Mieszaniny, badanie wody i krążenie wody - To nasz świat. Przyroda 4

1.Mieszanina

Połączenie co najmniej dwóch różnych składników, na przykład wody i cukru. Poznasz ją po etykiecie produktu, na której wymieniono więcej niż jeden składnik.

2.Mieszanina jednorodna

Mieszanina, której składników nie widać gołym okiem, bo się połączyły. Przykład: mieszanina soli i wody.

3.Mieszanina niejednorodna

Mieszanina, której składniki widać gołym okiem, bo wciąż są obok siebie. Przykład: kolorowe drażetki.

4.Przykłady mieszanin

Jednorodne: klarowny sok pomarańczowy, woda mineralna, powietrze. Niejednorodne: musli, kompot z owocami oraz beton, w którym widać kruszywo, cement i pęcherzyki powietrza.

5.Mieszaniny jednorodne w różnych stanach skupienia

Mieszanina jednorodna może być w stanie ciekłym (woda mineralna), gazowym (powietrze) lub stałym (stal, czekolada mleczna). Powietrze składa się z różnych gazów, a jednym z nich jest tlen. Stal powstaje z połączenia żelaza i węgla.

6.Rozdzielanie mieszaniny

Proces odzyskiwania składników, z których powstała mieszanina. Mieszaniny niejednorodne rozdzielamy mechanicznie, przez opadanie, zlewanie lub sączenie. Mieszaniny jednorodne rozdzielamy przez odparowywanie lub krystalizację.

7.Rozdzielanie mechaniczne

Oddzielanie dużych składników mieszaniny, na przykład dłońmi. Tak rozdzielimy drażetki lub koraliki.

8.Opadanie

Cięższe kawałki powoli trafiają na dno naczynia. Kreda nie rozpuszcza się w wodzie. Jej większe kawałki trafiają na dno, a mniejsze nadal unoszą się w wodzie.

9.Zlewanie

Ciecz wylewamy znad osadu, a osad zostaje na dnie naczynia. Tak oddzielimy herbatę od fusów.

10.Sączenie

Inaczej filtrowanie. Ciało stałe zatrzymuje się na filtrze (sączku), a ciecz spływa dalej. Z mieszaniny kredy i wody kreda zostaje na filtrze, a do szklanki spływa bezbarwna ciecz.

11.Odparowywanie

Ciecz zmienia się w gaz i ulatuje, a ciało stałe zostaje. Tak odzyskamy sól z mieszaniny soli i wody.

12.Krystalizacja

W mieszaninie jednorodnej powstają kryształki, na przykład w mieszaninie ałunu z wodą.

13.Ałun

Naturalny minerał o właściwościach przeciwbakteryjnych. Rozpuszcza się w wodzie. Gdy woda powoli odparowuje, powstają jego kryształki, z każdym dniem większe. Przy hodowaniu kryształków zakładamy okulary ochronne.

14.Spirytus salicylowy

Mieszanina kwasu salicylowego, etanolu i wody. Ma działanie odkażające i stosuje się go wyłącznie na skórę. Gdy woda i etanol odparują, zostaje białe ciało stałe, czyli kwas salicylowy.

15.Stany skupienia wody

Woda jest niezwykła. Spotykamy ją w przyrodzie w trzech stanach skupienia. Ciekły: woda w rzece, jeziorze, oceanie. Stały: lód, śnieg, grad. Gazowy: para wodna w powietrzu.

16.Woda jako rozpuszczalnik

Można w niej rozpuścić wiele produktów używanych na co dzień, na przykład cukier, sól i mydło.

17.Cechy czystej wody

Jest przezroczysta i nie ma zapachu, czyli jest bezwonna. W niewielkich ilościach (w szklance) jest bezbarwna, a w dużych ilościach (w jeziorze) niebieska. Czysta jest na przykład woda destylowana.

18.Mętna woda

Woda, która nie jest czysta, bo zawiera dodatkowe składniki. Taka woda może też mieć jakiś zapach. Woda w rzece bywa mętna, bo niesie drobinki piasku i mułu. Nie pij wody prosto z rzeki, jeziora ani kałuży, nawet gdy wydaje się czysta.

19.Masa litra wody

1 litr ciekłej wody ma masę 1 kilogram.

20.Dlaczego lód pływa po wodzie?

Po zamrożeniu masa porcji wody się nie zmienia, ale zwiększa się jej objętość. Dlatego lód jest lżejszy od wody o tej samej objętości. Masa 1 litra lodu to mniej niż 1 kilogram.

21.Wrzenie

Bardzo gwałtowne parowanie wody. W normalnych warunkach domowych zaczyna się w temperaturze 100°C. Już poniżej 100°C widać pęcherzyki, ale dopiero przy 100°C woda głośno bulgocze. Mimo podgrzewania jej temperatura wtedy nie rośnie.

