Przymiotnik, pisownia h i ch, higiena cyfrowa - Nowe Zamieńmy słowo 4

1.Przymiotnik

Odmienna część mowy, która nazywa cechy osób, przedmiotów, zjawisk, roślin i zwierząt, np. odważny strażak, mroźny dzień, puszysty kot.

2.Na jakie pytania odpowiada przymiotnik?

Jaki? jaka? jakie? (np. słoneczny, drewniana), czyj? czyja? czyje? (np. wilczy, babcine), który? która? które? (np. ostatni, poprzednia).

3.Przymiotnik jako określenie rzeczownika

Przymiotnik jest określeniem rzeczownika - mówi, jaka jest osoba, rzecz lub zjawisko, np. dzień - jaki? - pochmurny; róże - jakie? - czerwone.

4.Po co nam przymiotniki w opisie?

Dzięki przymiotnikom opiszemy m.in. kształt, wielkość, barwę i smak. Bez przymiotników opis jest ubogi i mało dokładny - trudno sobie wyobrazić, jak wygląda opisywana rzecz.

5.Tworzenie przymiotników od rzeczowników

Od wielu rzeczowników tworzymy przymiotniki, np. słońce - słoneczny, szkło - szklany, wilk - wilczy, babcia - babciny, jesień - jesienny.

6.Przez co odmienia się przymiotnik?

Przymiotnik odmienia się przez liczby (pojedynczą i mnogą), rodzaje oraz przypadki.

7.Rodzaje przymiotnika w liczbie pojedynczej

Męski (jaki?), np. zielony las; żeński (jaka?), np. zielona łąka; nijaki (jakie?), np. zielone pole.

8.Rodzaje przymiotnika w liczbie mnogiej

Męskoosobowy (jacy?), np. pracowici rolnicy; niemęskoosobowy (jakie?), np. pracowite pszczoły, pracowite kobiety.

9.Jak rozpoznać rodzaj męskoosobowy?

Przymiotnik w rodzaju męskoosobowym odpowiada na pytanie jacy? i określa rzeczownik nazywający mężczyzn, np. dzielni strażacy. Gdy określa kobiety, zwierzęta lub rzeczy, ma rodzaj niemęskoosobowy (jakie?), np. dzielne strażaczki, mądre psy.

10.Przymiotnik dostosowuje formę do rzeczownika

Przymiotnik przyjmuje tę samą liczbę, rodzaj i przypadek co rzeczownik, którego jest określeniem, np. ciepła czapka, (nie ma) ciepłej czapki, (z) ciepłą czapką.

11.Przypadki i ich pytania

Mianownik (M.) kto? co?; dopełniacz (D.) kogo? czego?; celownik (C.) komu? czemu?; biernik (B.) kogo? co?; narzędnik (N.) kim? czym?; miejscownik (Ms.) o kim? o czym?; wołacz (W.) - bez pytań, gdy zwracamy się do kogoś.

12.Odmiana przymiotnika przez przypadki - liczba pojedyncza

Np. ciepły sweter: M. ciepły, D. ciepłego, C. ciepłemu, B. ciepły, N. (z) ciepłym, Ms. (o) ciepłym, W. ciepły!

13.Odmiana przymiotnika przez przypadki - liczba mnoga

Np. ciepłe swetry: M. ciepłe, D. ciepłych, C. ciepłym, B. ciepłe, N. (z) ciepłymi, Ms. (o) ciepłych, W. ciepłe!

14.Jak określić przypadek przymiotnika?

Niektóre formy są takie same, np. N. i Ms. (ciepłym). Przypadek ustalamy więc razem z rzeczownikiem: zadajemy pytanie przypadka, np. (myślę) o ciepłym swetrze - o czym? - miejscownik.

15.Kiedy piszemy h? - wszystkie zasady

H piszemy: 1) gdy w wyrazach pokrewnych wymienia się na g, ż, z; 2) po literze z; 3) w cząstkach hipo-, higro-, hydro-, hekto-, hiper-, helio-; 4) w wyrazach, których pisownię trzeba zapamiętać.

