Życie na łące i na polu - Nowe Poznajemy przyrodę 4

1.Łąka

Teren porośnięty niskimi roślinami - głównie trawami i innymi roślinami zielnymi. Na łące nie rosną drzewa ani krzewy.

2.Rośliny zielne

Rośliny o miękkich, zielonych łodygach, np. trawy. Niskie rośliny zielne porastają łąki.

3.Jak rozpoznać trawy?

Trawy mają puste łodygi, wąskie liście i drobne, niepozorne kwiaty.

4.Jakie warunki panują na łące?

Zupełnie inne niż w lesie: na łące jest dużo światła, wieje wiatr, a wilgotność jest niska.

5.Dlaczego łąki są ważne dla zwierząt?

Łąki dają zwierzętom pokarm i schronienie. Owady żywią się pyłkiem i nektarem roślin łąkowych. Wśród wysokich traw ukrywają się różne zwierzęta, a niektóre ptaki, np. skowronki, budują tam gniazda.

6.Zapylanie

Przenoszenie pyłku z jednego kwiatu na drugi, np. przez pszczoły, które żywią się pyłkiem. Dzięki zapylaniu rośliny mogą wytwarzać nasiona.

7.Kto kogo zjada na łące?

Owady żywią się pyłkiem roślin łąkowych i nektarem, czyli słodkim płynem. Na owady polują inne zwierzęta, np. pająki, ropuchy i ptaki.

8.Jak zając ukrywa się na łące?

Zając ma maskujące, brunatnoszare futro. Dzięki takiemu umaszczeniu trudno go zauważyć wśród traw.

9.Jak człowiek wykorzystuje łąki?

Od wiosny do jesieni wypasa na nich zwierzęta hodowlane, np. krowy i owce. Kosi rośliny łąkowe i robi z nich siano. Zbiera też rośliny lecznicze, z których wytwarza się niektóre leki i kosmetyki.

10.Siano

Skoszone i wysuszone rośliny łąkowe. Łąki kosi się latem i jesienią, a rośliny zbiera się i suszy. Sianem karmi się zimą zwierzęta hodowlane.

11.Rośliny lecznicze

Rośliny, z których wytwarza się niektóre leki i kosmetyki. Wiele z nich rośnie na łąkach. Na przykład z suszonych kwiatów rumianku robi się napar, który działa przeciwzapalnie i uspokajająco.

12.Co się dzieje z łąką, której nikt nie kosi?

Niekoszona łąka stopniowo zarasta krzewami i drzewami. Giną wtedy rośliny, które potrzebują dużo światła. Dlatego łąki kosi się rzadko, ale regularnie - zwykle raz lub dwa razy w roku.

13.Co się dzieje, gdy łąkę kosi się albo wypasa zbyt często?

Rośliny nie mają czasu odrosnąć, więc nie wytwarzają nasion. Przez to roślin jest coraz mniej, a zwierzęta tracą pokarm i miejsce schronienia.

14.Dlaczego nie wolno wypalać łąk?

Ogień zabija zwierzęta, które żyją na łące, i może przenieść się na najbliższą okolicę. Wypalanie łąk jest w Polsce surowo zabronione.

15.Jakie rośliny rosną na łące?

Głównie niskie rośliny zielne, np. trawy, jaskier ostry, koniczyna łąkowa, mniszek lekarski, mięta polna, stokrotka pospolita i krwawnik pospolity. Są wśród nich rośliny trujące, lecznicze i objęte ochroną.

16.Jak rozpoznać jaskier ostry?

Ma jasnozielone liście z głębokimi wcięciami. U dołu rośliny liście są duże, a ku górze coraz drobniejsze. Jaskier ostry to roślina trująca.

17.Jak rozpoznać koniczynę łąkową?

Ma liście trzylistkowe i owalne. Na większości liści są plamki.

18.Jak rozpoznać mniszek lekarski?

Ma podłużne, silnie powcinane liście. Jego dojrzałe owoce tworzą puszystą kulę. Mniszek lekarski to roślina lecznicza.

19.Jak rozpoznać krwawnik pospolity?

Ma wąskie, ciemnozielone liście, które są pierzaste, czyli przypominają pióra. Krwawnik pospolity to roślina lecznicza.

20.Jakie zwierzęta żyją na łące?

Głównie niewielkie zwierzęta, np. owady, żaby i ptaki. Są to m.in. trzmiel łąkowy, konik pospolity, krzyżak łąkowy, żaba trawna, zwinka, czajka i myszołów, a także kret i nornica ruda.

