Wojewódzki Konkurs z Języka Polskiego (śląskie) - lektury II stopnia

1.„Latarnik” Henryka Sienkiewicza - najważniejsze informacje

Nowela Henryka Sienkiewicza z 1881 r. Autor, laureat literackiej Nagrody Nobla z 1905 r., oparł ją na prawdziwym wydarzeniu opisanym w korespondencji z Ameryki. Akcja toczy się w XIX w. w Aspinwall niedaleko Panamy. Bohaterem jest stary Polak Skawiński, tułacz, który dostaje posadę latarnika. Narrator jest trzecioosobowy, a tekst dzieli się na trzy części: przyjęcie na posadę i wspomnienia tułaczki, życie na wieży oraz lektura polskiej książki zakończona utratą posady.

2.Aspinwall i latarnia na skalistej wysepce

Akcja toczy się w Aspinwall, porcie niedaleko Panamy, na przesmyku łączącym obie Ameryki (w tekście: międzymorze). Latarnia stoi na maleńkiej, skalistej i bezdrzewnej wysepce. Jest bardzo ważna, bo Zatoka Moskitów pełna jest piaszczystych ławic, a nocą i we mgle jej światło bywa jedynym przewodnikiem dla statków, m.in. płynących z Nowego Jorku do Panamy. Na szczyt wieży prowadzi przeszło czterysta krętych schodów. Z balkonu widać morze, port, miasto i tropikalny las.

3.Posada latarnika i konsul Falconbridge

Poprzedni latarnik zaginął w czasie burzy, prawdopodobnie zmyty przez falę. Następcę musiał w ciągu dwunastu godzin znaleźć Izaak Falconbridge, konsul Stanów Zjednoczonych w Panamie. Chętnych brakowało, bo latarnik jest niemal więźniem: poza niedzielą nie może opuszczać wysepki, żywność i wodę przywozi mu raz dziennie łódź, w dzień daje znaki flagami, a wieczorem zapala światło. Falconbridge przyjął Skawińskiego, ale zapowiedział, że za każde uchybienie w służbie latarnik dostanie dymisję.

4.Skawiński - stary żołnierz i powstaniec

Skawiński to Polak w wieku około siedemdziesięciu lat lub starszy, siwy, o niebieskich oczach i żołnierskiej postawie. Zapytany, co robił dotąd, odpowiada, że się tułał. Jako świadectwa pokazuje krzyże: pierwszy dostał w 1830 r. (zwykle łączy się go z powstaniem listopadowym), drugi w hiszpańskiej wojnie karlistowskiej, trzeci w legii francuskiej, czwarty na Węgrzech. Walczył też w Stanach Zjednoczonych przeciw południowcom (co odczytuje się jako udział w wojnie secesyjnej), a dokument stamtąd mówi o dwóch zdobytych chorągwiach.

5.Tułaczka Skawińskiego

Tułaczka to wędrówka bez stałego domu, często z dala od ojczyzny. Skawiński po upadku powstania przez około czterdzieści lat nie widział kraju. Bił się w czterech częściach świata i próbował niemal wszystkich zawodów: kopał złoto w Australii, szukał diamentów w Afryce, był strzelcem rządowym w Indiach Wschodnich. Jego farmę w Kalifornii zniszczyła susza, kuźnia w Helenie w Arkansas spłonęła, w Hawanie okradł go wspólnik, tratwa rozbiła się na Amazonce, a statki, na których służył, rozbiły się.

6.Charakter i los Skawińskiego

Mimo nieszczęść Skawiński był uczciwy, pracowity i wytrwały: na Węgrzech wolał odnieść wiele ran od bagnetów, niż krzyknąć „pardon”, czyli prosić o darowanie życia. Po każdej porażce zaczynał od nowa jak mrówka. Miał serce dziecka: w czasie epidemii na Kubie oddał chorym całą swoją chininę i sam zachorował. Zdawało się, że prześladują go cztery żywioły, a on wierzył, że ściga go jakaś mściwa ręka. Z wiekiem cierpliwość zmieniła się w rezygnację, a jedynym marzeniem stał się spokój.

