Ilustracja do zestawu: Akademia pana Kleksa - lektura - Słowa na start 4

Polski

Akademia pana Kleksa - lektura - Słowa na start 4

Sprawdzony zestaw

Zestaw pomoże Ci przygotować się do lekcji o „Akademii pana Kleksa”. Poznasz sposoby pracy z lekturą, bohaterów, miejsca i najważniejsze wydarzenia, cechy pana Kleksa, historię szpaka Mateusza oraz świat bajek, baśni i snów z tej książki.

Zestaw do podręcznika

Spotkanie z lekturą. Jan Brzechwa, „Akademia pana Kleksa"

Słowa na start! 4. Podręcznik. Edycja 2026 (Nowa Era) - wszystkie rozdziały
Szkoła podstawowa39 fiszek42 pytań w 5 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

1.Cztery kroki pracy z lekturą

1. Zacznij od tytułu. 2. Poznaj książkę z bliska. 3. Ułóż plan czytania. 4. Zbieraj ważne wskazówki podczas czytania.

1Zacznij od tytułuskojarzenia, wrażenia2Poznaj książkę z bliskastrony, rozdziały3Ułóż plan czytaniaile stron dziennie4Zbieraj wskazówkinotatki, karteczki

2.Zacznij od tytułu

Przed czytaniem zastanów się, z czym kojarzy Ci się tytuł lektury: czy brzmi tajemniczo, zabawnie, a może trochę strasznie. Zapisz w zeszycie swoje pomysły i pierwsze wrażenia.

3.Poznaj książkę z bliska

Sprawdź, ile stron ma lektura i czy jest podzielona na rozdziały: ile ich jest i czy są długie, czy krótkie. Dzięki temu wiesz, jak duża przygoda czytelnicza Cię czeka.

4.Plan czytania

Podział książki na części (samodzielnie albo z nauczycielem): ustalasz, ile stron przeczytasz każdego dnia albo w które dni przeczytasz kolejne rozdziały, i zapisujesz to w zeszycie. Plan pozwala czytać systematycznie i bez stresu.

5.Zbieranie ważnych wskazówek podczas czytania

Robisz notatki albo zaznaczasz ważne fragmenty karteczkami. Możesz też wykonywać zadania ze stron wprowadzających do lektury. Dzięki temu łatwiej zapamiętasz najważniejsze informacje i zrozumiesz sens historii.

6.Co warto zaznaczać karteczkami w „Akademii pana Kleksa”?

Fragmenty o wyglądzie Akademii, niezwykłych lekcjach, wyglądzie i zachowaniu Ambrożego Kleksa, obowiązkach uczniów, wizytach w sąsiednich bajkach, opowieści szpaka Mateusza, odwiedzinach Adasia w Psim Raju i śnie o siedmiu szklankach.

7.Magiczne przedmioty w „Akademii pana Kleksa”

Podczas czytania warto zapisywać, do czego służyły bohaterom. Przykład: guzik z czapki bogdychanów to magiczny przedmiot, który ma pozwolić szpakowi Mateuszowi odzyskać ludzką postać.

8.Autor i główny bohater-narrator „Akademii pana Kleksa”

Autorem książki jest Jan Brzechwa. Historię opowiada Adaś Niezgódka, uczeń Akademii pana Kleksa.

9.Narrator w „Akademii pana Kleksa”

Narratorem jest Adaś Niezgódka. Uczestniczy w opisywanych wydarzeniach i mówi o sobie „ja”, więc jest to narracja pierwszoosobowa.

10.Miejsca akcji „Akademii pana Kleksa”

Najważniejszym miejscem jest Akademia pana Kleksa na samym końcu ulicy Czekoladowej: trzypiętrowy gmach z kolorowych cegiełek w parku otoczonym murem z furtkami do bajek. Bohaterowie odwiedzają też sąsiednie bajki, fabrykę dziur i dziurek oraz Psi Raj, a Adaś przeżywa przygodę we śnie o siedmiu szklankach.

Akademia pana Kleksasąsiednie bajkifabryka dziur i dziurekPsi Rajsen o siedmiu szklankach

11.Jak ustalić czas akcji w lekturze?

