Ja i nauka - teksty, opis szkoły, planowanie - Nowe Zamieńmy słowo 4

1.„Mikołajek. Najmilsza pamiątka” - autor i rodzaj tekstu

Fragment opowiadania René Goscinnego w przekładzie Barbary Grzegorzewskiej. To tekst humorystyczny o tym, jak klasa Mikołajka miała zrobić wspólne zdjęcie - według pani najmilszą pamiątkę na całe życie.

2.René Goscinny

Francuski pisarz (1926-1977), którego rodzice mieli polskie korzenie. Sławę przyniósł mu komiks „Asterix”. Napisał też „Mikołajka” - najpierw był to komiks, a potem krótkie opowiadania.

3.Kto jest narratorem w „Najmilszej pamiątce”?

Mikołajek - uczeń, jeden z bohaterów. Opowiada w 1. osobie, czyli o wydarzeniach, w których sam bierze udział (narracja pierwszoosobowa).

4.Koledzy Mikołajka - imiona i cechy

Gotfryd ma bardzo bogatego tatę; przychodzi przebrany za Marsjanina, w kasku jak słój. Ananiasz to pierwszy uczeń i pieszczoszek pani, nosi okulary i lubi arytmetykę. Euzebiusz jest bardzo silny i chętnie się bije. Rufus w piwnicy zakłada stary worek i udaje ducha. Alcest jest bardzo gruby i ciągle je, np. bułkę z dżemem.

5.Przebieg wydarzeń w „Najmilszej pamiątce”

Fotograf chce ustawić dzieci w trzy rzędy, więc idą po skrzynki do ciemnej piwnicy i tam się wygłupiają. Wracają brudne (czyste twarze mają tylko Ananiasz i Gotfryd). Euzebiusz uderza w słój Gotfryda. Alcest plami koszulę dżemem, robi się rozgardiasz, pani rozdziela kary. Gdy wszyscy wreszcie się uśmiechają, okazuje się, że fotograf po cichu poszedł.

6.Skąd bierze się komizm w „Najmilszej pamiątce”?

Z zachowania dzieci (wygłupy w piwnicy, przebranie, bójki, plama z dżemu) i z zakończenia: po całym zamieszaniu zdjęcia nie ma, bo fotograf sobie poszedł. W klasie panuje wesoła, ale chaotyczna atmosfera.

7.Brylantyna, arytmetyka, fanga - co znaczą?

Brylantyna - kosmetyk, który nabłyszcza i wygładza włosy. Arytmetyka - nauka o liczbach i działaniach na nich. Fanga - uderzenie, cios.

8.Dawna szkoła - kaligrafia, rachowanie, kajet, kałamarz, koza, ośla ławka

Kaligrafia - nauka starannego, pięknego pisania. Rachowanie - liczenie, dawna nauka matematyki. Kajet - zeszyt. Kałamarz - naczynie z atramentem do maczania pióra. Siedzenie w kozie i w oślej ławce - dawne kary dla niegrzecznych uczniów (koza - zamknięcie w osobnym pomieszczeniu, ośla ławka - osobna ławka dla ukaranych).

9.Budowa opisu szkoły

Wstęp - pełna nazwa szkoły i jej adres (miejscowość, ulica, numer). Rozwinięcie (w akapitach) - wygląd budynku i otoczenie, wnętrze i sale, inne pomieszczenia, udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami. Zakończenie - opinia o budynku.

10.Słownictwo do opisu budynku szkoły i jego otoczenia

Budynek z zewnątrz: wysoki, niewielki, nowoczesny, zabytkowy, ceglany, parterowy, piętrowy, zadbany, ogrodzony, otoczony zielenią. Otoczenie: dziedziniec, drzewa, klomby, boisko, plac zabaw, stojaki na rowery, maszt z flagą, ogródek ekologiczny.

11.Słownictwo do opisu wnętrza szkoły

Sale: widne, jasne, przestronne, kolorowe, wyposażone w wygodne ławki i pomoce naukowe. Pomieszczenia: gabinet dyrektora, sekretariat, pokój nauczycielski, sala gimnastyczna, biblioteka, sklepik, szatnia. Udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami: winda, podjazdy dla wózków, szerokie drzwi, ścieżki dotykowe, nisko zawieszone szafki.

12.Co piszemy w zakończeniu opisu szkoły?

Własną ocenę: czy podoba nam się budynek, co byśmy w nim zmienili, jak się w nim czujemy i czy lubimy tu spędzać czas.

13.„Kosmiczne wyzwania” - autorzy i rodzaj tekstu

Fragment książki popularnonaukowej Artura B. Chmielewskiego i Eweliny Zambrzyckiej-Kościelnickiej. Zambrzycka-Kościelnicka to dziennikarka i redaktorka, która pisze o odkryciach naukowych, ludziach nauki i kosmosie (współautorka też książki „Człowiek - istota kosmiczna”).

