Czasownik, bezokolicznik, czasy, netykieta - Nowe Zamieńmy słowo 4

1.Czasownik

Część mowy, która nazywa czynności oraz stany. Odpowiada na pytania: co ktoś lub coś robi? co się z nim dzieje? w jakim jest stanie?

2.Czynności i stany - przykłady czasowników

Czasowniki nazywające czynności mówią, co ktoś robi, np. Brat gotuje obiad. Czasowniki nazywające stany mówią, co się z kimś dzieje albo w jakim jest stanie, np. Babcia tęskni za wnukami. Pies boi się burzy.

3.Przez co odmienia się czasownik?

Czasownik to odmienna część mowy. Zmienia formę w zależności od tego, kto i kiedy wykonuje czynność. Odmienia się przez osoby, liczby, czasy i rodzaje.

4.Formy osobowe czasownika

Formy czasownika, w których możemy określić osobę, np. czytam (1. osoba), czytasz (2. osoba), czyta (3. osoba).

5.Osoby czasownika

1. osoba: ja, my. 2. osoba: ty, wy. 3. osoba: on, ona, ono, oni, one. Każda osoba ma formę w liczbie pojedynczej i w liczbie mnogiej.

6.Liczba pojedyncza i liczba mnoga czasownika

Liczba pojedyncza (lp) - gdy mowa o jednej osobie lub rzeczy, np. ona śpiewa. Liczba mnoga (lm) - gdy mowa o więcej niż jednej, np. one śpiewają.

7.Odmiana czasownika przez osoby i liczby - przykład: czytać

Liczba pojedyncza: ja czytam, ty czytasz, on / ona / ono czyta. Liczba mnoga: my czytamy, wy czytacie, oni / one czytają.

8.Jak rozpoznać osobę czasownika bez zaimka?

Forma osobowa sama wskazuje osobę i liczbę, dlatego zaimka często nie piszemy, np. Gotujesz (ty) - 2. os. lp, Gotujemy (my) - 1. os. lm, Gotujecie (wy) - 2. os. lm.

9.Formy nieosobowe czasownika

Formy czasownika, w których nie można określić osoby. Należą do nich bezokoliczniki, np. czytać. Formą osobową jest np. czytam albo czytał.

10.Bezokolicznik - zakończenia

Bezokolicznik to forma nieosobowa czasownika. Rozpoznajemy go po zakończeniach -ć, -ść, -źć lub -c, np. pływać, pleść, gryźć, móc.

11.Jak utworzyć bezokolicznik od formy osobowej?

Zadaj pytanie: co robić? albo co zrobić?, np. piszemy - pisać, rysowała - rysować, mogę - móc, kradł - kraść, gryzie - gryźć.

12.Bezokolicznik w zdaniu

Bezokolicznik często stoi po czasownikach takich jak chcieć, lubić, musieć, móc, umieć, np. Lubię pływać. Musimy wcześnie wyjść. Chcę się nauczyć grać na gitarze.

13.Czy każdy wyraz zakończony na -ć, -ść lub -c to bezokolicznik?

Nie. Bezokolicznik to czasownik, więc nazywa czynność lub stan. Wyrazy moc, nić, pięść, część to rzeczowniki, a pięć to liczebnik - mimo podobnych zakończeń.

14.Czasowniki niewłaściwe

Czasowniki, które nie mają bezokolicznika, np. można, szkoda, trzeba, warto, wiadomo, wolno.

15.Czasy czasownika

Czasowniki występują w trzech czasach: przeszłym (np. czytałam), teraźniejszym (np. czytam) i przyszłym (np. przeczytam, będę czytać).

16.Czas przeszły

Czasowniki w czasie przeszłym informują, że czynność była wykonywana wcześniej niż moment mówienia o niej, np. Wczoraj śpiewałam w chórze. W czasie przeszłym czasownik odmienia się także przez rodzaje.

17.Odmiana w czasie przeszłym - przykład: śpiewać

Lp: 1. śpiewałem / śpiewałam, 2. śpiewałeś / śpiewałaś, 3. śpiewał / śpiewała / śpiewało. Lm: 1. śpiewaliśmy / śpiewałyśmy, 2. śpiewaliście / śpiewałyście, 3. śpiewali / śpiewały.

18.Rodzaje czasownika w czasie przeszłym

W liczbie pojedynczej są trzy rodzaje: męski (r.m.) - pływał, żeński (r.ż.) - pływała, nijaki (r.n.) - pływało. W liczbie mnogiej są dwa rodzaje: męskoosobowy (r.mos.) - pływali i niemęskoosobowy (r.nmos.) - pływały.

19.Rodzaj męski, żeński i nijaki - przykłady

W liczbie pojedynczej czasu przeszłego forma zależy od rodzaju wykonawcy: rodzaj męski - Kot spał, rodzaj żeński - Mama spała, rodzaj nijaki - Dziecko spało.