Trzeba szukać w tekście informacji o porze dnia, o codziennych lekcjach i zajęciach oraz o zmianach w przyrodzie, np. o porach roku. W „Akademii pana Kleksa” wydarzenia toczą się od lata, przez deszczowy wrzesień i jesień, aż do Wigilii Bożego Narodzenia.

12.Najważniejsze wydarzenia „Akademii pana Kleksa” od początku do końca

1. Codzienne zajęcia i lekcje w Akademii. 2. Wizyta Adasia w bajce o dziewczynce z zapałkami. 3. Sekretna opowieść szpaka Mateusza. 4. Spotkanie z Reksem w Psim Raju. 5. Wycieczka do fabryki dziur i dziurek. 6. Atak much. 7. Przybycie Anatola i Alojzego. 8. Zamiana Akademii w klatkę. 9. Przemiana pana Kleksa w guzik. 10. Tajemnica autora: Mateusz staje się człowiekiem i wyznaje, że to on napisał tę historię.

13.Przyczyny i skutki wydarzeń w „Akademii pana Kleksa”

Przybycie Adasia do Akademii - początek nauki i pierwszych przygód w szkole. Wizyta w fabryce dziur i dziurek - wypiek pysznych obwarzanków. Spotkanie z doktorem Paj-Chi-Wo - magiczne ocalenie Mateusza. Pojawienie się Alojzego - zniszczenie Akademii.

14.Ambroży Kleks

Założyciel i profesor Akademii. Potrafi niezwykłe rzeczy: unosi się w powietrzu, zgaduje myśli, powiększa przedmioty pompką. Według opowieści powstał prawdopodobnie z guzika od czarodziejskiej czapki bogdychanów.

15.Bohaterowie „Akademii pana Kleksa” i ich relacje

Pan Kleks uczy Adasia Niezgódkę, a szpak Mateusz służy w Akademii. Doktor Paj-Chi-Wo uzdrowił księcia, który stał się szpakiem. Fryzjer Filip dostarcza Kleksowi piegi i konstruuje lalkę Alojzego. Reks to ukochany pies Adasia.

Pan KleksAdaśMateuszPaj-Chi-WoFilipAlojzyRekszbudowałuzdrowiłfryzjersłużyuczypies

16.Adaś Niezgódka

Adam Niezgódka, nazywany Adasiem - rudy dwunastoletni chłopiec, uczeń Akademii i narrator powieści. Jego przybycie do Akademii rozpoczyna naukę i przygody w szkole. Odwiedza Psi Raj, gdzie spotyka swojego psa Reksa, i śni sen o siedmiu szklankach.

17.Doktor Paj-Chi-Wo

Nadworny lekarz ostatniego cesarza chińskiego. Uzdrowił księcia (późniejszego szpaka Mateusza) po ugryzieniu przez króla wilków i dał mu czarodziejską czapkę bogdychanów. Był też przyjacielem pana Kleksa i nauczył go wielu tajemnic.

18.Filip

Fryzjer (golarz) pana Kleksa i dostawca piegów - zbiera je brzytwą z twarzy klientów. Ojciec Anatola. Przez wiele lat budował lalkę - Alojzego, a pan Kleks miał zrobić z niej człowieka.

19.Alojzy i Anatol

Anatol Kukuryk to syn fryzjera Filipa, miły chłopiec i dobry kolega. Alojzy, przedstawiany jako jego młodszy brat, to lalka skonstruowana przez Filipa. Pan Kleks ją ożywia, a wybryki Alojzego prowadzą do zniszczenia Akademii.

20.Reks

Ukochany pies Adasia Niezgódki, mały mops. Po śmierci trafił do Psiego Raju i tam spotyka go Adaś.

21.Wygląd pana Kleksa

Ma m.in. bujne, barwne i rozwiane włosy, okulary, wąsy, długą brodę i piegi.

22.Wartości ważne dla pana Kleksa - przykład

Można uznać, że ważny jest dla niego szacunek do uczniów: traktuje ich jak partnerów, słucha ich i liczy się z ich zdaniem.

23.Zalety i słabości pana Kleksa

Zalety, np. troskliwość - troszczy się o uczniów, oraz szacunek do nich. Słabość, np. łatwe uleganie emocjom - w sytuacjach zagrożenia traci spokój.

