Historia
Obliczanie czasu w historii - lata, ery i wieki
autor: Kogutek
Poznasz zasady obliczania upływu czasu w jednej erze i na przełomie er. Przećwiczysz ustalanie wieku oraz rozpoznawanie początku i końca stulecia, także przed naszą erą.
1.Kolejność lat w naszej erze i przed naszą erą
W naszej erze większa liczba oznacza rok późniejszy. Przed naszą erą większa liczba oznacza rok wcześniejszy.
2.Jak obliczyć upływ czasu między dwoma latami naszej ery?
Od daty późniejszej, czyli większej, odejmujemy datę wcześniejszą, czyli mniejszą. Wynik podaje liczbę lat dzielących wydarzenia.
3.Jak obliczyć upływ czasu między dwoma latami przed naszą erą?
Od daty wcześniejszej, czyli większej, odejmujemy datę późniejszą, czyli mniejszą. Wynik podaje liczbę lat dzielących wydarzenia.
4.Jak następują po sobie lata na przełomie er?
Po 2 roku p.n.e. następuje 1 rok p.n.e., następnie 1 rok n.e. i 2 rok n.e. Nie ma roku zerowego.
5.Jak obliczyć upływ czasu między rokiem p.n.e. a rokiem n.e.?
Dodajemy liczby oznaczające oba lata i od otrzymanej sumy odejmujemy jeden. Odjęcie jednego uwzględnia brak roku zerowego.
6.Kiedy przy obliczaniu upływu czasu odejmujemy jeden od sumy dat?
Tylko wtedy, gdy jedno wydarzenie przypada przed naszą erą, a drugie w naszej erze. Dla dwóch dat z tej samej ery odejmujemy mniejszą liczbę od większej.
7.Wiek - znaczenie i zapis
Wiek to stulecie, czyli okres stu lat. Numer wieku zwykle zapisujemy cyframi rzymskimi.
8.Początek i koniec wieku w naszej erze
Wiek naszej ery zaczyna się 1 stycznia roku kończącego się na 01, a kończy 31 grudnia roku kończącego się na 00. I wiek trwał od 1 do 100 roku n.e.
9.Początek i koniec wieku przed naszą erą
Wiek przed naszą erą zaczyna się 1 stycznia roku kończącego się na 00, a kończy 31 grudnia roku kończącego się na 01. I wiek p.n.e. trwał od 100 do 1 roku p.n.e.
10.Jak ustalić wiek roku, który nie kończy się na 00?
Odrzucamy dwie ostatnie cyfry roku i do pozostałej liczby dodajemy jeden. Otrzymany numer wieku zapisujemy cyframi rzymskimi, zachowując oznaczenie ery.
11.Jak ustalić wiek roku kończącego się na 00?
Odrzucamy dwa końcowe zera i nie dodajemy jednego. Pozostała liczba jest numerem wieku. W naszej erze taki rok kończy wiek, a przed naszą erą go rozpoczyna.
12.Do którego wieku należą lata od 1 do 100 w obu erach?
Lata od 1 do 100 n.e. należą do I wieku n.e. Lata od 100 do 1 p.n.e., liczone w kolejności upływu czasu, należą do I wieku p.n.e.
Notatka
Porządkowanie dat i obliczenia w jednej erze
Historycy obliczają upływ czasu, aby ustalić długość panowania, życia człowieka lub odstęp między wydarzeniami.
W naszej erze liczby oznaczające lata rosną wraz z upływem czasu. Przed naszą erą liczby te maleją.
Dla dwóch dat z tej samej ery odejmujemy mniejszą liczbę od większej. Nie odejmujemy dodatkowego roku.
| Era | Wcześniejszy rok | Działanie |
|---|---|---|
| Nasza era | mniejsza liczba | późniejszy minus wcześniejszy |
| Przed naszą erą | większa liczba | wcześniejszy minus późniejszy |
Kazimierz Wielki urodził się w 1310 roku, został koronowany w 1333 roku, a zmarł w 1370 roku.
W chwili koronacji różnica dat wynosiła lata. Jego panowanie trwało lat.
Lata przed naszą erą
Przy datach p.n.e. trzeba odróżnić większą liczbę od późniejszego wydarzenia. Większa liczba wskazuje tu wydarzenie wcześniejsze.
Kleopatra VII urodziła się w 69 roku p.n.e., a zmarła w 30 roku p.n.e.
Jej życie trwało lat. Obie daty należą do jednej ery, dlatego wystarcza odejmowanie.
Władczynią została w 51 roku p.n.e. Różnica między datą narodzin i objęcia władzy wynosi lat.
Ważne
Przed naszą erą czas płynie naprzód, chociaż liczby oznaczające kolejne lata maleją.
