Historia
Konstytucja 3 maja i Sejm Wielki
Zestaw wyjaśnia, czym był Sejm Wielki, dlaczego podjęto reformy i jakie znaczenie miała Konstytucja 3 maja. Nauczysz się najważniejszych pojęć, postaci i skutków tych wydarzeń oraz zrozumiesz, dlaczego były tak ważne dla ratowania Rzeczypospolitej.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
24 pytań w 3 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1
7 fiszek · 8 pytań
Etap 2
8 fiszek · 8 pytań
Etap 3
3 fiszki · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Konstytucja 3 maja i Sejm WielkiKlasa 6
Otwórz kartę pracyCzasy stanisławowskieKlasa 6
Otwórz kartę pracy1.Sejm Wielki
Sejm obradujący w latach 1788-1792, zwany też Czteroletnim. Jego celem było wzmocnienie osłabionej Rzeczypospolitej przez reformy państwa, wojska i prawa.
2.Rzeczpospolita w XVIII wieku
Państwo osłabione przez wewnętrzny chaos, nadużywanie wolnej elekcji i liberum veto oraz przez naciski sąsiednich mocarstw: Rosji, Prus i Austrii.
3.Liberum veto
Zasada, która pozwalała jednemu posłowi zerwać obrady sejmu i unieważnić jego uchwały. Utrudniała rządzenie i blokowała potrzebne reformy.
4.Wolna elekcja
Sposób wyboru króla przez szlachtę. Z czasem osłabiał państwo, bo wybory często wywoływały spory i zwiększały wpływ obcych państw na Polskę.
5.Reformy Sejmu Wielkiego
Zmiany mające naprawić państwo, m.in. wzmocnienie władzy, powiększenie wojska i poprawa działania sejmu. Najważniejszym dziełem sejmu była Konstytucja 3 maja.
6.Konstytucja 3 maja
Ustawa rządowa uchwalona 3 maja 1791 roku. Miała uporządkować ustrój państwa, ograniczyć chaos polityczny i wzmocnić Rzeczpospolitą.
7.Zniesienie liberum veto
Konstytucja 3 maja zniosła liberum veto, aby jeden poseł nie mógł już blokować decyzji całego sejmu. Dzięki temu państwo miało działać sprawniej.
8.Monarchia dziedziczna
Ustrój, w którym tron przechodzi na następcę władcy, a nie jest obsadzany przez wybór. Konstytucja 3 maja zniosła wolną elekcję i wprowadziła w Polsce monarchię dziedziczną.
9.Trójpodział władzy
Podział władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Miał zapobiegać nadużyciom i lepiej porządkować rządy w państwie.
10.Mieszczanie w reformach
W czasie reform wzrosło znaczenie mieszczan. Otrzymali większe prawa, co miało pomóc w rozwoju miast i wzmocnieniu państwa.
11.Chłopi w Konstytucji 3 maja
Konstytucja obejmowała chłopów opieką państwa. Nie dawała im pełnej równości, ale była krokiem w stronę poprawy ich położenia.
12.Stanisław August Poniatowski
Ostatni król Polski. Popierał reformy Sejmu Wielkiego i uczestniczył w działaniach prowadzących do uchwalenia Konstytucji 3 maja.
13.Hugo Kołłątaj
Jeden z najważniejszych działaczy obozu reform. Popierał naprawę państwa i był związany z przygotowaniem Konstytucji 3 maja.
14.Ignacy Potocki
Polityk i działacz Sejmu Wielkiego, należący do zwolenników reform. Współtworzył działania prowadzące do uchwalenia konstytucji.
15.Stronnictwo patriotyczne
Grupa polityczna popierająca reformy państwa podczas Sejmu Wielkiego. Jej celem było wzmocnienie Rzeczypospolitej i ograniczenie dawnych nadużyć.
16.Konfederacja targowicka
Związek przeciwników Konstytucji 3 maja, którzy sprzeciwili się reformom i zwrócili się o pomoc do Rosji. Ich działania przyczyniły się do upadku reform.
17.Wojna w obronie konstytucji
Walka podjęta po wystąpieniu przeciwników reform i interwencji Rosji. Jej celem była obrona zmian wprowadzonych przez Sejm Wielki.
18.Znaczenie Konstytucji 3 maja
Była próbą uratowania państwa przez nowoczesne reformy. Stała się symbolem dążenia Polaków do silnego, sprawiedliwego i dobrze rządzonego państwa.
Notatka
Dlaczego państwo potrzebowało naprawy
W XVIII wieku Rzeczpospolita była państwem słabym. Sejm często nie mógł uchwalić żadnych ustaw. Powodem było liberum veto: sprzeciw jednego posła zrywał obrady i unieważniał ich uchwały.