Pan Klekszaletytroskliwośćszacunek douczniówsłabościulega emocjomtraci spokój wzagrożeniu

24.Pan Kleks jako nauczyciel

Można uznać, że w byciu nauczycielem ważne są jego cechy: troska o uczniów, szacunek do nich, słuchanie ich zdania oraz prowadzenie niezwykłych, ciekawych lekcji.

25.Uczniowie Akademii pana Kleksa

Do Akademii chodzi dwudziestu czterech chłopców, których imiona zaczynają się na literę A, np. Adaś, Artur, Albert, Alfred, Anastazy. Pan Kleks uważa, że chłopcy o takich imionach są zdolni i pracowici. Każdy ma w szkole swoje obowiązki.

26.Obowiązki uczniów Akademii

W Akademii nie ma służby, więc uczniowie sami dbają o szkołę: rozdzielają soki do mycia i sosy do obiadu, porządkują jadalnię, sypialnię i schody, sprzątają park, boisko i salę szkolną, nakrywają do stołu, zmywają naczynia, dbają o garderobę i bieliznę. Np. Anastazy otwiera i zamyka bramę, a Artur sprząta salę szkolną. Gotuje tylko pan Kleks.

27.Czym Akademia różni się od zwykłej szkoły?

Można uznać, że wyróżniają ją: niezwykłe lekcje, profesor o niezwykłych umiejętnościach, uczniowie o imionach na A, furtki do sąsiednich bajek oraz przyjazna atmosfera, w której uczniowie mają też własne obowiązki.

28.Niezwykłe lekcje w Akademii

Lekcje u pana Kleksa nie przypominają zwykłych zajęć. Na kleksografii z kleksów atramentu powstają obrazki, na przędzeniu liter rozplata się litery na nitki, geografii uczy gra w piłkę globusem, a w szpitalu chorych sprzętów pan Kleks bada meble jak lekarz.

29.Szpak Mateusz

Według własnej opowieści - książę zamieniony w szpaka. Służy w Akademii pana Kleksa i jest jednym z najważniejszych jej mieszkańców. Mówi w niezwykły sposób: wymawia tylko końcówki wyrazów.

30.Losy szpaka Mateusza

Młody książę żyje na dworze, ale ojciec zakazuje mu jazdy konnej. Książę łamie zakaz i w nocy zabija króla wilków, który go rani. Po chorobie uzdrawia go doktor Paj-Chi-Wo. Gdy wilki napadają na królestwo, książę zamienia się w szpaka. Po tułaczce kupuje go pan Kleks.

1Zakaz ojca i król wilków2Choroba i uzdrowienie3Napad wilków i przemiana4Tułaczka5Służba w Akademii

31.Choroba i uzdrowienie księcia

Książę wbrew zakazowi ojca pojechał nocą do lasu i zastrzelił króla wilków, a ten zdążył go ugryźć. Uzdrowił go doktor Paj-Chi-Wo, nadworny lekarz ostatniego cesarza chińskiego.

32.Czy opowieść Mateusza przypomina baśń?

Można uznać, że tak. Występują w niej król i książę, czary i przemiana człowieka w ptaka, magiczny przedmiot (guzik z czapki bogdychanów) oraz groźne siły - król wilków i napad wilków.

Opowieść Mateuszakról i książęprzemiana w ptakamagiczny guzikgroźne wilki

33.Przemiana Mateusza i jej znaczenie

Można uznać, że młody książę był lekkomyślny i nieposłuszny, a jako szpak Mateusz stał się mądrzejszy, pomocny i lojalny. Przemiana pokazuje, że ze swoich błędów można się wiele nauczyć.

34.Spotkania z postaciami z bajek

Uczniowie Akademii odwiedzają sąsiednie bajki. Adaś idzie po zapałki do bajki o dziewczynce z zapałkami, a z Andrzejem pomaga w bajce o śpiącej królewnie. Razem z Arturem trafia do niedokończonej bajki o Królewnie Żabce.

35.Królewna Żabka

Postać z niedokończonej bajki. Ostrzegła chłopców przed dotykiem, który zamienia w żabę, i pozwoliła im zabrać cenne przedmioty: złoty gwizdek i złoty kluczyk. Uczy ostrożności, rozwagi oraz szacunku i życzliwości wobec innych.

