Bogowie, nauka i sztuka starożytnej Grecji - Odkrywamy historię 4

1.Politeiści

Ludzie, którzy oddają cześć wielu bogom. Grecy, tak jak mieszkańcy Mezopotamii i Egiptu, byli politeistami. Budowali bogom świątynie i składali im ofiary ze zwierząt, wina i owoców.

2.Jacy byli bogowie greccy?

Według wierzeń Greków bogowie przypominali ludzi, ale byli nieśmiertelni, wiecznie młodzi i mieli niezwykłe umiejętności. Opiekowali się różnymi dziedzinami życia. Mieszkali na Olimpie, najwyższym szczycie Hellady.

3.Herosi (bohaterowie)

Dzieci bogów i ludzi. Według Greków herosi byli piękni i mieli ponadprzeciętną siłę i odwagę.

4.Mity

Opowieści o bogach i herosach, które Grecy przekazywali z pokolenia na pokolenie. Zbiór mitów nazywamy mitologią.

5.Wyrocznia w Delfach

Najsłynniejsza grecka wyrocznia, czyli miejsce, w którym przepowiadano przyszłość. Proroctwa wygłaszała tam kapłanka zwana Pytią.

6.Zeus

Najważniejszy z bogów greckich, zwany ojcem bogów. Jego żoną była Hera, opiekunka małżeństw i macierzyństwa.

7.Posejdon

Grecki bóg mórz i oceanów.

8.Atena

Grecka bogini mądrości i patronka (opiekunka) Aten. Na jej cześć Ateńczycy wznieśli świątynię Partenon.

9.Ares

Grecki bóg wojny i walki.

10.Hermes

Grecki bóg, posłaniec i patron kupców.

11.Homer

Grecki poeta, który żył prawdopodobnie w VIII wieku p.n.e. Uważa się go za autora Iliady i Odysei.

12.Iliada

Utwór, który obok Odysei jest najstarszym dziełem literatury europejskiej. Opowiada o wojnie trojańskiej.

13.Koń trojański

Podstęp, dzięki któremu Grecy zdobyli Troję. Według legend wojna trwała 10 lat, a Grecy nie mogli zdobyć miasta. Zbudowali wielkiego drewnianego konia, pustego w środku, i dali go Trojańczykom. Nocą ukryci w koniu wojownicy wyszli i zdobyli Troję.

14.Teatr

Narodził się w Grecji z ceremonii ku czci boga Dionizosa w Atenach. Chórzyści w koźlich skórach śpiewali pieśń dla tego boga i tańczyli, pokazując jej treść. Później budowano ogromne teatry pod gołym niebem.

15.Tragedia

Utwór wystawiany w teatrze, który opowiadał o smutnych wydarzeniach. Najwybitniejszymi autorami greckich tragedii byli Ajschylos, Sofokles i Eurypides.

16.Komedia

Wesoła opowieść wystawiana w teatrze. Greckie komedie pisał między innymi Arystofanes.

17.Aktorzy w teatrze greckim

Wszystkie role grali wyłącznie mężczyźni. Na twarzach nosili maski, a na nogach koturny, czyli buty na wysokich podeszwach, dzięki którym wydawali się wyżsi. Na widowni siedzieli mężczyźni i kobiety.

18.Igrzyska olimpijskie

Zawody sportowe organizowane co cztery lata w Olimpii ku czci Zeusa. Pierwsze odbyły się w 776 roku p.n.e. Startować i oglądać je mogli tylko mężczyźni. Zwycięzcy dostawali wieńce z liści drzew oliwnych.

19.Olimpiada

Tak w starożytności nazywano okres czterech lat, który oddzielał jedne igrzyska od kolejnych.

20.Pokój olimpijski

Czas igrzysk, w którym Grecy przerywali wojny. Dzięki temu igrzyska jednoczyły wszystkich Hellenów.

21.Dyscypliny na igrzyskach w Olimpii

Zawodnicy rywalizowali w rzucie dyskiem, rzucie oszczepem, skoku w dal, biegach, zapasach i wyścigach rydwanów.

22.Pięciobój

Pięć dyscyplin na igrzyskach olimpijskich, w których zawodnicy występowali pieszo.

23.Nowożytne igrzyska olimpijskie

Pierwsze nowożytne (współczesne) igrzyska olimpijskie odbyły się w Atenach w 1896 roku. Ich symbolami są flaga olimpijska i zapalony znicz.

