Magiczne drzewo - lektura - Nowe Zamieńmy słowo 4

1.Andrzej Maleszka

Autor „Czerwonego krzesła” (ur. 1955), pierwszej z 14 części cyklu „Magiczne drzewo”. Polski reżyser, scenarzysta i pisarz, twórca filmów i sztuk dla młodych widzów, m.in. filmu „Maszyna zmian” i sztuk „Wielkoludy” oraz „Mechaniczna Magdalena”. Jako dziecko lubił filmy, książki i komiksy, wymyślał historie i fotografował.

2.Skąd wzięła się magiczna moc?

W 2000 roku trzydniowa burza zakończyła się uderzeniem pioruna w olbrzymi stary dąb - Magiczne Drzewo. Pocięto je na deski i zrobiono z niego setki przedmiotów. W każdym została cząstka magicznej mocy, także w czerwonym krześle.

3.Jak czerwone krzesło trafiło do Kukiego?

Krzesło zrobiono z dębowego drewna w fabryce mebli Hoga i wieziono ciężarówką na targi mebli do Gdańska. Gdy auto stało w korku na moście, krzesło wyskoczyło i wpadło do rzeki. Kuki zauważył je z niskiego mostku i wyłowił z wody.

4.Co trzeba zrobić, żeby krzesło zaczęło czarować?

Trzeba na nim usiąść (albo go dotknąć) i powiedzieć głośno, czego się chce, np. „Chcę...”. Nie są potrzebne żadne zaklęcia. Krzesło spełnia życzenie dosłownie, więc trzeba mówić bardzo dokładnie.

5.Ograniczenia magii krzesła

Czar działa tylko w zasięgu wzroku - dlatego dzieci nie mogły ściągnąć rodziców z daleka. Czaru, który wymknął się poza zasięg wzroku, nie da się odwołać. Krzesło nie wyleczyło też choroby ciotki, bo była ukryta głęboko.

6.Pierwsze życzenia Kukiego

Kuki nie wiedział jeszcze o mocy krzesła. Gdy siedział na nim i czegoś chciał, życzenia się spełniały: ptaki obsiadły auto ciotki, przyszedł model lotniskowca, wiatr porwał karty do gry, chuligani uciekli, a dzieci dostały trzy pizze.

7.Pożyteczne życzenia w powieści

Np. naprawienie wybitej szyby, wypłata dla Marceliny, uratowanie z bagna, koła ratunkowe dla tonącej ciotki, odczarowanie Filipa i Tosi oraz rodziców. Takie życzenia pomagają innym albo naprawiają szkody.

8.Życzenia, które przyniosły kłopoty

Kuki chciał mleka, a w salonie pojawiła się krowa. Filip kazał autobusowi jechać prosto, więc pojazd pędził przez park i miasto. Konduktorka zażyczyła sobie stu psów, które rozbiegły się po pociągu. Prośba o pojazd terenowy dała olbrzymi traktor.

9.O czym pamiętać, gdy wypowiadasz życzenie? (można uznać)

Można uznać, że książka uczy: mów dokładnie, czego chcesz, pomyśl wcześniej o skutkach i nie życz nikomu źle. Nawet dobre życzenie może się obrócić przeciwko nam albo innym.

10.Magiczne przedmioty w literaturze

Pomagają bohaterom, spełniają życzenia albo dają niezwykłą moc, ale bywają też niebezpieczne. Przykłady: różdżka wróżki i kareta w „Kopciuszku”, czarodziejskie lusterko w „Królewnie Śnieżce”, lampa w „Aladynie”, buty w „Kocie w butach”.

11.Czas wydarzeń

Współczesność. Akcja zaczyna się latem, na początku wakacji. Magiczne Drzewo zostało trafione piorunem w 2000 roku, a historia krzesła zaczyna się później.

12.Miejsca wydarzeń

Dom Rossów przy ulicy Weneckiej, rynek z Jarmarkiem Augustino, dom ciotki Maryli, port w Gdańsku, lotnisko, pociąg, las nad jeziorem, szpital w małym miasteczku, a w Kopenhadze - park Tivoli i nabrzeże z latarnią morską. Wyprawa kończy się na statku Queen Victoria.

13.Rodzina Rossów

Rodzice są muzykami w orkiestrze: mama gra na wiolonczeli, a tata (Piotr) na skrzypcach. Mają troje dzieci: dwunastoletniego Filipa, jedenastoletnią Tosię i dziewięcioletniego Kukiego. Mieszkają w starej kamienicy przy ulicy Weneckiej.