36.Sen o siedmiu szklankach

Sen Adasia Niezgódki. W szklankach są m.in. zjawiska pogody, np. błyskawica, deszcz, śnieg i wiatr, oraz miniaturowy pan Kleks. We śnie dzieją się dziwy: chłopcy zamieniają się w srebrne widelce, a deszcz pada z ziemi ku niebu.

37.Wycieczka do fabryki dziur i dziurek

Wycieczka całej Akademii do fabryki inżyniera Kopcia, gdzie wyrabia się m.in. dziurki od klucza, dziurki w nosie, a nawet dziury w niebie. Inżynier podarował uczniom dziurki do obwarzanków, z których pan Kleks upiekł pyszne obwarzanki.

38.Psi Raj

Raj, do którego trafiają psy po śmierci. Adaś dolatuje tam, gdy uczy się latać, i spotyka swojego ukochanego psa Reksa. Na ulicy Dręczycieli widzi chłopców, którzy krzywdzili psy. Można uznać, że ta wizyta przypomina, iż zwierzęta zasługują na dobre traktowanie.

39.Czego bohaterowie uczą się podczas wypraw?

Można uznać, że podróże ich kształcą: w bajkach uczą się ostrożności, szacunku i życzliwości, a w Psim Raju - troski o zwierzęta.

Wyprawy bohaterówbajkiKrólewnaŻabkadziewczynkazzapałkamiPsi Rajspotkaniez Reksemsensiedemszklanek

Notatka

Jak pracować z lekturą

Pracę z lekturą dzielimy na cztery kroki. Trzy pierwsze wykonujesz przed czytaniem, a ostatni w trakcie czytania.

  • Tytuł: zastanawiasz się, z czym się kojarzy, i zapisujesz pierwsze wrażenia.
  • Książka z bliska: sprawdzasz liczbę stron i rozdziałów.
  • Plan czytania: dzielisz książkę na części i zapisujesz, co przeczytasz w kolejne dni.
  • Wskazówki: w trakcie czytania notujesz i zaznaczasz ważne fragmenty karteczkami.

W „Akademii pana Kleksa” warto zaznaczać opisy Akademii i lekcji, opowieść szpaka Mateusza, wizyty w bajkach, pobyt w Psim Raju i sen o siedmiu szklankach. Warto też wypisywać magiczne przedmioty i to, do czego służyły bohaterom.

Na przykład książkę z 8 rozdziałami, gdy do lekcji zostały 4 dni, można czytać po 2 rozdziały dziennie.

Autor, narrator, miejsce i czas akcji

Autorem książki jest Jan Brzechwa. Historię opowiada Adaś Niezgódka, dwunastoletni uczeń Akademii.

Jak rozpoznać rodzaj narracji? Sprawdź, czy opowiadający mówi o sobie „ja” i bierze udział w wydarzeniach. Jeśli tak, jest to narracja pierwszoosobowa. Jeśli opowiada tylko o innych („on”, „ona”), jest to narracja trzecioosobowa.

Np. zdanie „Rano spakowałem plecak i pobiegłem na przystanek” pochodzi z narracji pierwszoosobowej.

Miejsce akcji to miejsce, w którym dzieją się wydarzenia. Najważniejsza jest Akademia na końcu ulicy Czekoladowej. Bohaterowie bywają też w sąsiednich bajkach, w fabryce dziur i dziurek oraz w Psim Raju.

Czas akcji poznajemy po porze dnia, po lekcjach i po zmianach w przyrodzie. Akcja trwa od lata, przez deszczowy wrzesień i jesień, do Wigilii Bożego Narodzenia.

Akademia - budynek, uczniowie i lekcje

Akademia to trzypiętrowy gmach z kolorowych cegiełek. Stoi w dużym parku otoczonym wysokim murem. W murze są furtki do sąsiednich bajek.

PiętroCo tam jest
partersale szkolne
pierwsze piętrosypialnie i jadalnia
drugie piętropokój pana Kleksa i Mateusza
trzecie piętrosekrety pana Kleksa

Schody prowadzą tylko do drugiego piętra. Na trzecie piętro pan Kleks dostaje się przez komin.

Do Akademii chodzi dwudziestu czterech chłopców. Ich imiona zaczynają się na literę A. W szkole nie ma służby, więc uczniowie sami sprzątają, zmywają i otwierają bramę. Gotuje tylko pan Kleks.

