Matematyka
Dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie w pamięci - Matematyka w punkt 4
Sprawdzony zestawNauczysz się liczyć w pamięci na kilka sposobów: dodawać i odejmować z rozkładem na dziesiątki i jedności, mnożyć „po kawałku” i dzielić przez rozkład dzielnej. Poznasz nazwy liczb w działaniach, sprawdzanie wyników oraz działania na liczbach zakończonych zerami.
Zestaw do podręcznika
Rozdział I, cz. 1. W świecie rachunków pamięciowych: dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie w pamięci
Nowa Matematyka w punkt 4. Podręcznik. Edycja 2026 (WSiP) - wszystkie rozdziałyPodcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
45 pytań w 5 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Dodawanie w pamięci
Etap 1 · 10 fiszek · 9 pytań
Etap 2: Odejmowanie w pamięci
Etap 2 · 5 fiszek · 9 pytań
Etap 3: Mnożenie w pamięci
Etap 3 · 8 fiszek · 9 pytań
Etap 4: Dzielenie w pamięci
Etap 4 · 8 fiszek · 9 pytań
Etap 5: Powtórka wszystkich działań
Etap 5 · 3 fiszki · 9 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Rachunki pamięciowe - cztery działaniaKlasy 3-4
Otwórz kartę pracy1.Nazwy liczb w dodawaniu
Liczby, które dodajemy, to składniki. Wynik dodawania to suma. Na przykład w składnikami są 25 i 16, a suma to 41.
2.Dodawanie jest przemienne
Dodawanie jest przemienne: możemy zmieniać kolejność dodawanych liczb, a suma się nie zmieni. Dlatego obie dodawane liczby nazywamy tak samo - składnikami. Na przykład .
3.Dodawanie zera
Gdy do liczby dodajemy zero albo do zera dodajemy liczbę, wynik jest równy tej liczbie. Na przykład i .
4.Dodawanie kilku liczb
Gdy dodajemy kilka liczb, możemy zacząć od dowolnych dwóch z nich - suma będzie taka sama. Na przykład , ale też .
5.Jak sprytnie dodawać kilka liczb?
Najpierw dodaj te liczby, które razem dają pełne dziesiątki, np. 10, 20 albo 30. Jedności dają 10 w parach: 1 i 9, 2 i 8, 3 i 7, 4 i 6, 5 i 5. Na przykład .
6.Dodawanie w pamięci: najpierw dziesiątki, potem jedności
Rozłóż oba składniki na dziesiątki i jedności. Najpierw dodaj dziesiątki, potem jedności, a na końcu dodaj oba wyniki. Na przykład .
7.Dodawanie w pamięci: dziesiątki i jedności drugiego składnika
Do pierwszego składnika dodaj najpierw dziesiątki drugiego składnika, a potem jego jedności. Na przykład .
8.Dodawanie w pamięci: zwiększ pierwszy składnik
Zwiększ pierwszy składnik do pełnych dziesiątek, a drugi składnik zmniejsz o tyle samo. Suma się nie zmieni, a łatwiej ją obliczyć. Na przykład .
9.Dodawanie liczb zakończonych zerem
Gdy oba składniki kończą się zerem, skreśl po jednym zerze na końcu każdego z nich. Dodaj otrzymane liczby i do wyniku dopisz jedno zero. Na przykład przy liczymy , więc . Tak samo : , więc wynik to 530.
10.Nazwy liczb w odejmowaniu
Liczba, od której odejmujemy, to odjemna. Liczba, którą odejmujemy, to odjemnik. Wynik odejmowania to różnica. Na przykład w odjemna to 75, odjemnik to 31, a różnica to 44.
11.Odejmowanie tej samej liczby i odejmowanie zera
Gdy od liczby odejmiemy tę samą liczbę, otrzymamy zero, np. . Gdy od liczby odejmiemy zero, otrzymamy tę samą liczbę, np. .
12.Jak sprawdzić odejmowanie?
Odejmowanie sprawdzamy za pomocą dodawania: do różnicy dodajemy odjemnik i powinniśmy otrzymać odjemną. Na przykład , bo .
