Gleba - skład i organizmy glebowe

1.Gleba

Wierzchnia, pulchna warstwa ziemi, w której rosną rośliny. Powstaje bardzo powoli z rozkruszonych skał i szczątków organizmów.

2.Składniki gleby

Gleba składa się z cząstek skał, wody, powietrza, próchnicy i żyjących w niej organizmów. W żyznej glebie cząstki skał to prawie połowa, woda i powietrze razem to druga połowa, a próchnica i organizmy - mała część.

3.Cząstki skał w glebie

Okruchy rozkruszonych skał różnej wielkości: kamyki, ziarna piasku i bardzo drobne cząstki gliny. Stanowią największą część gleby.

4.Woda i powietrze w glebie

Wypełniają wolne przestrzenie między cząstkami skał. Woda rozpuszcza składniki odżywcze, które pobierają korzenie. Powietrzem oddychają korzenie roślin i zwierzęta glebowe.

5.Doświadczenie: gleba zalana wodą w słoiku

Glebę zalewamy wodą, mieszamy i odstawiamy. Na dno opadają kamyki, nad nimi piasek, a wyżej drobne cząstki gliny. Na powierzchni wody pływają szczątki roślin.

6.Pęcherzyki przy zalewaniu gleby wodą

Gdy zalewamy glebę wodą, woda wypycha powietrze z wolnych przestrzeni między cząstkami. Pęcherzyki dowodzą, że w glebie jest powietrze.

7.Doświadczenie: podgrzewanie gleby

Gdy podgrzewamy glebę w naczyniu przykrytym zimną szybką, na szybce osiadają kropelki wody. To dowód, że w glebie jest woda.

8.Próchnica

Ciemna część gleby, która powstaje z rozłożonych szczątków roślin i zwierząt, np. opadłych liści i obumarłych roślin. Zawiera składniki odżywcze potrzebne roślinom i dobrze zatrzymuje wodę.

9.Doświadczenie: prażenie gleby

Gdy mocno ogrzewamy glebę, czuć zapach spalenizny, a gleba staje się bledsza. Spala się wtedy próchnica, więc doświadczenie dowodzi, że gleba ją zawiera.

10.Rozkład szczątków i powstawanie próchnicy

Szczątki roślin i zwierząt trafiają do gleby. Najpierw zwierzęta glebowe je zjadają i rozdrabniają. Potem grzyby i bakterie rozkładają je do końca i powstaje próchnica.

11.Żyzność

Cecha gleby, dzięki której rośliny dobrze na niej rosną. Żyzna gleba ma dużo próchnicy, wody i powietrza, jest ciemna i pulchna.

12.Jasna gleba piaszczysta

Gleba z dużą ilością piasku i małą ilością próchnicy. Szybko przepuszcza wodę i wysycha, dlatego jest mało żyzna.

13.Organizmy żyjące w glebie

Organizmy glebowe, np. dżdżownice, krety, stonogi, larwy owadów, grzyby i bakterie. Spulchniają glebę i rozkładają szczątki roślin i zwierząt.

14.Dżdżownica

Zwierzę o długim, miękkim ciele bez nóg. Drąży w glebie korytarze, przez które dostaje się powietrze i woda. Zjada ziemię razem ze szczątkami roślin, więc miesza glebę i wzbogaca ją w próchnicę.

15.Kret

Ssak, który prawie całe życie spędza pod ziemią. Silnymi przednimi łapami jak łopatami kopie korytarze i spulchnia glebę. Zjada m.in. dżdżownice i larwy owadów. Ziemię wyrzuca na powierzchnię - tak powstają kretowiska.

16.Stonoga

Małe zwierzę z wieloma parami odnóży, które żyje w wilgotnych miejscach: pod liśćmi, kamieniami i korą. Zjada obumarłe szczątki roślin i rozdrabnia je.

17.Larwy owadów w glebie

Młode postacie niektórych owadów, które rozwijają się w glebie. Część z nich zjada szczątki roślin. Pędraki, czyli larwy chrabąszcza, zjadają korzenie roślin.

18.Grzyby i bakterie glebowe

Bardzo małe organizmy, przeważnie niewidoczne gołym okiem. Rozkładają szczątki roślin i zwierząt do końca. Dzięki nim powstaje próchnica i składniki odżywcze dla roślin.

19.Obieg materii w glebie

Rośliny rosną i pobierają z gleby składniki odżywcze. Ich szczątki opadają na ziemię. Zwierzęta glebowe je rozdrabniają, a grzyby i bakterie rozkładają. Składniki wracają do gleby i znów korzystają z nich rośliny.