Drugim problemem była wolna elekcja. Po śmierci króla szlachta wybierała nowego władcę. Przy wyborach sąsiednie państwa często próbowały osadzić na tronie swojego kandydata.
Z osłabienia Rzeczypospolitej korzystały mocarstwa: Rosja, Prusy i Austria. Wtrącały się w jej sprawy wewnętrzne.
Sejm Wielki i obóz reform
W 1788 roku zebrał się sejm, który obradował aż cztery lata. Dlatego nazywamy go Sejmem Czteroletnim albo Sejmem Wielkim. Jego celem było wzmocnienie państwa, wojska i prawa.
Reformy popierało stronnictwo patriotyczne. Najważniejsi zwolennicy zmian:
| Postać | Kim był |
|---|---|
| Stanisław August Poniatowski | ostatni król Polski |
| Hugo Kołłątaj | działacz obozu reform |
| Ignacy Potocki | polityk obozu reform |
Najważniejszym dziełem Sejmu Wielkiego była Konstytucja 3 maja.
Co zmieniła Konstytucja 3 maja
Konstytucja 3 maja, czyli Ustawa rządowa, została uchwalona w 1791 roku. Ustalała nowe zasady rządzenia państwem. Najważniejsze zmiany:
- zniesiono liberum veto - o uchwałach sejmu decydowała większość głosów;
- zniesiono wolną elekcję - wprowadzono monarchię dziedziczną, w której tron przechodzi na następcę z rodziny władcy;
- wprowadzono trójpodział władzy.
Ważne
Nie myl tych dwóch sposobów obsadzania tronu. Przy wolnej elekcji króla wybiera szlachta. W monarchii dziedzicznej nikt go nie wybiera, bo władza przechodzi na następcę.
Trójpodział władzy
Konstytucja dzieliła władzę na trzy części. Każdą z nich sprawował kto inny. Dzięki temu żadna część władzy nie mogła łatwo nadużyć swojej siły.
| Władza | Co robi | Kto ją sprawował |
|---|---|---|
| ustawodawcza | uchwala prawo | sejm |
| wykonawcza | rządzi krajem | król i rząd |
| sądownicza | sądzi | sądy |
Zapamiętaj
Trzy władze to: ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza.
Mieszczanie i chłopi w reformach
Reformy dotyczyły nie tylko szlachty. Sejm Wielki zwiększył prawa mieszczan. Miasta miały się dzięki temu lepiej rozwijać, a bogatsze miasta wzmacniały państwo.
Konstytucja objęła chłopów opieką prawa i państwa. Nie dała im jednak wolności ani równości ze szlachtą. Chłopi nadal pracowali na ziemi szlacheckiej. Była to więc tylko pierwsza próba poprawy ich położenia.
Ważne
Konstytucja nie zrównała wszystkich stanów. Szlachta zachowała najwięcej praw.
Targowica i wojna w obronie konstytucji
Nie wszyscy chcieli reform. Część magnatów nie chciała stracić dawnych wpływów. W 1792 roku przeciwnicy konstytucji zawiązali konfederację targowicką. Poprosili Rosję o pomoc.
Wojska rosyjskie wkroczyły do Rzeczypospolitej. Polska armia stanęła do walki w obronie konstytucji. Siły były jednak nierówne. Wojna zakończyła się zwycięstwem Rosji i targowiczan.
Targowiczan uważa się za zdrajców, bo sprowadzili do kraju obce wojsko.
Znaczenie Konstytucji 3 maja
Konstytucja 3 maja obowiązywała krótko. Mimo to miała wielkie znaczenie. Była próbą uratowania państwa przez nowoczesne reformy. Wprowadziła zasady, które do dziś są ważne w państwach demokratycznych, np. trójpodział władzy.
Dla Polaków stała się symbolem dążenia do silnego i sprawiedliwego państwa. Dzień 3 maja obchodzimy dziś jako święto narodowe.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
Egipt faraonów - państwo, społeczeństwo, religia i osiągnięcia35 fiszek
Mezopotamia i imperia starożytnego Bliskiego Wschodu40 fiszek uczy się 2
Epoka odrodzenia – odkrycia, reformacja i przemiany Europy32 fiszki uczy się 2
Podbój Europy przez Hitlera i Stalina (1939-1941)26 fiszek uczy się 12
Pierwsi Piastowie i początki Polski32 fiszki uczy się 13
Prehistoria: od praludzi do pierwszych osad21 fiszek uczy się 5