7.Życie Skawińskiego na wieży

Na latarni Skawiński czuł się szczęśliwy jak nigdy: czyścił soczewki, przez lunetę podziwiał morze, statki i tropikalny las, karmił mewy, zbierał muszle i łowił ryby. Czasem w niedzielę chodził do kościoła w granatowej kapocie strażniczej z krzyżami na piersi i czytał gazety, szukając wiadomości z Europy. Z czasem zdziczał: przestał bywać w mieście, zobojętniał na świat i zatapiał się w zadumie nad przyrodą. Narrator nazywa latarnię jego „półgrobem”, a spokój starca porównuje do półśmierci.

8.Przesyłka z książkami i „Pan Tadeusz”

Na początku służby Skawiński przeczytał w gazecie o polskim Towarzystwie w Nowym Jorku i wysłał mu połowę miesięcznej pensji. W podziękowaniu Towarzystwo przysłało mu polskie książki. Wśród nich był „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza - poety, którego utwory Skawiński czytywał kiedyś w Paryżu. Starzec zaczął czytać na głos inwokację („Litwo, ojczyzno moja…”) i wzruszenie odebrało mu głos, a przy modlitwie do Matki Boskiej rzucił się na ziemię i rozpłakał. Po latach znów usłyszał mowę ojczystą.

9.Sen Skawińskiego o ojczyźnie

Skawiński czytał aż do zmierzchu, potem oparł głowę o skałę i zasnął. We śnie przeniósł się do rodzinnej wsi: zobaczył chałupy ze światłami w oknach, groblę, młyn i dwa stawy pełne żab, usłyszał szum sosnowych lasów. Nie widział domu, bo zniszczyła go wojna, ani rodziców, którzy umarli, gdy był dzieckiem. Znów był młodym ułanem na nocnej warcie (widecie) przed bitwą, wśród mgieł, głosów derkacza i bąków, aż do świtu. Sen pokazuje, jak silna pozostała jego więź z krajem.

10.Zaśnięcie i utrata posady

Starca obudził Johns, strażnik portowy. Okazało się, że Skawiński, pogrążony w lekturze i śnie, tej nocy nie zapalił latarni. Łódź z San-Geromo rozbiła się na mieliźnie, na szczęście nikt nie utonął. Zgodnie z zapowiedzią konsula Skawiński stracił posadę. Kilka dni później płynął statkiem z Aspinwall do Nowego Jorku, znów skazany na tułaczkę: postarzały i pochylony, ale z błyszczącymi oczami i z polską książką, którą przyciskał do piersi.

11.Patriotyzm i tęsknota za ojczyzną w „Latarniku”

Patriotyzm Skawińskiego widać w całym jego życiu: przedstawia się słowami „Jestem Polak”, walczył w powstaniu, w niedziele nosi swoje krzyże, w gazetach szuka wiadomości z Europy, wspiera polskie Towarzystwo połową pensji. Długo dręczyła go nostalgia, czyli tęsknota za ojczyzną, budzona np. widokiem jaskółek czy śniegu na górach. Z czasem przeszła w rezygnację, ale „Pan Tadeusz” obudził ją na nowo, a płacz starca był jakby przeprosinami, że zaczął zapominać. Można odczytać, że miłość do kraju okazała się silniejsza niż pragnienie spokoju.

12.Symbol latarni

Symbol to przedmiot lub obraz, który oprócz znaczenia dosłownego ma ukryte znaczenia, często kilka. Latarnię można odczytać jako port i schronienie po latach tułaczki (Skawiński prosi o posadę, by móc powiedzieć sobie „to jest twój port”), jako miejsce samotności (latarnik jest „niemal więźniem”, a wieża staje się „półgrobem”) i jako znak obowiązku, bo jej światło ratuje statki. Można też odczytać, że prawdziwym światłem prowadzącym starca ku ojczyźnie staje się polska książka.

13.Nowela i punkt kulminacyjny na przykładzie „Latarnika”

Nowela to krótki utwór epicki pisany prozą, zwykle z jednym wątkiem, niewielką liczbą bohaterów i zwartą akcją, która zmierza do wyraźnego punktu kulminacyjnego, czyli momentu największego napięcia; po nim następuje szybkie rozwiązanie. W „Latarniku” za punkt kulminacyjny uważa się zwykle lekturę „Pana Tadeusza” i sen o ojczyźnie, a rozwiązaniem jest niezapalona latarnia i utrata posady. W noweli częsty jest motyw sokoli: wyrazisty, często przedmiotowy motyw, który organizuje fabułę i decyduje o jej zwrocie - tu polska książka.