14.Dlaczego Rossowie nie mieli pieniędzy?

Zamknięto orkiestrę, w której grali rodzice, więc stracili pracę. Mieli długi i nie mogli kupić Tosi nowego fletu. Dlatego chcieli pożyczyć pieniądze od bogatej ciotki Maryli.

15.Propozycja ciotki Maryli

Ciotka nie chciała pożyczyć pieniędzy. Zaproponowała rodzicom pracę w orkiestrze na luksusowym statku Queen Victoria, który płynie w rejs na Karaiby na cały rok. Dzieci miały w tym czasie mieszkać u niej. Rodzice najpierw odmówili.

16.Życzenie ciotki - dlaczego rodzice się zmienili?

Na jarmarku Filip, siedząc na krześle, zażyczył sobie świetnej pracy dla rodziców. Potem na krześle usiadła ciotka i zażądała, żeby rodzice się zmienili i przyjęli pracę na statku. Rodzice stali się obcy i chłodni, oddali dzieci ciotce i odpłynęli.

17.Dom ciotki Maryli i jej regulamin

Wielki, nowoczesny dom za płotem z kamerami, urządzony tylko w bieli i czerni. Zasady ciotki: porządek, oszczędność (o każdą rzecz trzeba prosić, podając trzy powody) i cisza. Dzieci czuły się tu smutne, samotne i przestraszone, tęskniły za rodzicami.

18.Marcelina

Młoda, ruda gosposia ciotki. Udawała głuchoniemą, bo ciotka zatrudniała tylko osoby, które nie mówią. Zaprzyjaźniła się z dziećmi i powiedziała im, że ciotka jest samotna. Gdy prawda wyszła na jaw, straciła pracę bez wypłaty.

19.Jak dzieci odkryły i odzyskały krzesło?

Kuki przypomniał sobie, że pizze przyjechały zaraz po jego życzeniu - i zrozumiał, że czaruje krzesło. Filip znalazł je w namiocie Maksa Rozmusa na jarmarku. Max zabrał je chłopcu, ale krzesło samo uciekło i przyleciało do dzieci.

20.Dlaczego dzieci wyruszyły do Kopenhagi?

Chciały odczarować rodziców, a czar działa tylko w zasięgu wzroku. Musiały więc stanąć przed rodzicami. Statek Queen Victoria miał w niedzielę zawinąć do Kopenhagi, a potem odpłynąć na Karaiby.

21.Zmniejszenie ciotki

Gdy ciotka chciała zatrzymać uciekające dzieci, Filip zażyczył sobie, żeby była mniejsza od nich. Ciotka zmieniła się w siedmioletnią dziewczynkę. Tosia nie chciała zostawić jej samej, więc ciotka w końcu pojechała z rodzeństwem.

22.Wyprawa: od autobusu do pociągu

Zaczarowany autobus pędzi prosto przez miasto na lotnisko. Tam krzesło odjeżdża taśmą z bagażami, a dzieci łapie ochrona. Filip usypia komendanta i dzieci uciekają do pociągu. Gdy pojawia się sto psów konduktorki, zatrzymują pociąg w polu.

23.Wyprawa: traktor, bagno i jezioro

Dzieci wyczarowują ogromny traktor, który tonie w bagnie - ratuje ich balon. Gubią krzesło, a znajduje je ciotka. Krzesło unosi ją wysoko, a potem ciotka wpada do jeziora i Filip ją ratuje. Przy ognisku ciotka prosi, by mówić do niej „Wiki”.

24.Wyprawa: złote figury, lew i szpital

Nocą Max zmienia Filipa i Tosię w złote figury. Wiki odciąga go podstępem, a Kuki wyczarowuje lwa i odczarowuje rodzeństwo. Rano niebieskie konie zawożą chorą Wiki do szpitala, a potem dzieci pędzą zaczarowanym łóżkiem do Kopenhagi.

25.Kopenhaga i odczarowanie rodziców

W parku Tivoli Kuki robi krzesło niewidzialnym i nie umie go znaleźć. Dzieci spóźniają się na statek, ale wchodzą na niego po moście ze światła latarni morskiej. Wiki wyrzuca krzesło do morza, Max je odzyskuje i oddaje. Kuki odczarowuje rodziców.

26.Ramowy plan wydarzeń

1. Znalezienie krzesła przez Kukiego. 2. Życzenie ciotki i wyjazd rodziców. 3. Pobyt u ciotki i odkrycie mocy krzesła. 4. Wyprawa do Kopenhagi. 5. Odczarowanie rodziców na statku. 6. Życzenie mamy i odlot domu Rossów.

