Dzielenie wyrazów, słownik, pisownia ó i u - Nowe Zamieńmy słowo 4

1.Głoski: samogłoski i spółgłoski

Samogłoski to a, ą, e, ę, i, o, u (zapisywane też jako ó), y. Przy ich wymawianiu powietrze płynie bez przeszkód, a wymowę można przedłużać. Spółgłoski to pozostałe głoski, np. b, c, ć, cz, dź. Przy ich wymawianiu narządy mowy zbliżają się do siebie lub stykają.

2.Sylaba (zgłoska)

Część wyrazu zawierająca samogłoskę lub sama samogłoska, np. ba-lon. Wyraz z jedną samogłoską ma jedną sylabę - takiego wyrazu nie dzielimy ani w mowie, ani w piśmie, np. kot, chleb.

3.Przenoszenie wyrazu do następnej linijki

Gdy ostatni wyraz nie mieści się w linijce, jego część przenosimy do następnego wersu. Robimy to zgodnie z zasadami podziału wyrazów na sylaby.

4.Litera i a podział na sylaby

Jeżeli i występuje przed samogłoską, nie tworzy samodzielnie sylaby, np. kie-szeń. Jeżeli i występuje przed spółgłoską lub na końcu wyrazu, tworzy sylabę, np. pa-ni, ki-no.

5.Czego nie dzielimy przy przenoszeniu wyrazów?

Nie dzielimy wyrazów jednosylabowych, np. płot. Nie rozdzielamy też liter oznaczających jedną głoskę (np. cz, sz, rz, ch, dz, dź), np. ko-szu-la, mu-cha.

6.Dzielenie identycznych spółgłosek

Dwie takie same spółgłoski obok siebie rozdzielamy między sylaby, np. wan-na, lek-ki.

7.Dzielenie grupy spółgłosek

Grupę spółgłosek na ogół dzielimy dowolnie, ale w drugiej sylabie musi zostać co najmniej jedna spółgłoska, np. lam-pa albo la-mpa (nie: lamp-a).

8.Wyrazy z cząstkami bez-, nad-, naj-, pod-, prze-, roz-, wez-, przed-, ekstra-

Wyrazy, które zaczynają się od takich cząstek, dzielimy po tej cząstce, np. pod-pi-sać, naj-sil-niej-szy.

9.Wizerunek

Sposób, w jaki ktoś postrzega sam siebie lub inne osoby; obraz, jaki tworzy (celowo lub nieświadomie) w sieci.

10.Awatar i nick

Awatar - grafika zastępująca zdjęcie. Nick - nazwa użytkownika; może być całkiem inna niż imię i nazwisko.

11.Dane osobowe

Informacje o konkretnej osobie, które pozwalają ją zidentyfikować, np. data urodzenia, numer PESEL (unikatowy numer do identyfikacji obywateli), adres i numer telefonu. Nie powinno się ich ujawniać bez ważnego powodu.

12.Jakich informacji o sobie nie podawać w internecie?

Nie podajemy danych osobowych: adresu, numeru telefonu, daty urodzenia, numeru PESEL. Nie mówimy też, gdzie właśnie jesteśmy ani że zostajemy sami w domu. Nie wiemy, kto naprawdę nas ogląda w sieci.

13.Słownik

Zbiór wyrazów ułożonych według określonych zasad, zwykle alfabetycznie. Korzystamy z niego, gdy nie wiemy, jak zapisać wyraz albo co on znaczy. Słowniki bywają papierowe (książkowe) i internetowe.

14.Słownik ortograficzny

Podaje poprawną pisownię wyrazów i trudniejsze formy odmiany. Często wskazuje zalecane miejsca podziału wyrazów na sylaby. Zwykle zawiera też zasady ortograficzne i interpunkcyjne.

15.Słownik języka polskiego

Wyjaśnia znaczenie słów. Przy wyrazie zwykle podaje definicję i poprawne formy odmiany. Niektóre słowniki, np. internetowy Wielki słownik języka polskiego, podają też poprawne połączenia wyrazowe.

16.Jak szukać wyrazu w słowniku papierowym?

Wyrazy stoją w porządku alfabetycznym: najpierw porównujemy pierwsze litery, a gdy są takie same - drugie, trzecie itd. Litery ze znakami (ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż) stoją w alfabecie zaraz po literach bez znaków. Przy haśle sprawdzamy formy odmiany, a czasem wymowę.

17.Jak korzystać ze słownika internetowego?

W okno wyszukiwarki wpisujemy wyraz, który chcemy sprawdzić. Potem wybieramy znaczenie hasła, które nas interesuje, i czytamy definicję oraz połączenia wyrazowe.

18.Kiedy piszemy ó? (4 zasady)

1. Gdy ó wymienia się na o, a lub e w innych formach wyrazu albo w wyrazach pokrewnych. 2. W zakończeniach -ów, -ówka, -ówna. 3. Na początku wyrazów: ów, ówczesny, ówdzie, ósemka, ósmy, ósmoklasista. 4. W wyrazach z ó niewymiennym.

19.Ó wymienne na o, a, e

Piszemy ó, gdy w innej formie wyrazu lub w wyrazie pokrewnym wymienia się ono na o, a lub e, np. stół - stoły, zamówić - zamawiać, zbiór - zbierać. Wyrazy pokrewne to słowa, które mają wspólną cząstkę znaczeniową.

20.Ó w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna i wyjątki

Piszemy ó w wyrazach zakończonych na -ów (Chorzów, domów), -ówka (żarówka, kreskówka) i -ówna (Rybakówna). Wyjątki z u: skuwka (skuwać), zasuwka (zasuwać), wsuwka (wsuwać).

21.Wyrazy zaczynające się od ó

Od ó zaczynają się tylko: ów, ówczesny, ówdzie, ósemka, ósmy, ósmoklasista. Te same wyrazy są wyjątkami od zasady, że na początku wyrazu piszemy u.

22.Ó niewymienne

Ó, które nie wymienia się na o, a ani e i nie stoi w zakończeniu -ów, -ówka, -ówna. Pisownię takich wyrazów trzeba zapamiętać albo sprawdzić w słowniku, np. ołówek, wiewiórka, mózg, kłótnia.

23.Kiedy piszemy u? (4 zasady)

1. Na początku wyrazów (wyjątki: ów, ówczesny, ówdzie, ósemka, ósmy, ósmoklasista). 2. W czasownikach zakończonych na -uję, -ujesz, -uje, -ujemy, -ujecie, -ują. 3. W wielu zakończeniach, m.in. -uch, -ula, -ulec, -un, -unek, -usia, -us, -uszek, -utki. 4. Na końcu wyrazów.

24.U na początku i na końcu wyrazu

Na początku wyrazów piszemy u, np. ulica, ubranie, upominek - wyjątki zaczynają się od ó: ów, ówczesny, ówdzie, ósemka, ósmy, ósmoklasista. Na końcu wyrazów też piszemy u, np. tabu, lasu.

25.U w czasownikach na -uję, -ujesz, -uje, -ujemy, -ujecie, -ują

W czasownikach z takimi zakończeniami zawsze piszemy u, np. maluję, pracujesz, kupujemy, rysują.

26.U w zakończeniach -uch, -ula, -ulec, -un, -unek, -usia, -us, -uszek, -utki

W tych zakończeniach piszemy u, np. maluch, hamulec, zwiastun, rysunek, babusia, lizus, fartuszek, milutki.