14.„Oda do młodości” Adama Mickiewicza - najważniejsze informacje

Wiersz Adama Mickiewicza napisany w 1820 r., gdy młody poeta należał do wileńskich filomatów. To utwór liryczny o charakterze ody, czyli podniosła pochwała młodości. Podmiot liryczny zwraca się do młodości i do młodych przyjaciół, a potem mówi w imieniu wspólnoty („my”). Utwór zalicza się do wczesnego romantyzmu: zapowiada nową epokę, której początek w Polsce wiąże się z „Balladami i romansami” Mickiewicza z 1822 r. Łączy dawną formę ody z romantycznym zapałem.

15.Filomaci

Filomaci (z greckiego: miłośnicy nauki) to tajne stowarzyszenie studentów Uniwersytetu Wileńskiego założone w 1817 r. Należeli do niego m.in. Adam Mickiewicz i Tomasz Zan. Członkowie dbali o samokształcenie, wzajemną pomoc, uczciwość i pracę dla ojczyzny. Wilno leżało w zaborze rosyjskim, dlatego związek działał w tajemnicy. W 1823 r. władze carskie wykryły organizację, wielu członków aresztowano, a Mickiewicza zesłano potem w głąb Rosji. Ideały przyjaźni i jedności wyraża „Oda do młodości”.

16.Oda - gatunek

Oda (z greckiego: pieśń) to utwór liryczny o podniosłym, uroczystym tonie, który wysławia ważną ideę, wartość, osobę albo wydarzenie. Gatunek pochodzi ze starożytności - ody pisali m.in. Pindar i Horacy. Typowe dla ody są apostrofy (zwroty do adresata), wykrzyknienia, bogate przenośnie i porównania, odwołania do mitologii i kontrasty. „Oda do młodości” wysławia młodość jako siłę, która może odmienić świat, i ma wszystkie te cechy.

17.Apostrofa do młodości

Apostrofa to bezpośredni, uroczysty zwrot do osoby, rzeczy, pojęcia lub zjawiska, zwykle zakończony wykrzyknikiem. W odzie podmiot liryczny woła do młodości („Młodości! dodaj mi skrzydła!”), prosząc o siłę, by wzlecieć nad martwym światem. Młodość zostaje uosobiona: ma lot orła i ramię mocne jak piorun. Inne apostrofy to wołanie do młodych przyjaciół i do bryły świata. Apostrofy nadają wierszowi podniosły ton i zamieniają go w wezwanie do działania.

18.Kontrast świata starców i młodych

Oda jest zbudowana na kontraście. Świat starych to świat martwy: ludzie „bez serc, bez ducha” przypominają szkielety, chodzą pochyleni ku ziemi i widzą tylko to, co obejmą tępym wzrokiem. Panują w nim egoizm i bezczynność. Świat młodych to zapał, nadzieja, przyjaźń i odwaga: młodość ma wzlatywać ponad poziomy i ogarniać wzrokiem całą ludzkość. Kontrast pokazuje, że to młodzi mają zmienić świat. Starość można tu odczytać nie tyle jako wiek, ile jako postawę.

19.Porównanie świata do skorupy ziemi: płaz w skorupie i bryła świata

Świat starego pokolenia pokazany jest z wysoka jak ziemia okryta wieczną mgłą - obszar gnuśności, czyli bezczynności, zalany martwymi wodami. Pływa po nich płaz w skorupie, obraz samoluba: żyje tylko dla siebie, a gdy ginie, nikt tego nie zauważa. Dalej świat porównany jest do bryły obrośniętej starą, opleśniałą korą jak skorupą. Młodzi mają ją wspólnie ruszyć „z posad świata” i pchnąć na nowe tory, by zrzuciła korę i odzyskała zielone, młode lata.

20.Herkules w „Odzie do młodości”

W jednej ze strof poeta przywołuje mitycznego herosa Herkulesa (po grecku Heraklesa), choć nie podaje jego imienia: kto jako dziecko w kolebce urwał łeb Hydrze, ten jako młodzieniec zwycięży centaury, wyrwie piekłu ofiarę i pójdzie do nieba po laur. Poeta łączy tu różne wątki mitu: według mitu Herakles jako niemowlę udusił w kolebce dwa węże, a Hydrę pokonał jako dorosły, w czasie dwunastu prac. W odzie Herkules jest wzorem młodości: od dziecka silnej, odważnej i zdolnej do czynów ponad ludzką miarę. Strofa wzywa, by sięgać tam, gdzie wzrok nie sięga.