27.Zakończenie powieści

Rodzina płynie w rejs dookoła świata, a Wiki zostaje dziewczynką i zamieszkuje z Rossami. W jej ósme urodziny mama przez nieuwagę siada na krześle i życzy jej spełnienia marzenia. Wiki marzyła o podróży, więc dom odrywa się od ziemi i leci, a krzesło leci za nim.

28.Główny bohater i bohater epizodyczny

Główny bohater to najważniejsza postać w utworze, a bohater epizodyczny - postać marginalna, która pojawia się na krótko. W powieści główni są np. Tosia, Filip i Kuki, a epizodyczni - lekarka, konduktorka czy kierowca Klucha.

29.Kuki

Najmłodszy z rodzeństwa, ma dziewięć lat i bardzo dużą wyobraźnię. Boi się burzy i koni, często mówi: „Czuję, że będą kłopoty”. To on znalazł krzesło i polubił je jak zwierzątko. W trudnych chwilach okazuje się odważny.

30.Filip

Najstarszy, dwunastoletni brat. Gra na skrzypcach, ale nie lubi ćwiczyć, woli piłkę i gry. Bywa uszczypliwy wobec młodszych, ale bierze na siebie odpowiedzialność. Świetnie pływa - ratuje ciotkę z jeziora.

31.Tosia (Tośka)

Jedenastoletnia siostra, utalentowana flecistka. Jest odważna - nie boi się postawić ciotce. Jest też rozsądna i opiekuńcza: nie pozwala zostawić małej ciotki samej i dba o nią, gdy choruje. Lubi zwierzęta.

32.Ciotka Maryla

Siostra mamy, bogata dyrektorka banku. Na początku jest surowa, skąpa i chłodna, nosi długi płaszcz i ciemne okulary. Boi się, że znów będzie biedna, i jest bardzo samotna. Na drugie imię ma Wiktoria, stąd przezwisko Wiki.

33.Przemiana ciotki Maryli

Zmniejszona do siedmiolatki, ciotka uczy się bawić i śmiać, dostaje od Tosi umiejętność gry na flecie i zaprzyjaźnia się z dziećmi. Na końcu nie chce już być dorosła i zostaje dziewczynką w rodzinie Rossów.

34.Max Rozmus

Szef Jarmarku Augustino, oszust, złodziej i łobuz, który zbiera od handlarzy haracz. Jest łysy i nosi buty na sprężynach. Przez całą wyprawę ściga dzieci, bo chce mieć krzesło.

35.Przemiana Maksa Rozmusa

Tonąc w morzu, Max obiecał, że przestanie oszukiwać i kraść, i oddał dzieciom krzesło. Pierwszy raz w życiu coś komuś dał - i poczuł się wspaniale.

36.Problemy bohaterów

Dzieci straciły rodziców przez czar - wyruszyły, by ich odczarować. Rodzice stracili pracę. Ciotka była samotna i bała się biedy - jako Wiki zyskała rodzinę. Max był chciwy - w końcu się poprawił. Marcelina udawała niemą, by mieć pracę.

37.Jak wyprawa zmieniła rodzeństwo?

Kuki pokonał strach, ocalił Filipa i Tosię, a Filip pierwszy raz go pochwalił. Dzieci nauczyły się ostrożności i odpowiedzialności, bo zrozumiały, że magia może być groźna. Stały się bardziej dorosłe.

38.Relacje bohaterów

Tosia, Filip i Kuki to rodzeństwo Rossów. Ciotka Maryla jest siostrą mamy i opiekuje się dziećmi po wyjeździe rodziców. Marcelina pracuje u ciotki, a Max Rozmus ściga dzieci, żeby zdobyć krzesło.

39.Elementy realistyczne i fantastyczne w powieści

Realistyczne: utrata pracy przez rodziców, jarmark, lotnisko, pociąg, szpital, Kopenhaga i park Tivoli. Fantastyczne: krzesło spełniające życzenia, latające krzesło, zmniejszona ciotka, niebieskie konie, most ze światła i latający dom.

40.Wartości w „Czerwonym krześle”

Humor, wyobraźnia, odpowiedzialność, przyjaźń, wzajemne wsparcie i troska o rodzinę. Można uznać, że bohaterowie uczą, by nie zostawiać nikogo w potrzebie i rozwiązywać problemy wspólnie.