Ja i rodzina - teksty, opis pokoju, list - Nowe Zamieńmy słowo 4

1.„Zezia i Giler” - autorka i bohaterowie

Powieść dla dzieci Agnieszki Chylińskiej. Bohaterowie: Zezia (naprawdę Zuzia, Zuzanna Zezik), jej młodszy brat Czarek, którego ona nazywa Gilerem, Mama, Tata i kotka Idźstąd. Przydomek Zezia nadał siostrze Czarek, gdy pierwszy raz wróciła od optyka w okularach.

2.Gdzie mieszka rodzina Zezi i Gilera?

W małym mieszkaniu w kamienicy przy ulicy Grójeckiej w Warszawie. Zezia ma malutki pokoik z piętrowym łóżkiem, biurkiem i krzesełkiem, a Giler - większy pokój z łóżkiem w kształcie samochodu. Giler uwielbia pojazdy, zwłaszcza traktory.

3.Mama Zezi - zawód i cechy

Pracuje w banku. Jest punktualna i obowiązkowa, zawsze ma coś do zrobienia, wcześnie chodzi spać, lubi wykwintne dania i nowe ubrania, zawsze jest elegancka. Pomaga Zezi w matematyce.

4.Tata Zezi - zawód i cechy

Jest rzeźbiarzem i pracuje w domu (robi bałagan, który Zezia lubi; pozwala jej rzeźbić). Spóźnia się na spotkania, zapomina o umówionych sprawach, ożywia się w nocy, a rano jest nieprzytomny. Może jeść codziennie to samo i nie znosi nowych ubrań.

5.Kontrast

Inaczej przeciwieństwo: sprzeczność między zestawionymi ze sobą osobami, przedmiotami, zjawiskami albo cechami, np. Kuba jest odważny, a jego kuzyn - bardzo strachliwy. Na kontraście zbudowany jest opis rodziców Zezi.

6.Przesłanie utworu „Zezia i Giler”

Rodzice bardzo się różnią i często się kłócą (np. o ubrania Taty), ale kochają się i kochają dzieci. Tata mówi, że cała rodzina mieści się na ich kanapie, a najważniejsze jest to, że są razem. Rodzina może być szczęśliwa mimo różnic i niedostatków.

7.„Pozłacana rybka” - autorka, bohaterka, narrator

Powieść Barbary Kosmowskiej. Bohaterką jest czternastoletnia Alicja, która mierzy się z nową sytuacją w rodzinie (rozstaniem rodziców) i problemami okresu dojrzewania. O wydarzeniach opowiada sama Alicja - to narracja pierwszoosobowa, w ironicznym tonie.

8.„Bardzo Rozpieszczona Jedynaczka”

Tak zwracali się do Alicji rodzice, gdy prosili ją np. o ściszenie muzyki czy zmycie naczyń. Wtedy uważała to za niesprawiedliwe oskarżenia, a później zrozumiała, że tamten świat był ciepły i bezpieczny. Przestała nią być, gdy tata się wyprowadził.

9.Co zmieniło się w życiu Alicji po rozstaniu rodziców?

Tata zamieszkał na innej ulicy, a mama zmieniła wizytówkę na drzwiach. Tata dzwoni do drzwi jak obcy gość. Za to spotyka się z córką częściej niż przedtem.

10.Obawy Alicji wobec taty

Nie chce, by tata traktował ją jak paczkę, którą trzeba przewieźć pod wskazany adres, ani jak „córkę po rozwodzie” - bo ona się z nim nie rozwiodła. Boi się, że ją zapodzieje (zgubi), tak jak zapodział miłość do mamy.

11.Porównania uczuć w „Pozłacanej rybce”

Alicja porównuje miłość rodziców do lodów, które topnieją, i herbaty, która stygnie. Sama lubi, gdy uczucia mają „pokojową temperaturę”. Nie porzuci rodziców, jest cierpliwa i czasem czuje się starsza od nich.

12.Narracja i narrator

Narracja to sposób opowiadania o wydarzeniach w tekście literackim lub w filmie. Narrator to wymyślona przez autora postać, która opowiada o wydarzeniach w utworze. Narrator nie jest autorem.

13.„Teatr Niewidzialnych Dzieci” - autor i narrator

Powieść Marcina Szczygielskiego. Narratorem jest Michał Szymczyk, dziesięcioletni wychowanek domu dziecka. Opowiada w pierwszej osobie, w czasie teraźniejszym, i zwraca się też do czytelników.