21.„Razem, młodzi przyjaciele!” - wspólnota i poświęcenie

Ważną część ody tworzy wezwanie do jedności: trzykrotnie powtórzone hasło „Razem, młodzi przyjaciele!” działa jak refren. Szczęście ma sens, gdy dzieli się je z innymi, a młodzi są silni jednością i zapałem. Szczęśliwy jest nawet ten, kto zginął w walce, jeśli jego ofiara pomogła innym dojść do celu. Droga jest stroma i śliska, a zagradzają ją przemoc i słabość, dlatego trzeba uczyć się je pokonywać od młodości. Młodzi mają połączyć siły ramię do ramienia.

22.Wiara w zmianę świata i „jutrzenka swobody”

Podmiot liryczny wierzy, że młodzi stworzą nowy, lepszy świat. Porównuje to do narodzin świata z zamętu: jak na słowo „Stań się!” z Bożej mocy chaos zmienił się w porządek, tak z zamętu ludzkich pragnień wyłoni się „świat ducha”, zrodzony przez miłość, młodość i przyjaźń. Ten obraz odczytuje się jako nawiązanie do biblijnego stworzenia świata. Wiersz kończą obrazy pękających lodów i przesądów oraz powitanie „jutrzenki swobody”, czyli zapowiedzi wolności. Wiara w siłę uczucia, zapału i wspólnoty, większą niż siła rozumu, to cecha romantyzmu.

23.George Orwell i „Folwark zwierzęcy” (1945)

George Orwell to pseudonim angielskiego pisarza Erica Arthura Blaira, autora także powieści „Rok 1984”. „Folwark zwierzęcy” wydał w 1945 r. To krótka opowieść o zwierzętach z angielskiej farmy, które buntują się przeciw właścicielowi, a potem trafiają pod władzę świń, coraz bardziej podobnych do dawnych panów. Orwell nadał jej podtytuł „A Fairy Story”, czyli baśń. Utwór jest alegorią i satyrą polityczną: pod historią zwierząt kryje się krytyka rewolucji, która zamienia się w dyktaturę.

24.Folwark Dworski i pan Jones

Akcja zaczyna się na Folwarku Dworskim (w oryginale Manor Farm), którego właścicielem jest pan Jones. Gospodarz pije i coraz bardziej zaniedbuje zwierzęta, aż pewnego dnia nie dostają one jedzenia. Głodne wyłamują drzwi do składziku z paszą, a gdy Jones i jego ludzie biją je batami, zwierzęta rzucają się na nich i wypędzają ich z gospodarstwa. Zwycięzcy zmieniają nazwę na Folwark Zwierzęcy. Pana Jonesa można odczytać jako obraz dawnej władzy, np. cara.

25.Major i jego wizja

Major to stary, szanowany knur. Krótko przed śmiercią zbiera zwierzęta i opowiada im swój sen o świecie bez ludzi. Mówi, że życie zwierząt jest nędzne, pracowite i krótkie, bo owoce ich pracy zabiera człowiek, który sam niczego nie wytwarza. Wzywa do buntu, uczy pieśni o przyszłej wolności zwierząt i przestrzega, by po zwycięstwie nie przejmować ludzkich zwyczajów i by żadne zwierzę nie panowało nad innymi. Wkrótce umiera. Majora odczytuje się zwykle jako odpowiednik Karola Marksa i Lenina.

26.Rewolucja zwierząt i animalizm

Już przed buntem świnie, uważane za najmądrzejsze, rozwinęły nauki Majora w system zwany animalizmem. Po wypędzeniu Jonesa zwierzęta świętują wolność i wspólnie zbierają plony. Kierownictwo przejmują świnie, które nauczyły się też czytać i pisać, a zasady animalizmu zapisują w siedmiu przykazaniach. Na początku panuje zapał, lecz świnie szybko zatrzymują dla siebie mleko, a później jabłka. Bunt zwierząt odczytuje się jako obraz rewolucji w Rosji w 1917 r.: obalenia dawnej władzy i obietnicy równości, która zostaje zdradzona.