Przełom er i brak roku zerowego
Między 1 rokiem p.n.e. a 1 rokiem n.e. nie występuje rok zerowy.
Po 31 grudnia 1 roku p.n.e. nastąpił 1 stycznia 1 roku n.e.
Jeżeli daty należą do różnych er, dodajemy oznaczające je liczby i odejmujemy jeden.
Oktawian August urodził się w 63 roku p.n.e., a zmarł w 14 roku n.e.
Różnica tych dat wynosi lat. Sama suma dałaby wynik zawyżony o rok.
Zapamiętaj
Daty z różnych er: suma liczb oznaczających lata minus jeden. Daty z jednej ery: większa liczba minus mniejsza.
Wiek i jego granice w obu erach
Wiek, czyli stulecie, obejmuje sto lat. Jego numer zwykle zapisujemy cyframi rzymskimi.
Brak roku zerowego wpływa na początek i koniec stuleci.
| Era | Pierwszy rok wieku | Ostatni rok wieku |
|---|---|---|
| Nasza era | końcówka 01 | końcówka 00 |
| Przed naszą erą | końcówka 00 | końcówka 01 |
I wiek n.e. trwał od 1 stycznia 1 roku do 31 grudnia 100 roku n.e.
II wiek n.e. obejmował lata 101-200. I wiek p.n.e. obejmował lata od 100 do 1 p.n.e.
II wiek p.n.e. trwał od 200 do 101 roku p.n.e. Jego początek przypada wcześniej niż początek I wieku p.n.e.
W naszej erze XXI wiek rozpoczął się 1 stycznia 2001 roku i zakończy się 31 grudnia 2100 roku.
Jak przypisać rok do wieku?
Dla roku bez końcówki 00 odrzucamy dwie ostatnie cyfry. Do pozostałej liczby dodajemy jeden.
Otrzymany numer zapisujemy cyframi rzymskimi. Zachowujemy informację, czy chodzi o naszą erę, czy czasy przed naszą erą.
Rok 1547 należy do XVI wieku, ponieważ . Rok 870 należy do IX wieku, ponieważ .
Ta sama metoda działa przed naszą erą. Rok 122 p.n.e. należy do II wieku p.n.e., ponieważ .
Lata oznaczone liczbami od 1 do 99 należą do I wieku odpowiedniej ery. Dotyczy to także roku 100.
Przykład
Rok 2026 p.n.e. należy do XXI wieku p.n.e.: odrzucamy 26 i obliczamy .
Wyjątek: lata zakończone dwoma zerami
Jeżeli rok kończy się na 00, odrzucamy dwa zera, ale nie dodajemy jednego.
Rok 1300 należy do XIII wieku, a 1000 rok do X wieku.
W naszej erze rok z końcówką 00 jest ostatnim rokiem stulecia. Rok 2000 zakończył XX wiek.
Przed naszą erą rok z końcówką 00 jest pierwszym rokiem stulecia. Rok 500 p.n.e. rozpoczął V wiek p.n.e.
Końcówka daty decyduje więc o sposobie ustalania numeru wieku. Oznaczenie ery pozwala określić, czy dany rok rozpoczyna stulecie, czy je kończy.
W skrócie
- 01W jednej erze upływ czasu obliczamy jako różnicę większej i mniejszej liczby oznaczającej rok.
- 02Dla dwóch lat p.n.e. od liczby oznaczającej wcześniejszy rok odejmujemy liczbę oznaczającą późniejszy rok.
- 03Brak roku zerowego wymaga odjęcia jednego od sumy dat tylko przy obliczeniach obejmujących obie ery.
- 04W naszej erze stulecie biegnie od końcówki 01 do 00, a przed naszą erą od 00 do 01.
- 05Jeśli rok nie kończy się na 00, numer wieku otrzymujemy przez odrzucenie dwóch ostatnich cyfr i dodanie jednego.
- 06Przy końcówce 00 nie dodajemy jednego; taki rok kończy wiek n.e., ale rozpoczyna wiek p.n.e.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
32 pytań w 4 etapach
Etap 1: Czas w jednej erze
Etap 1 · 4 fiszki · 8 pytań
Etap 2: Obliczenia na przełomie er
Etap 2 · 4 fiszki · 8 pytań
Etap 3: Początek i koniec wieku
Etap 3 · 2 fiszki · 8 pytań
Etap 4: Przypisywanie dat do wieków
Etap 4 · 2 fiszki · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
35 fiszek
36 fiszek uczy się 2
40 fiszek
40 fiszek uczy się 3
32 fiszki uczy się 2
24 fiszki uczy się 1
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