14.Miejsca pobytu Michała

Wcześniej Michał przebywał w „Młodym Lesie” i w Domu Małego Dziecka w Rybniku. Teraz ciocia Jola przywozi go do nowego domu dziecka - „Dębowego Lasu”. Chłopiec porównuje nowe miejsce z poprzednimi.

15.„Dębowy Las” - jak wygląda?

Bardzo stary dom (jak muzeum) z zadbanym ogrodem. W środku nie przypomina domu dziecka: nie ma szatni, służbówki dozorcy, stolika dyżurnego ani zeszytu wyjść. W małej jadalni stoi pięć stołów z obrusami i kwiatami - Michał czuje się jak w prywatnym domu.

16.Kto mieszka i pracuje w „Dębowym Lesie”?

Mieszka tu tylko jedenaścioro wychowanków. Pracuje troje dorosłych: dyrektorka ciocia Lucyna (młoda, bosa, w spranych dżinsach; mieszka tu na stałe), pan Antoni (ogród, pilnowanie, naprawy) i pani Irmina (wychowawczyni i księgowa).

17.Największe marzenie Michała

Własny pokój, własny kąt. Wydawało mu się nierealne jak podróż do gwiazdozbioru Kasjopei, bo w „Młodym Lesie” nawet najstarsi dzielili sypialnie. Gdy dostaje klucz do pokoju, jest oszołomiony, nie dowierza i płacze ze wzruszenia.

18.Opis pokoju

Przedstawienie pomieszczenia w taki sposób, aby czytający (słuchający) mógł je sobie wyobrazić. Taki tekst powinien mieć odpowiedni układ.

19.Kompozycja i jej elementy

Kompozycja to układ treści, dzięki któremu można je przedstawić spójnie i w porządku. Elementy: wprowadzenie (krótki wstęp, np. wielkość i kształt pomieszczenia), rozwinięcie (wyposażenie i umiejscowienie przedmiotów; grupy mebli i dekoracji w oddzielnych akapitach), zakończenie (podsumowanie z opinią).

20.Schemat opisu pokoju - pięć punktów

I. Wielkość i kształt pomieszczenia, jego cechy. II. Kolorystyka ścian i sufitu. III. Meble i sprzęty. IV. Pozostałe elementy wyposażenia (okno, oświetlenie, dywan, ozdoby). V. Podsumowanie: co robisz w tym miejscu i jak się w nim czujesz.

21.Słownictwo do opisu położenia przedmiotów

Na prawo, na lewo, na wprost, na podłodze, na ścianie, na suficie, w pobliżu, pośrodku, nad, pod, obok, pomiędzy. Dzięki nim czytelnik wie, gdzie stoi każdy mebel.

22.Powtarzanie wyrazu „jest” w opisie

Gdy w opisie prawie każde zdanie ma wyraz „jest”, można uznać to za błąd - tekst brzmi monotonnie. Zamiast „jest” można użyć czasowników: stoi, wisi, leży, znajduje się.

23.Pisownia wyrazów „swój” i „pokój”

Piszemy ó, bo wymienia się ono na o w innych formach tego wyrazu: swój - swoja, pokój - pokoje.

24.Joanna Papuzińska i Order Uśmiechu

Joanna Papuzińska - autorka wiersza „Czarna jama”, pedagog, autorka wielu książek i wierszy dla dzieci; w 2005 r. otrzymała Order Uśmiechu. Order Uśmiechu to odznaczenie nadawane przez dzieci od 1968 r. dorosłym, którzy sprawiają dzieciom radość.

25.Podmiot mówiący

Inaczej osoba mówiąca w wierszu, podmiot liryczny: fikcyjna osoba, która wypowiada się w wierszu i mówi o swoich uczuciach i przeżyciach. Nie musi mieć imienia i nazwiska i nie jest autorem wiersza.

26.Kto jest podmiotem mówiącym w wierszu „Czarna jama”?

Mały chłopiec, który mieszka z rodzicami. Wskazują na to męskie formy czasowników i to, że zwraca się do taty i mamy z prośbą o ratunek przed jamą.

27.Czarna jama na początku i na końcu wiersza

Na początku: czarna, straszna, ponura dziura; chłopiec wyobraża sobie, że jest tam mokro i ślisko, żyje wstrętne zwierzę i gęba z wilczymi zębami. Na końcu: w środku jest mięciutki kurz, a jama to „pyszna” (wspaniała) nora, w której chłopiec chce mieć dom.

28.Jak zmienia się nastrój w „Czarnej jamie”?