20.Rodzaj męskoosobowy

W rodzaju męskoosobowym występują czasowniki mówiące o czynności wykonywanej przez mężczyzn lub przez osoby różnej płci, np. Tata i dziadek łowili ryby. Ola i Kuba grali w szachy.

21.Rodzaj niemęskoosobowy

W rodzaju niemęskoosobowym występują pozostałe czasowniki w liczbie mnogiej: o kobietach, dzieciach, zwierzętach i rzeczach, np. Koleżanki śpiewały. Kurczęta piszczały. Liście spadały z drzew.

22.Jak odróżnić rodzaj męskoosobowy od niemęskoosobowego?

Podstaw zaimek: do formy męskoosobowej pasuje oni (oni grali), a do niemęskoosobowej - one (one grały).

23.Czas teraźniejszy

Czasowniki w czasie teraźniejszym wskazują, że czynność jest wykonywana w momencie mówienia o niej, np. Teraz piszę list. Czasu teraźniejszego używamy też, gdy mówimy o czynności wykonywanej zwyczajowo, np. Co sobotę sprzątam pokój.

24.Odmiana w czasie teraźniejszym - przykład: pisać

Lp: 1. piszę, 2. piszesz, 3. pisze. Lm: 1. piszemy, 2. piszecie, 3. piszą. Czasowniki w czasie teraźniejszym nie odmieniają się przez rodzaje: on pisze, ona pisze, ono pisze.

25.Czas przyszły

Czasowniki w czasie przyszłym określają czynność, która będzie wykonywana później niż czas mówienia o niej. Odmieniają się na dwa sposoby: prosty (jeden wyraz) i złożony (dwa wyrazy).

26.Czas przyszły prosty - przykład: napisać

Forma jednowyrazowa. Lp: 1. napiszę, 2. napiszesz, 3. napisze. Lm: 1. napiszemy, 2. napiszecie, 3. napiszą. W tej formie czasownik nie odmienia się przez rodzaje.

27.Czas przyszły złożony - przykład: pisać

Forma dwuwyrazowa, która odmienia się przez rodzaje. Lp: będę pisał / pisała, będziesz pisał / pisała, będzie pisał / pisała / pisało. Lm: będziemy pisali / pisały, będziecie pisali / pisały, będą pisali / pisały. Możemy też użyć bezokolicznika, który nie wskazuje rodzaju: będę pisać, będziemy pisać.

28.Ten sam czasownik w trzech czasach

Czas zmieniamy, zmieniając formę czasownika, np. Teraz gram w piłkę (teraźniejszy). Wczoraj grałem / grałam w piłkę (przeszły). Jutro zagram / będę grać w piłkę (przyszły prosty / złożony).

29.Jak określić formę czasownika?

Podajemy osobę, liczbę, czas, a w czasie przeszłym i przyszłym złożonym także rodzaj, np. tańczyłyście - 2. os. lm, czas przeszły, r. niemęskoosobowy; pomożesz - 2. os. lp, czas przyszły.

30.Netykieta

Zbiór zasad dobrego zachowania, które obowiązują w internecie. Pomagają porozumiewać się w sieci tak, aby unikać konfliktów, nie krzywdzić i nie urażać innych.

31.Netykieta: szacunek dla rozmówcy

Traktuj rozmówcę z szacunkiem: wypowiadaj się kulturalnie, nie używaj wulgaryzmów, nie wyśmiewaj i nie okazuj lekceważenia. Nie wysyłaj obraźliwych treści - nawet żartem.

32.Netykieta: reagowanie na poniżanie

Reaguj, gdy ktoś jest poniżany i obrażany przez innych, np. stań w jego obronie albo poproś o pomoc dorosłego. Bądź koleżeński: zapraszaj innych do wspólnej gry i uprzejmie odpowiadaj na pytania.

33.Netykieta: prywatność

Chroń prywatność - własną i cudzą. Nie podawaj w sieci adresów, telefonów ani haseł i nie udostępniaj cudzych zdjęć czy wiadomości bez zgody ich autora.

34.Netykieta: sprawdzanie informacji i spam

Sprawdzaj informacje, zanim je udostępnisz. Nie rozsyłaj niechcianych treści, czyli spamu, np. łańcuszków z obietnicą szczęścia albo groźbą pecha.

35.Netykieta: wielkie litery i sposób pisania

Nie zapisuj bez powodu całego tekstu wielkimi literami - oznacza to krzyk. Pisz na temat, jasno i poprawnie, dbaj o ortografię i interpunkcję.

36.Ślady w sieci

W internecie ludzie często zachowują się odważniej niż w świecie realnym. W sieci zawsze zostają ślady - nawet po usunięciu wiadomości, dlatego trzeba się zastanowić, zanim coś się wyśle.

37.Życzliwość w internecie - dobre wykorzystanie sieci

Internet pomaga wspierać innych, np. w utrzymywaniu kontaktów z krewnymi, w sprawdzonych zbiórkach internetowych, w zamieszczaniu opinii, w dzieleniu się wiedzą i doświadczeniem, a także w szukaniu zaginionego zwierzęcia.