1615+1=16. Rok 870 należy do IX wieku, ponieważ 8+1=98+1=9.

Ta sama metoda działa przed naszą erą. Rok 122 p.n.e. należy do II wieku p.n.e., ponieważ 1+1=21+1=2.

Lata oznaczone liczbami od 1 do 99 należą do I wieku odpowiedniej ery. Dotyczy to także roku 100.

Przykład

Rok 2026 p.n.e. należy do XXI wieku p.n.e.: odrzucamy 26 i obliczamy 20+1=2120+1=21.

Wyjątek: lata zakończone dwoma zerami

Jeżeli rok kończy się na 00, odrzucamy dwa zera, ale nie dodajemy jednego.

Rok 1300 należy do XIII wieku, a 1000 rok do X wieku.

W naszej erze rok z końcówką 00 jest ostatnim rokiem stulecia. Rok 2000 zakończył XX wiek.

Przed naszą erą rok z końcówką 00 jest pierwszym rokiem stulecia. Rok 500 p.n.e. rozpoczął V wiek p.n.e.

Końcówka daty decyduje więc o sposobie ustalania numeru wieku. Oznaczenie ery pozwala określić, czy dany rok rozpoczyna stulecie, czy je kończy.

W skrócie

  • 01W jednej erze upływ czasu obliczamy jako różnicę większej i mniejszej liczby oznaczającej rok.
  • 02Dla dwóch lat p.n.e. od liczby oznaczającej wcześniejszy rok odejmujemy liczbę oznaczającą późniejszy rok.
  • 03Brak roku zerowego wymaga odjęcia jednego od sumy dat tylko przy obliczeniach obejmujących obie ery.
  • 04W naszej erze stulecie biegnie od końcówki 01 do 00, a przed naszą erą od 00 do 01.
  • 05Jeśli rok nie kończy się na 00, numer wieku otrzymujemy przez odrzucenie dwóch ostatnich cyfr i dodanie jednego.
  • 06Przy końcówce 00 nie dodajemy jednego; taki rok kończy wiek n.e., ale rozpoczyna wiek p.n.e.

Podcast

Ładuję…

Quizy w tym zestawie

32 pytań w 4 etapach

  1. Etap 1: Czas w jednej erze

    Etap 1 · 4 fiszki · 8 pytań

  2. Etap 2: Obliczenia na przełomie er

    Etap 2 · 4 fiszki · 8 pytań

  3. Etap 3: Początek i koniec wieku

    Etap 3 · 2 fiszki · 8 pytań

  4. Etap 4: Przypisywanie dat do wieków

    Etap 4 · 2 fiszki · 8 pytań

  5. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z historii

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.