Od lęku i niepokoju (chłopiec boi się spojrzeć w jamę, prosi mamę, by nie zamykała drzwi), przez ciekawość (coś jakby mruga, może tkwią tam skarby), do odwagi i spokoju. Chłopiec podczołguje się, wkłada palec, rękę, w końcu wchodzi cały - i nic go nie pożera.

29.Zakończenie i budowa wiersza „Czarna jama”

Wiersz jest rymowany. Ostatnie wersy są zapisane schodkowo. Można uznać, że taki zapis wyróżnia ważne zakończenie: w domu nie ma żadnych jam. Chłopiec poradził sobie ze strachem, bo sprawdził, czego się boi.

30.„Gabi. A właśnie, że jest pięknie!” - autorki i narrator

Autorki: Magdalena Różczka (aktorka, założycielka Fundacji Ukochani, która wspiera dzieci z rodzin zastępczych) i Marta Wysocka-Jóźwiak (psycholożka pracująca z dziećmi). Opowiada narrator trzecioosobowy, spoza świata przedstawionego - nie Gabi i nie autorki.

31.Gabi i jej rodzice

Gabrysia (Gabi) wychowuje się w rodzinie zastępczej. Jest energiczna, radosna i jest optymistką. Rodzice zastępczy to mama Agnieszka, która umie wysłuchać każde dziecko, pysznie gotuje i przytula, oraz tata Wojciech - krawiec. Opiekują się siedmiorgiem dzieci (bywało ich trzynaścioro).

32.Rodzeństwo Gabi

Ala (22 lata, w przyszłym roku wychodzi za mąż), Wanda (13 lat, kocha zwierzęta), Filip i Kuba (8 lat, z różnych rodzin, ale nazywani bliźniakami), Michał (chodzi w stroju Roberta Lewandowskiego) i najmłodsza Helenka (3 lata). Filip ma zespół Aspergera i wie wszystko o kosmosie; dzięki niemu dzieci chodzą do szkoły integracyjnej, w której dzieci pełnosprawne uczą się razem z rówieśnikami z niepełnosprawnością.

33.Piknik z Bartkiem

Gabi wstaje bardzo wcześnie, z grzeczności czeka do ósmej i budzi dom, bo na piknik przychodzi kolega Bartek z rodzicami. Wyciąga najpiękniejsze koce. Tłumaczy Bartkowi, że rodzice biologiczni to mamy, które urodziły dzieci. Bartek uznaje Gabi za niesamowitą: choć ona nie zna swoich rodziców, uważa swoje życie za pasmo sukcesów.

34.Fikcja literacka

Sposób pokazania świata wymyślonego przez autora. Może to być świat prawdopodobny (realistyczny) - wymyślony, ale podobny do realnego - albo nieprawdopodobny (fantastyczny) - taki, który nie mógłby zaistnieć w rzeczywistości, magiczny. Realny znaczy prawdziwy, rzeczywiście istniejący.

35.Optymista i pesymista

Optymista skupia się na dobrych wydarzeniach, a przykre uznaje za chwilowe. Pesymista skupia się na sprawach przykrych i nieprzyjemnych. Gabi jest optymistką - we wszystkim szuka dobrych stron.

36.Pozdrowienia, nadawca, adresat

Pozdrowienia to tekst z wyrazami pamięci, tradycyjnie pisany na widokówce i wysyłany z podróży. Nadawca to osoba, która wysyła list, kartkę lub paczkę. Adresat (odbiorca) to osoba, do której jest nadawana przesyłka.

37.Elementy pozdrowień

Miejsce i data napisania kartki, zwrot grzecznościowy (np. Drogi Dziadku!), tekst wiadomości, podpis nadawcy, postscriptum (w skrócie PS - dopisek po podpisie) oraz dane odbiorcy.

38.Dane odbiorcy na kartce pocztowej

Zwrot grzecznościowy; imię i nazwisko; ulica, numer domu i mieszkania; kod pocztowy i nazwa miejscowości; nazwa kraju, jeśli kartkę wysyłamy za granicę.

39.List

Pisemna wypowiedź jednej osoby (nadawcy) skierowana do innej osoby (adresata). Nadawca informuje w nim o wydarzeniach, dzieli się przeżyciami i refleksjami lub do czegoś nakłania. Listy najczęściej mają charakter prywatny.

40.Budowa listu

Miejsce i data (w prawym górnym rogu), nagłówek (zwrot do osoby, do której piszesz), wstęp, rozwinięcie (o zdarzeniach i przeżyciach), zakończenie - wszystko w akapitach, potem podpis nadawcy i postscriptum. W liście wielką literą piszemy wyrazy odnoszące się do adresata i jego bliskich, np. Czy Twoja Siostra już wyzdrowiała?