24.Filozofia

Z języka greckiego „umiłowanie mądrości”. To nauka, której celem jest poszukiwanie praw rządzących życiem człowieka i otaczającym go światem. Ojczyzną filozofii jest starożytna Grecja.

25.Jak w Grecji narodziła się nauka?

Najpierw na pytania o świat odpowiadały mity. Z czasem Grecy zaczęli wyjaśniać świat rozumem i tak narodziła się filozofia. Filozofowie przyczynili się do rozwoju medycyny, nauk przyrodniczych, matematyki, fizyki, astronomii i historii.

26.Herodot

Grecki uczony uznawany za ojca historii. Żył w V wieku p.n.e. Napisał Dzieje, w których opisał wojny Greków oraz geografię Hellady, Egiptu i innych krajów.

27.Tales z Miletu

Grecki filozof uznawany przez niektórych za ojca filozofii. Był też matematykiem i astronomem. Żył na przełomie VII i VI wieku p.n.e.

28.Pitagoras

Grecki filozof, twórca słynnego twierdzenia matematycznego. Żył na przełomie VI i V wieku p.n.e.

29.Sokrates

Grecki filozof, który opracował wiele metod dyskusji i argumentacji. Żył na przełomie V i IV wieku p.n.e.

30.Platon

Grecki filozof, który założył w Atenach szkołę zwaną Akademią. Żył na przełomie V i IV wieku p.n.e. Dziś akademiami nazywa się niektóre szkoły wyższe.

31.Arystoteles

Grecki filozof, który dał początek biologii, fizyce i psychologii. Prowadził w Atenach szkołę zwaną Liceum. Żył w IV wieku p.n.e. Dziś liceami nazywa się szkoły ponadpodstawowe.

32.Archimedes

Grecki matematyk i fizyk. Według legendy podczas kąpieli w wannie sformułował prawo o sile wyporu działającej na przedmioty zanurzone w cieczy, nazywane dziś prawem Archimedesa.

33.Hipokrates

Grecki medyk, twórca zasady lekarzy „Po pierwsze, nie szkodzić”. Od jego imienia pochodzi nazwa przysięgi, w której lekarz obiecuje działać dla dobra chorych i zachować w tajemnicy to, co o nich wie.

34.Partenon

Świątynia ku czci Ateny, opiekunki Aten, wzniesiona za czasów Peryklesa na Akropolu. Wewnątrz stał ogromny posąg bogini. Ma kolumny, typowe dla greckich budowli. Greckie budowle przez wieki były wzorem dla architektów.

35.Fidiasz

Grecki rzeźbiarz, przyjaciel Peryklesa, autor posągu Ateny Partenos. Posąg miał 12 metrów wysokości i był z drewna pokrytego złotem i kością słoniową. Oryginał nie przetrwał - znamy jego marmurową kopię rzymską.

36.Dyskobol

Grecka rzeźba z V wieku p.n.e., której autorem był Myron. Przedstawia atletę rzucającego dyskiem.

37.Wazy i amfory

Greckie gliniane naczynia ceramiczne, w których przechowywano i przewożono wino i oliwę. Ozdabiano je malowidłami ze scenami z życia codziennego i z mitów.

38.Wychowanie w Atenach

Miało przygotować aktywnego obywatela, który współrządzi państwem. Rodzice dbali o naukę dzieci. Do szkoły chodzili tylko chłopcy z bogatych rodzin - uczyli się m.in. czytania, pisania, liczenia i dyskutowania oraz ćwiczyli sport. Dziewczynki uczyły się tylko w domu.

39.Wychowanie w Sparcie

Miało przygotować dobrze wyszkolonego żołnierza. Od siódmego roku życia chłopców wychowywało państwo. Najważniejsze były surowa dyscyplina, sprawność fizyczna i odwaga. Dziewczynki miały być wysportowane, bo przygotowywano je do roli matek.

40.Co zawdzięczamy starożytnym Grekom?

Dziedzictwo starożytnej Grecji to m.in. demokracja, teatr z tragediami i komediami, igrzyska olimpijskie, mity, filozofia, architektura i sztuka (świątynie, rzeźby, zdobione naczynia) oraz nauka - matematyka, fizyka i astronomia.