22.Temperatura topnienia lodu i krzepnięcia wody

Wynosi 0°C. W tej temperaturze lód się topi, a woda zamarza, czyli krzepnie. Podczas topnienia temperatura lodu i powstającej wody nie wzrasta.

23.Kiedy woda paruje?

Ciekła woda paruje już w temperaturze 0°C. Im jest cieplej i bardziej wietrznie, tym szybciej paruje. Powyżej temperatury wrzenia woda występuje już tylko jako gaz.

24.Pocenie się

Woda z potu paruje ze skóry i pobiera z niej ciepło. To obniża temperaturę ciała podczas upału lub wysiłku. Utraconą wodę trzeba uzupełniać, pijąc dużo płynów.

25.Dlaczego roślina więdnie?

Woda nadaje roślinie sztywność, tak jak powietrze nadaje kształt balonowi. W gorące dni rośliny chłodzą się, pozbywając się dużych ilości wody. Gdy wody brakuje, roślina więdnie i usycha.

26.Warstwa śniegu zimą

Puszysty śnieg działa jak kołdra. Ziemia pod nim wolniej się wychładza, więc małe zwierzęta i korzenie roślin mogą przeżyć zimę.

27.Zamarzanie wody w roślinie

Woda zwiększa wtedy objętość i może rozerwać od środka komórki rośliny. Ostre kryształki lodu mogą też przebić ważne części rośliny.

28.Lód na stawie

Pływa po powierzchni wody i izoluje głębszą wodę od mroźnego powietrza. Dzięki temu ryby mogą przetrwać zimę.

29.Jak powstaje deszcz?

Para wodna unosi się, a wysoko nad Ziemią schładza się i skrapla. Tworzą się chmury. Gdy kilka kropelek się połączy, powstaje większa kropla. Jest zbyt ciężka, by utrzymało ją wznoszące się powietrze, więc spada. Podobnie opadają zbyt ciężkie płatki śniegu.

30.Kształt kropli deszczu

Kształt łezki to mit. Małe krople mają kształt kuli. Większe, spadając, spłaszczają się od dołu przez zderzanie z drobinami powietrza. Wyglądają wtedy jak bułka.

31.Krążenie wody w przyrodzie

Inaczej obieg wody, czyli jej ciągły ruch. Woda z jezior, rzek, oceanów, gleby i roślin paruje. Wysoko w powietrzu para wodna się ochładza i skrapla. Tworzą się chmury, z których pada deszcz lub śnieg. Woda wsiąka w glebę i spływa do jezior, rzek i oceanów.

32.Chmura

Skupisko kropelek wody lub kryształków lodu, które utrzymują się wysoko w powietrzu.

33.Dlaczego chmura nie jest gazem?

Para wodna jest niewidocznym gazem, a chmurę widać. To, co widzisz, to kropelki wody (ciecz) lub kryształki lodu (ciało stałe). Unoszą się w powietrzu, ale nie są gazem.

34.Rola Słońca w obiegu wody

Obieg wody jest możliwy dzięki Słońcu. Bez jego ciepła woda na powierzchni Ziemi zamarzłaby i nie zachodziłoby parowanie. Im cieplejsza woda, tym szybciej paruje.

35.Mgła

Chmura, która unosi się tuż nad ziemią, a nie wysoko na niebie. Pojawia się, gdy woda przechodzi ze stanu gazowego w ciekły tuż przy powierzchni ziemi.

36.Woda słodka

Naturalna woda o bardzo niskiej zawartości soli mineralnych. Występuje w rzekach, jeziorach, lodowcach i pod ziemią. Jest niezbędna do produkcji wody pitnej.

37.Znaczenie wody słodkiej

Jest podstawą życia. Dzięki niej żyją ludzie, zwierzęta i rośliny. Potrzebujemy jej też do produkcji żywności i do higieny. To tylko niewielki ułamek wody na Ziemi, bo większość znajduje się w słonych oceanach.

38.Klimat

Opis, jakiej pogody możemy się spodziewać w danym miejscu w poszczególnych porach roku.

39.Topnienie lodowców

Przyspiesza je rosnąca temperatura na Ziemi. Zmniejszają się wtedy zapasy słodkiej wody. Podnosi się też poziom mórz i oceanów, co zagraża zalaniem wysp i miast nadbrzeżnych. Rzeki zasilane przez lodowce mają nadmiar wody (powodzie), a po zniknięciu lodu wysychają.

40.Przyczyny suszy

Wycinamy lasy, które zatrzymują wodę jak gąbka. Osuszamy tereny podmokłe i betonujemy powierzchnię, więc zmniejszamy nawodnienie ziemi. Do tego rośnie temperatura na Ziemi. Przez to powiększają się obszary suche.