27.Siedem przykazań animalizmu

Zasady animalizmu wypisano na ścianie stodoły jako siedem przykazań. W skrócie: kto chodzi na dwóch nogach, jest wrogiem; kto chodzi na czterech nogach lub ma skrzydła, jest przyjacielem; żadne zwierzę nie nosi ubrań, nie śpi w łóżku, nie pije alkoholu i nie zabija innego zwierzęcia; wszystkie zwierzęta są równe. Przykazania miały chronić przed powrotem ludzkich zwyczajów i nierówności. Ich późniejsze zmienianie pokazuje, jak władza przerabia prawo dla własnej korzyści.

28.Napoleon

Napoleon to duży, groźny knur, który mówi niewiele, ale zawsze stawia na swoim. Potajemnie wychowuje szczenięta, z których wyrastają jego groźne psy. Z ich pomocą wypędza Snowballa i przejmuje pełnię władzy: znosi wspólne narady, rządzi rozkazami, a strach przed psami tłumi każdy sprzeciw. Każe się wychwalać, a zwierzęta zmuszane do przyznania się do rzekomej zdrady są zabijane. Napoleona najczęściej odczytuje się jako odpowiednik Józefa Stalina, a jego rządy - jako obraz dyktatury.

29.Snowball (Śnieżka) i jego wypędzenie

Snowball (w części polskich przekładów Śnieżka) to świnia żywsza i bardziej pomysłowa od Napoleona, świetny mówca. Organizuje pracę i naukę zwierząt, dowodzi obroną folwarku przed ludźmi i projektuje wiatrak. Podczas narady psy Napoleona rzucają się na niego i Snowball na zawsze ucieka z folwarku. Potem propaganda robi z niego zdrajcę i sprawcę każdego nieszczęścia. Snowball bywa odczytywany jako odpowiednik Lwa Trockiego, którego Stalin odsunął od władzy i wygnał z kraju.

30.Wiatrak

Plan wiatraka wymyślił Snowball: wiatrak miał dawać prąd i ułatwić zwierzętom życie. Napoleon był przeciw, ale po wypędzeniu rywala ogłosił budowę i przedstawił plan jako własny. Zwierzęta budowały wiatrak w ogromnym trudzie, kosztem jedzenia i odpoczynku. Gdy burza go zniszczyła, Napoleon obwinił Snowballa; później budowlę wysadzili ludzie z sąsiedniej farmy, a zwierzęta wznosiły ją od nowa. Wiatrak można odczytać jako obraz planów uprzemysłowienia ZSRR, okupionych ciężką pracą ludzi.

31.Squealer (Krzykała) i propaganda

Propaganda to celowe szerzenie informacji i haseł, które mają zjednać ludzi dla władzy, często przez kłamstwo i manipulację. Na folwarku uprawia ją Squealer (w części polskich przekładów Krzykała) - świnia i zręczny mówca, który tłumaczy każdą decyzję Napoleona. Przekonuje, że świnie potrzebują mleka i jabłek do pracy umysłowej, straszy powrotem Jonesa, podaje liczby o rzekomym wzroście produkcji, zmienia opowieść o przeszłości i po kryjomu poprawia przykazania.

32.Boxer (Bokser)

Boxer (Bokser) to ogromny, silny koń pociągowy, najpracowitszy na folwarku, choć niezbyt bystry. Jego zasadami są: pracować jeszcze ciężej i wierzyć, że Napoleon ma zawsze rację. Dzielnie walczy w obronie folwarku i ponad siły pracuje przy wiatraku, aż upada wyczerpany. Świnie sprzedają go do rzeźni koni, a Squealer ogłasza, że Boxer zmarł w szpitalu. Boxer bywa odczytywany jako obraz robotników: wiernych, pracowitych i oszukanych przez władzę, której ufali.

33.Benjamin i Mojżesz (kruk)

Benjamin to stary osioł, sceptyk i milczek. Umie czytać tak dobrze jak świnie, ale z tego nie korzysta i uważa, że życie się nie zmieni. Przyjaźni się z Boxerem: to on odczytuje napis na wozie, który zabiera konia do rzeźni, ale jest już za późno. Można go odczytać jako obserwatora, który widzi zło, lecz nie działa. Mojżesz to oswojony kruk pana Jonesa, który opowiada o szczęśliwej krainie dla zwierząt po śmierci. Bywa odczytywany jako obraz religii, która pociesza w ciężkim życiu.