14.Artur B. Chmielewski

Polski naukowiec, który pracuje w centrum badawczym NASA (agencji zajmującej się lotami kosmicznymi). Pracował nad łazikiem marsjańskim i sondami kosmicznymi. Jest synem Papcia Chmiela, autora komiksów „Tytus, Romek i A'Tomek”.

15.Narrator „Kosmicznych wyzwań” i jego przezwisko

Narratorem jest sam autor, inżynier Artur Bartosz Chmielewski, który zwraca się wprost do czytelnika. Tata dobrał mu imiona tak, by z nazwiskiem dały inicjały ABC, i chciał, żeby syn zajmował się sztuką. W pracy wszyscy mówią do niego Art - po angielsku „sztuka”.

16.Jet Propulsion Laboratory (JPL) i praca autora

Laboratorium Napędu Odrzutowego NASA, w którym pracuje autor. Najfajniejsze są tam wyzwania - problemy, których nikt jeszcze nie rozwiązał, np. jak zbudować nadmuchiwany teleskop kosmiczny.

17.Czego autor „Kosmicznych wyzwań” nauczył się w dzieciństwie od mrówek?

Tata zabierał go z siostrą do parku w Powsinie i dawał im zagadki (kształty liści, dzioby ptaków). Autor obserwował mrówki: budują wielkie mrowiska, bo dzielą się na „brygady” i współpracują.

18.Czego uczą się pracownicy JPL i dlaczego?

Uczą się skutecznie komunikować, koncentrować, być miłymi dla współpracowników i pracować w dobrej atmosferze. Przy budowie statku, sondy czy łazika współpracują bowiem setki osób.

19.Komunikacja

Wymiana informacji między nadawcą a odbiorcą. Może się odbywać za pomocą słów, gestów, zachowań i znaków.

20.Przesłanie „Kosmicznych wyzwań”

Trzeba stawiać na drużynę, bo samotny badacz w dzisiejszych czasach niczego nie osiągnie. Nauką może być wszystko, a każdy problem da się rozwiązać, jeśli próbujemy, zamiast szukać powodów, żeby odpuścić.

21.Inżynier, inicjały, brygada, perspektywa, światłocień, Powsin

Inżynier - tu: osoba, która buduje i usprawnia maszyny. Inicjały - pierwsze litery imienia i nazwiska. Brygada - tu: drużyna, zespół. Perspektywa - pokazanie trójwymiarowych przedmiotów na płaskiej kartce. Światłocień - technika malarska pokazująca światło i jego kontrasty. Powsin - osiedle w Warszawie z ogrodem botanicznym.

22.„Rysujemy drzewo celów” - autorka i rodzaj tekstu

Fragment książki „Uczymy się planować” Agnieszki Łubkowskiej. To tekst poradnikowy (instrukcja): zwraca się do czytelnika i podaje ponumerowane kroki. Autorka jest trenerką, która od 20 lat uczy metod skutecznego uczenia się, szybkiego czytania i zapamiętywania.

23.Kroki tworzenia drzewa celów

1. Narysuj wielkie drzewo z mnóstwem gałęzi (nie musi być idealne). 2. Na każdej gałęzi wpisz jeden cel na ten tydzień. 3. Na liściach gałęzi wpisz małe kroki potrzebne do osiągnięcia celu. 4. Codziennie sprawdzaj drzewo i zaznaczaj zrealizowane kroki.

24.Co wpisujemy na gałęziach, a co na liściach drzewa celów?

Na gałęziach - cele, które chcemy osiągnąć w tym tygodniu (w szkole, w domu, w hobby, w sporcie), każdy na osobnej gałęzi. Na liściach - małe kroki, które prowadzą do danego celu.

25.Cel - znaczenie i związki wyrazowe

W planowaniu cel to to, co chcemy osiągnąć. Cel może być m.in. konkretny, jasny, ambitny, krótkoterminowy, długoterminowy, osiągalny lub nieosiągalny. Cel można mieć, wyznaczać, wytyczać, realizować, osiągać i urzeczywistniać.

26.Metody ułatwiające wykonywanie zadań

Lista zadań - spisujemy wszystkie obowiązki i odhaczamy wykonane. Zjedz tę żabę - najpierw robimy zadanie, które jest największym wyzwaniem. Pomodoro - pracujemy w blokach: 25 minut skupienia i 5 minut przerwy. Zasada 2 minut - od razu robimy zadania, które zajmują mniej niż 2 minuty.

27.Julian Tuwim

Polski poeta (1894-1953), tłumacz, autor wierszy dla dzieci (m.in. „Lokomotywa”, „Zosia Samosia”, „Okulary”, „Rzepka”), przebojów muzycznych i tekstów kabaretowych. Podpisywał się ponad czterdziestoma pseudonimami. W szkole był tak słaby z matematyki, że powtarzał szóstą klasę.