13.Odejmowanie w pamięci: najpierw pełne dziesiątki
Rozłóż odjemnik na dziesiątki i jedności. Najpierw odejmij pełne dziesiątki, a od otrzymanego wyniku odejmij jedności. Na przykład .
14.Odejmowanie w pamięci: najpierw do pełnych dziesiątek
Rozłóż odjemnik na dwie części. Najpierw odejmij tyle, żeby otrzymać pełne dziesiątki, a potem odejmij resztę. Na przykład .
15.Odejmowanie w pamięci: odejmij więcej, potem dodaj
Zaokrąglij odjemnik w górę do pełnych dziesiątek i odejmij. Potem dodaj to, co odjęliśmy za dużo. Na przykład .
16.Częsty błąd przy odejmowaniu jedności
Jedności odjemnika odejmujemy od odjemnej, a nie odwrotnie. W nie wolno liczyć , bo wyjdzie błędne 45. Poprawnie: .
17.Odejmowanie liczb zakończonych zerem
Gdy odjemna i odjemnik kończą się zerem, skreśl po jednym zerze na końcu każdej z tych liczb. Odejmij otrzymane liczby i do wyniku dopisz jedno zero. Na przykład przy liczymy , więc . Tak samo : , więc wynik to 350.
18.Nazwy liczb w mnożeniu
Liczby, które mnożymy, to czynniki. Wynik mnożenia to iloczyn. Mnożenie jest przemienne, więc oba czynniki nazywamy tak samo. Na przykład : czynniki to 6 i 9, a iloczyn to 54.
19.Mnożenie zamiast dodawania jednakowych liczb
Dodawanie jednakowych liczb możemy zastąpić mnożeniem. Na przykład 4 półki po 7 książek to książek.
20.Mnożenie przez 1 i przez 0
Gdy liczbę mnożymy przez 1, otrzymujemy tę samą liczbę, np. . Gdy choć jeden czynnik jest zerem, iloczyn wynosi 0, np. .
21.Mnożenie przez 10, 100, 1000
Przy mnożeniu przez 10 dopisujemy do liczby jedno zero, przez 100 - dwa zera, a przez 1000 - trzy zera. Na przykład , , .
22.Mnożenie liczb zakończonych zerami
Pomnóż liczby bez zer na końcu, a potem dopisz do wyniku wszystkie te zera. Na przykład , więc . Uwaga: , bo i dopisujemy jeszcze dwa zera.
23.Mnożenie w pamięci: rozkład na dziesiątki i jedności
Rozłóż liczbę dwucyfrową na sumę dziesiątek i jedności. Pomnóż osobno dziesiątki i jedności, a potem dodaj otrzymane iloczyny. Na przykład .
24.Mnożenie „po kawałku”
Mniejszy czynnik zapisz jako iloczyn, np. . Potem mnóż po kolei przez każdą jego część. Na przykład .
25.Mnożenie kilku liczb
Kilka liczb możemy mnożyć w dowolnej kolejności, a iloczyn się nie zmieni. Warto zacząć od czynników, które dają 10 albo 100, np. , . Na przykład .
26.Dzielenie jako rozdzielanie po równo
Dzielenie mówi, ile dostanie każdy, gdy rozdzielamy coś po równo. Na przykład 18 cukierków rozdzielonych po równo między 3 osoby to cukierków dla każdej osoby.
27.Nazwy liczb w dzieleniu
Liczba, którą dzielimy, to dzielna. Liczba, przez którą dzielimy, to dzielnik. Wynik dzielenia to iloraz. Na przykład w dzielna to 63, dzielnik to 7, a iloraz to 9.
28.Dzielenie przez 1, przez tę samą liczbę i dzielenie zera
Liczba podzielona przez 1 to ta sama liczba, np. . Liczba różna od zera podzielona przez samą siebie daje 1, np. . Zero podzielone przez liczbę różną od zera daje 0, np. .
29.Jak sprawdzić dzielenie?
Dzielenie sprawdzamy za pomocą mnożenia: iloraz mnożymy przez dzielnik i powinniśmy otrzymać dzielną. Na przykład , bo .