21.Jak rozpoznać motyle łąkowe?

Rusałka pawik ma intensywne brązowo-czerwone ubarwienie i duże, kolorowe plamki na skrzydłach. Bielinek kapustnik ma białe skrzydła, a przednie skrzydła mają ciemniejsze końcówki. Samce modraszka ikara mają z wierzchu błękitne skrzydła z ciemną obwódką.

22.Jak rozpoznać trzmiela łąkowego?

Ma pękate ciało pokryte drobnymi włoskami. Ciało jest czarne z pomarańczowym zakończeniem, a za głową są żółte pasy.

23.Jak rozpoznać konika pospolitego?

Ma brązowo-zielone ciało. Jego tylne odnóża są długie i przystosowane do skakania.

24.Jak rozpoznać kreta?

Ma czarne, aksamitne futro, a jego przednie kończyny przypominają łopaty. Kret buduje charakterystyczne kopce z ziemi.

25.Pole uprawne

Teren w pełni kształtowany przez człowieka - to on decyduje, co rośnie na polu. Pole przypomina łąkę, bo nie rosną na nim drzewa. Zwykle na jednym polu rośnie tylko jeden gatunek rośliny.

26.Jakie prace wykonują rolnicy na polu?

Orzą glebę, czyli odwracają jej wierzchnią warstwę. Nawożą glebę, czyli dostarczają jej składników niezbędnych do rozwoju roślin. Wysiewają rośliny i je zbierają. Usuwają też chwasty i zwalczają organizmy, które niszczą uprawy.

27.Orka

Odwracanie wierzchniej warstwy gleby, aby przygotować ją pod siew. Pola orze się najczęściej ciągnikami rolniczymi (traktorami).

28.Chwasty

Niechciane rośliny, które rosną na polu. Rolnicy je usuwają.

29.Jakie rośliny uprawia się w Polsce?

Najważniejsze rośliny uprawiane w Polsce to zboża, warzywa i rośliny przemysłowe. Najwięcej uprawia się zbóż.

30.Zboża

Najczęściej uprawiane rośliny w Polsce, np. pszenica, żyto, owies, jęczmień i kukurydza. Jadalne są ich owoce, nazywane ziarnami. Ziarna zawierają dużo składników odżywczych. Ze zbóż robi się mąkę, płatki i kasze, a z mąki - pieczywo i makarony.

31.W co są zebrane ziarna zbóż?

U pszenicy, żyta i jęczmienia ziarna są zebrane w kłos. Owies ma ziarna zebrane w wiechę w kształcie miotełki, a kukurydza - w grubą kolbę.

32.Jak rozpoznać pszenicę?

Ziarna pszenicy są owalne, z podłużną bruzdą, i zebrane w kłos. Pszenica ma do 150 centymetrów wysokości.

33.Jak odróżnić żyto od jęczmienia?

Oba zboża mają ziarna zebrane w kłos z ościami. Żyto ma ości długości 2-6 centymetrów i dorasta do 150 centymetrów. Jęczmień ma dłuższe ości - do 15 centymetrów - i dorasta do 100 centymetrów.

34.Warzywa

Ogromna grupa roślin uprawnych, np. pomidor, ogórek, marchew, cebula, kapusta, kalafior, seler, pietruszka i ziemniak. Je się je na surowo lub gotowane, robi się z nich zupy i sałatki. Część warzyw przetwarza się na koncentraty i soki.

35.Które części ziemniaka, ogórka i kapusty jemy?

Jadalne są podziemne bulwy ziemniaka i owoce ogórka. Kapusta głowiasta ma jadalne liście, zwinięte w kulę, czyli w głowę.

36.Rośliny przemysłowe

Rośliny, które trzeba znacznie przetworzyć, zanim trafią do naszych domów. Z buraka cukrowego produkuje się cukier, z rzepaku, lnu i słonecznika - olej, a z lnu także włókna na tkaniny.

37.Z których części buraka cukrowego, rzepaku i lnu korzystamy?

Cukier wytwarza się z grubego, białego korzenia buraka cukrowego. Olej robi się z nasion rzepaku i lnu, a włókna - z łodyg lnu.

38.Jak odróżnić rzepak od lnu?

Rzepak ma intensywnie żółte kwiaty i dorasta do 150 centymetrów. Len ma niebieskie kwiaty i dorasta do 80 centymetrów.