16.H wymienne na g, ż, z

H piszemy, gdy w wyrazach pokrewnych wymienia się na g, ż lub z, np. wahanie - waga, druhna - drużyna.

17.H po literze z

Po literze z piszemy h, np. rozhukany koń, rozhulany wiatr.

18.H w cząstkach hipo-, higro-, hydro-, hekto-, hiper-, helio-

H piszemy w wyrazach z cząstkami: hipo-, higro-, hydro-, hekto-, hiper-, helio-, np. hydroplan, hektopaskal, hipermarket.

19.Co znaczą cząstki hydro-, hekto-, helio-, higro-, hiper-?

Hydro- - woda (hydroplan), hekto- - sto (hektolitr), helio- - słońce, higro- - wilgoć, hiper- - nad, ponad miarę (hiperaktywny).

20.H w wyrazach do zapamiętania

W wielu wyrazach h nie wynika z żadnej zasady - ich pisownię trzeba zapamiętać, np. herbata, hamak, bohater, hałas, honor, hulajnoga.

21.Hoży i wataha

Hoży - zdrowy, pełen życia, krzepki. Wataha - stado drapieżnych zwierząt, a także duża i niebezpieczna grupa ludzi.

22.Hart a chart

To wyrazy o różnym znaczeniu. Hart (przez h) - siła fizyczna i psychiczna człowieka. Chart (przez ch) - rasa psa myśliwskiego.

23.Kiedy piszemy ch? - wszystkie zasady

Ch piszemy: 1) gdy w wyrazach pokrewnych wymienia się na sz; 2) na końcu wyrazów (wyjątek: druh); 3) po literze s; 4) w wyrazach, których pisownię trzeba zapamiętać.

24.Ch wymienne na sz

Ch piszemy, gdy w wyrazach pokrewnych wymienia się na sz, np. ucho - uszko, strach - straszny, piach - piaszczysty.

25.Ch na końcu wyrazów i wyjątek druh

Na końcu wyrazów piszemy ch, np. zapach, mech, (o) rowerach. Wyjątkiem jest druh - piszemy go przez h, bo h wymienia się tu na ż (drużyna).

26.Ch po literze s

Po literze s piszemy ch, np. schronisko, schować, schylić się.

27.Ch w wyrazach do zapamiętania

W wielu wyrazach ch nie wynika z żadnej zasady - ich pisownię trzeba zapamiętać, np. chleb, chmura, chwila, chomik, chata, chustka.

28.Wyjazd Ani - czego uczy ta historia?

Ania podczas rodzinnej wycieczki w góry nie rozmawia z bliskimi i nie podziwia widoków, bo zajmują ją tablet i telefon. Martwi się brakiem zasięgu i rozładowaną baterią. Jej siostra Nela cieszy się wyjazdem. Historia pokazuje, że nadmiar urządzeń odbiera wspólne przeżycia.

29.Aktywności offline i online

Aktywności offline (czytaj: oflajn) to działania, które nie wymagają połączenia z internetem, np. jazda na rowerze. Aktywności online (czytaj: onlajn) wymagają korzystania z sieci internetowej, np. rozmowa wideo przez komunikator.

30.Higiena cyfrowa

Zdrowe nawyki i postawy związane z używaniem internetu i urządzeń elektronicznych. Polega na utrzymywaniu równowagi pomiędzy zajęciami online i offline.

31.O jakie zdrowie dbamy dzięki higienie cyfrowej?

O zdrowie fizyczne (np. odpowiednia ilość ruchu i snu) oraz zdrowie psychiczne (np. umiejętność robienia przerw od ekranu i podtrzymywanie relacji z innymi ludźmi).

32.Skutki zbyt długiego korzystania z urządzeń elektronicznych

M.in. zmęczenie, drażliwość, zniechęcenie, kłótliwość, chęć na słodycze lub przekąski, kłopoty z zasypianiem, trudności ze skupieniem na nauce i zapominanie o obowiązkach.

33.Jak dbać o higienę cyfrową?

Rób przerwy od ekranu, kontroluj czas spędzany online, wychodź na dwór i ruszaj się, nie graj w gry online przed snem, planuj czas offline z rodziną i przyjaciółmi.