30.Dzielenie w pamięci: dzielna jako suma
Zapisz dzielną jako sumę liczb, które da się podzielić przez dzielnik. Wykonaj oba dzielenia i dodaj otrzymane ilorazy. Na przykład .
31.Dzielenie w pamięci: dzielna jako różnica
Czasem łatwiej zapisać dzielną jako różnicę dwóch liczb, które da się podzielić przez dzielnik, np. pełnych dziesiątek i małej liczby. Wykonaj oba dzielenia i odejmij ilorazy. Na przykład .
32.Dzielenie „po kawałku”
Dzielenie przez 6 możemy zastąpić dzieleniem przez 2, a potem przez 3, bo . Dzielenie przez 4 to dwa razy dzielenie przez 2. Na przykład i , więc .
33.Dzielenie przez 10, 100, 1000
Gdy dzielimy liczbę zakończoną zerami przez 10, skreślamy na jej końcu jedno zero, przez 100 - dwa zera, a przez 1000 - trzy zera. Na przykład , , .
34.Dzielenie liczb zakończonych zerami
Skreśl tyle samo zer na końcu dzielnej i na końcu dzielnika, a potem podziel. Na przykład .
Notatka
Nazwy liczb w działaniach
Każda liczba w działaniu ma swoją nazwę. Wynik działania też ma nazwę.
| Działanie | Liczby w działaniu | Wynik |
|---|---|---|
| dodawanie | dwa składniki | suma |
| odejmowanie | odjemna i odjemnik | różnica |
| mnożenie | dwa czynniki | iloczyn |
| dzielenie | dzielna i dzielnik | iloraz |
Na przykład w liczba 68 to dzielna, 4 to dzielnik, a 17 to iloraz.
Dodawanie i mnożenie są przemienne. Możemy zamienić liczby miejscami, a wynik się nie zmieni, np. . Dlatego obie liczby mają tę samą nazwę.
W odejmowaniu i dzieleniu kolejność liczb jest ważna. Odjemna to liczba, od której odejmujemy. Dzielna to liczba, którą dzielimy. Obie stoją w działaniu na pierwszym miejscu.
Zero i jeden w działaniach
Liczby 0 i 1 dają w działaniach wyniki, które łatwo zapamiętać.
- Dodawanie zera nie zmienia liczby: i .
- Odejmowanie zera nie zmienia liczby: . Gdy od liczby odejmujemy tę samą liczbę, wynik to 0: .
- Mnożenie przez 1 nie zmienia liczby: . Gdy choć jeden czynnik jest zerem, iloczyn to 0: .
- Dzielenie przez 1 nie zmienia liczby: . Liczba różna od zera podzielona przez siebie daje 1: . Zero podzielone przez liczbę różną od zera daje 0: .
Ważne
Nie myl dodawania zera z mnożeniem przez zero: , ale .
Dodawanie w pamięci
Liczby dwucyfrowe dodajemy w pamięci, rozkładając je na części, najczęściej na dziesiątki i jedności. Trzy sposoby pokażemy na sumie . Każdy daje ten sam wynik.
- Najpierw dziesiątki, potem jedności: .
- Dziesiątki i jedności drugiego składnika: do 37 dodaj 40, a potem 5: .
- Zwiększ pierwszy składnik: dodaj 3 do 37, a drugi składnik zmniejsz o 3: .
Gdy jedności dają razem więcej niż 9, powstaje nowa dziesiątka. Tutaj , czyli dziesiątka i 2 jedności. Nie zgub tej dziesiątki.
Kilka liczb możemy dodawać w dowolnej kolejności. Najpierw połącz liczby, które dają pełne dziesiątki. Pomagają pary jedności: 1 i 9, 2 i 8, 3 i 7, 4 i 6, 5 i 5. Na przykład .
Odejmowanie w pamięci
W odejmowaniu w pamięci najczęściej rozkładamy na części odjemnik. Trzy sposoby pokażemy na różnicy .
- Najpierw pełne dziesiątki: odejmij 40, a potem 6: .
- Najpierw do pełnych dziesiątek: rozłóż 46 na 41 i 5. Odejmij 41, a potem 5: .