34.Zmienianie przykazań i hasło o „równiejszych”

Świnie łamią kolejne przykazania i po kryjomu dopisują do nich słowa, które usprawiedliwiają ich zachowanie: zakaz spania w łóżku dotyczy odtąd łóżek z prześcieradłami, zakaz picia alkoholu - picia w nadmiarze, a zakaz zabijania - zabijania bez powodu. Zwierzęta słabo pamiętają przeszłość, więc nie potrafią tego udowodnić. W końcu na ścianie zostaje jedno hasło: „Wszystkie zwierzęta są równe, ale niektóre są równiejsze od innych”. Znaczy ono, że równość istnieje tylko w słowach.

35.Zakończenie: świnie upodabniają się do ludzi

W zakończeniu świnie mieszkają w domu Jonesa, śpią w łóżkach, piją alkohol, chodzą na dwóch nogach i noszą ubrania, a Napoleon trzyma w racicy bicz. Przywódcy przyjmują sąsiednich farmerów i ogłaszają powrót nazwy Folwark Dworski. Zwierzęta patrzą przez okno na ucztę i nie potrafią już odróżnić świń od ludzi. Koło się zamyka: rewolucja, która miała przynieść wolność i równość, przywróciła zniewolenie, tylko z nowymi panami. To gorzka puenta utworu.

36.Alegoria: „Folwark zwierzęcy” a rewolucja i totalitaryzm

Alegoria to obraz, postać lub historia, która oprócz znaczenia dosłownego ma jedno, ustalone znaczenie przenośne (np. kobieta z wagą i opaską na oczach to sprawiedliwość). W odróżnieniu od wieloznacznego symbolu ma klucz do odczytania. „Folwark zwierzęcy” odczytuje się jako alegorię rewolucji rosyjskiej i stalinizmu. Ukazuje totalitaryzm, czyli władzę kontrolującą całe życie obywateli przez propagandę, strach, policję (psy), kult wodza i fałszowanie historii.

37.Bajka (satyra) polityczna

Satyra to utwór, który ośmiesza i krytykuje wady ludzi, zjawiska społeczne albo politykę, często przez przejaskrawienie, ironię i komizm. „Folwark zwierzęcy” nazywa się bajką (satyrą) polityczną: jak w bajkach zwierzęta mają ludzkie cechy i przedstawiają ludzi (świnie - rządzących, owce - bezmyślnie powtarzających hasła, Boxer - pracowitych robotników), a z historii płynie pouczenie. Celem krytyki jest polityka: obłuda władzy, propaganda i zdrada ideałów rewolucji.

38.Emilia Kiereś, „Rzeka”

Emilia Kiereś to polska pisarka, autorka książek dla dzieci i młodzieży. „Rzeka” to jej powieść dla młodzieży, której pierwsze wydanie ukazało się w 2014 r. Utwór wymieniono wśród przykładowych lektur uzupełniających w podstawie programowej języka polskiego dla klas IV-VIII. Lektury uzupełniające poszerzają listę lektur obowiązkowych.

39.Motto: „Wolność zaczyna się tam, gdzie kończy się strach” (K. Grabowski)

Motto to krótki cytat lub myśl umieszczona przed tekstem, która podpowiada jego sens. Słowa K. Grabowskiego „Wolność zaczyna się tam, gdzie kończy się strach” można odczytać tak: nie jest wolny ten, kto się boi, nawet jeśli nikt go nie więzi. Zniewolenie to nie tylko kraty, ale też lęk, który każe milczeć i słuchać. Na folwarku Napoleona strach przed psami i przed powrotem Jonesa trzyma zwierzęta w posłuszeństwie, a młodzi z ody mają pokonać słabość i stawić czoło przemocy.

40.Wolność i zniewolenie w trzech utworach - zestawienie

Trzy utwory można odczytać jako różne spojrzenia na wolność. W „Latarniku” Skawiński jest tułaczem, którego ojczyzna nie jest wolna; latarnia daje mu spokój, ale i samotność bliską więzieniu, a pełnię życia przywraca mu na chwilę powrót myślą do kraju. „Oda do młodości” wzywa młodych, by wspólnie zmienili świat i powitali „jutrzenkę swobody”. „Folwark zwierzęcy” pokazuje, jak rewolucja w imię wolności i równości kończy się nowym zniewoleniem, gdy władza opiera się na strachu i kłamstwie.