28.Podmiot mówiący w wierszu „Nauka”

Osoba mówiąca w wierszu. Tu jest to dorosły, który mówi w 1. osobie i wspomina swoją szkołę.

29.Czego nauczono podmiot mówiący w szkole i co z tego wynika?

Nauczono go mnóstwa mądrości: logarytmów, wzorów, formułek, figur, oglądał cuda przyrody. Mimo to twierdzi, że nic nie wie i nic nie rozumie, bo wiedzę mu tylko wkuto do głowy. Nadal naiwnie wierzy, że ludzie na drugiej półkuli chodzą do góry nogami.

30.Szkolna trwoga podmiotu mówiącego

Dorosły wciąż czuje szkolny strach: boi się, że Bóg wywoła go do odpowiedzi, a on stanie bez słowa i będzie się wymawiał bólem głowy.

31.Do kogo i z jaką prośbą zwraca się podmiot mówiący w ostatnich strofach „Nauki”?

Zwraca się do Boga. Życie nazywa trudną lekcją, której nie nauczył się od razu, więc prosi, by zostawić go na drugie życie - tak jak ucznia zostawia się na drugi rok w tej samej klasie.

32.„Nauka” Tuwima - budowa, nastrój, temat i trudne słowa

Wiersz ma 6 strof po 4 wersy, z rymami. Nastrój jest żartobliwy i zarazem refleksyjny. Temat: szkolna wiedza nie wystarcza, by poradzić sobie z lekcją życia. Tumanić - ogłupiać; wymawiać się - odmawiać, nie chcieć; logarytm - termin matematyczny.

33.„Księga Julii” - autorka i narrator

Fragment powieści Doroty Bałuszyńskiej-Srebro - pisarki, wcześniej nauczycielki i reżyserki w teatrach dla dzieci i młodzieży. Narrator jest trzecioosobowy: opowiada o Julii z boku, sam nie bierze udziału w wydarzeniach.

34.Julia w bibliotece - miejsce i uczucia

Julia trafia do ogromnej biblioteki z niekończącymi się regałami, podobnej do szkolnej, ale dużo większej. Książki są porównane do zamkniętego pudełka czekoladek: kuszą niespodzianką, przygodami, nadzieją na nowych przyjaciół. Julia czyta szybko i ciągle wraca po nowe książki.

35.Co się dzieje, gdy Julia przegląda książki?

Słyszy szmery i szelesty, ze strachu upuszcza książki, a z ich kart wychodzą postacie: piegowaci bliźniacy Jacek i Placek oraz Dorotka. Dorotka pyta, skąd Julia się tu wzięła. Julia mówi, że szła ze szkoły i chyba wpadła w dziurę między płytami chodnika, bo zgubiła klucz od domu.

36.Elementy realistyczne i fantastyczne w „Księdze Julii”

Elementy realistyczne to te, które mogą zdarzyć się naprawdę: biblioteka, szkoła, droga ze szkoły, zgubiony klucz. Elementy fantastyczne są niemożliwe w rzeczywistości: postacie wychodzące z książek, wpadnięcie do biblioteki przez dziurę w chodniku.

37.Pisownia tytułów książek

W tytułach książek wielką literą piszemy tylko pierwszy wyraz, chyba że kolejne są nazwami własnymi. W zeszycie tytuły zapisujemy w cudzysłowie.

38.Biblioteka, katalog biblioteczny, katalog online

Biblioteka - miejsce, w którym wypożycza się książki, czasopisma, filmy, płyty; można tam też skorzystać z internetu lub przeczytać prasę. Katalog biblioteczny - spis zbiorów biblioteki, uporządkowany najczęściej według alfabetu. Katalog online pozwala sprawdzić na stronie biblioteki, czy książka jest dostępna, i ją zamówić.

39.Jak zamówić książkę przez katalog online?

1. Wpisz w wyszukiwarkę nazwę biblioteki w swojej miejscowości. 2. Na jej stronie kliknij zakładkę „katalog”. 3. Wpisz np. tytuł książki albo nazwisko autora. 4. Zaznacz wynik, który cię interesuje. 5. Zaloguj się i zamów egzemplarz; jeśli nie jest dostępny, trafisz na listę oczekujących.

40.Bibliofil, e-book, audiobook, gazeta, czasopismo, prasa

Bibliofil - miłośnik książek, znawca i zbieracz cennych egzemplarzy. E-book - cyfrowa wersja książki. Audiobook - wersja książki do słuchania. Gazeta - pismo wychodzące zwykle codziennie, z aktualnymi informacjami. Czasopismo - publikacja wychodząca regularnie (tygodnik, miesięcznik, kwartalnik). Prasa - ogół gazet i czasopism.