- Odejmij więcej, potem dodaj: zamiast 46 odejmij 50, czyli o 4 za dużo. Potem dodaj te 4: .
Trzeci sposób jest wygodny, gdy odjemnik kończy się cyfrą 8 albo 9, np. 29 albo 49.
Ważne
Jedności odjemnika odejmujemy od odjemnej, a nie odwrotnie. W nie wolno liczyć , bo wyjdzie błędne 45.
Mnożenie w pamięci
Mnożenie zastępuje dodawanie jednakowych liczb, np. .
Liczbę dwucyfrową mnożymy w pamięci na dwa sposoby. Pokażemy je na iloczynie .
- Rozkład na dziesiątki i jedności: . Pomnóż obie części przez 4 i dodaj iloczyny: .
- Mnożenie „po kawałku”: zapisz mniejszy czynnik jako iloczyn, tu 4 to 2 razy 2. Mnóż po kolei: , a .
Kilka czynników możemy mnożyć w dowolnej kolejności. Warto najpierw połączyć pary, które dają pełne dziesiątki lub setki: 2 i 5 dają 10, a 4 i 25 dają 100. Na przykład .
Dzielenie w pamięci
Dzielenie mówi, ile przypada na każdego, gdy dzielimy coś po równo. W pamięci możemy dzielić na trzy sposoby. W dwóch pierwszych rozkładamy dzielną na części, które dzielą się przez dzielnik.
- Dzielna jako suma: , więc .
- Dzielna jako różnica: , więc .
- Dzielenie „po kawałku”: dzielenie przez 4 to dwa razy dzielenie przez 2. Dzielenie przez 6 to dzielenie przez 2, a potem przez 3, bo 6 to 2 razy 3. Na przykład i , więc .
Wynik warto policzyć drugim sposobem. Na przykład i , więc znowu .
Sprawdzanie wyniku i brakująca liczba
Odejmowanie sprawdzamy dodawaniem, a dzielenie sprawdzamy mnożeniem.
Zapamiętaj
Różnica dodana do odjemnika daje odjemną. Iloraz pomnożony przez dzielnik daje dzielną.
Na przykład jest dobrze, bo . Tak samo jest dobrze, bo . Gdy sprawdzenie nie daje odjemnej albo dzielnej, w obliczeniu jest błąd.
Te same zależności pomagają znaleźć brakującą liczbę w działaniu.
- Brakujący składnik: od sumy odejmij znany składnik. W liczymy .
- Brakujący odjemnik: od odjemnej odejmij różnicę. W liczymy .
- Brakujący czynnik: iloczyn podziel przez znany czynnik. W liczymy .
Na koniec wstaw znalezioną liczbę do działania i sprawdź, czy równość jest prawdziwa.
Liczby zakończone zerami
Gdy liczby kończą się zerami, liczymy na mniejszych liczbach, a zera dopisujemy albo skreślamy.
| Działanie | Co robimy | Przykład |
|---|---|---|
| dodawanie | skreśl po zerze, dodaj, dopisz zero | , bo |
| odejmowanie | skreśl po zerze, odejmij, dopisz zero | , bo |
| mnożenie | pomnóż bez zer, dopisz wszystkie zera | , bo |
| dzielenie | skreśl tyle samo zer w dzielnej i dzielniku, podziel |
Mnożenie przez 10, 100 albo 1000 to dopisanie jednego, dwóch albo trzech zer, np. . Dzielenie przez 10, 100 albo 1000 to skreślenie jednego, dwóch albo trzech zer na końcu dzielnej. Tak liczymy, gdy dzielna ma na końcu co najmniej tyle zer, np. .
Ważne
W dodawaniu i odejmowaniu zera skreślamy tylko wtedy, gdy obie liczby kończą się zerem. W liczymy inaczej: .
Iloczyn liczb bez zer też może kończyć się zerem. Wtedy w wyniku jest więcej zer, np. , bo i dopisujemy jeszcze dwa zera.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
24 fiszki uczy się 12
12 fiszek uczy się 21
28 fiszek
16 fiszek
14 fiszek
16 fiszek uczy się 2