Lekcje są niezwykłe, np. kleksografia i przędzenie liter. Można uznać, że Akademia jest przyjazna uczniom: zajęcia są ciekawe, a każdy uczeń ma swoje zadanie.

Ambroży Kleks - wygląd, umiejętności i cechy

Ambroży Kleks założył Akademię i sam w niej uczy. Ma barwne, rozwiane włosy, okulary, wąsy, długą brodę i piegi. Piegi dostarcza mu fryzjer Filip.

Pan Kleks ma czarodziejskie umiejętności. Unosi się w powietrzu, zgaduje myśli i powiększa przedmioty pompką. Wiele tajemnic poznał od doktora Paj-Chi-Wo.

  • zalety: troska o uczniów, szacunek do nich, ciekawe lekcje;
  • słabość: łatwo ulega emocjom i w niebezpieczeństwie traci spokój.

Można uznać, że dla pana Kleksa ważny jest szacunek do uczniów. Traktuje ich jak partnerów i liczy się z ich zdaniem.

Ważne

Zaleta to cecha, która pomaga bohaterowi i innym. Słabość to cecha, która mu przeszkadza. Każdą cechę uzasadnij zachowaniem bohatera z książki.

Bohaterowie i ich relacje

  • Adaś Niezgódka - rudy, dwunastoletni uczeń Akademii i narrator. Jego ukochanym psem był mops Reks.
  • szpak Mateusz - uczony ptak pana Kleksa. Wymawia tylko końcówki wyrazów. Często zastępuje pana Kleksa w szkole.
  • doktor Paj-Chi-Wo - nadworny lekarz ostatniego cesarza chińskiego i przyjaciel pana Kleksa.
  • Filip - fryzjer (golarz) pana Kleksa i dostawca piegów. Jest ojcem Anatola.
  • Anatol Kukuryk - syn Filipa, miły chłopiec i dobry kolega.
  • Alojzy - lalka zbudowana przez Filipa i ożywiona przez pana Kleksa.
  • inżynier Kopeć - prowadzi fabrykę dziur i dziurek.

Ważne

Nie myl Anatola z Alojzym. Anatol jest prawdziwym chłopcem. Alojzy to lalka, którą przedstawia się jako jego młodszego brata.

Pan KleksAdaśMateuszPaj-Chi-WoFilipAnatolAlojzyReksprzyjacielzbudowałuzdrowiłożywiłojciecsłużyuczypies
Relacje między bohaterami

Przebieg wydarzeń, przyczyny i skutki

Książka zaczyna się od opisu Akademii i jej codziennego życia. Potem przychodzą wyprawy i przygody. Pod koniec pojawia się Alojzy i Akademia zostaje zniszczona.

Przyczyna to wydarzenie, z którego coś wynika. Skutek to to, co się stało z jego powodu. Łączy je słowo „dlatego”.

Przykład

Alojzy zniszczył zapisane sekrety pana Kleksa, dlatego pan Kleks stracił swoje czarodziejskie umiejętności.

W zakończeniu pan Kleks maleje i zamienia się w guzik. Mateusz zabiera guzik i staje się człowiekiem. Wyznaje, że historię o królu wilków zmyślił. Mówi też, że to on napisał opowieść o panu Kleksie.

1Codzienne lekcje i zajęcia wAkademii2Bajka o dziewczynce z zapałkamipotem sekretna opowieść Mateusza3Psi Raj i fabryka dziur i dziurek4Atak much na Akademię5Przybycie Anatola i Alojzego6Akademia staje się klatkąpan Kleks zamienia się w guzik7Tajemnica autoraMateusz staje się człowiekiem
Najważniejsze wydarzenia po kolei

Historia szpaka Mateusza

Mateusz opowiada, że był kiedyś księciem. Doktor Paj-Chi-Wo dał mu czarodziejską czapkę z guzikiem. Gdy wilki napadły na pałac, guzika już w czapce nie było. Czapka pozwoliła księciu stać się ptakiem, ale bez guzika nie mógł wrócić do ludzkiej postaci.

Można uznać, że opowieść przypomina baśń. Są w niej król i książę, czary, przemiana w ptaka, magiczny przedmiot i groźne siły, czyli wilki.

Można uznać, że książę i szpak mają różne cechy:

Młody książęSzpak Mateusz
lekkomyślnymądry
nieposłusznypomocny i lojalny

Można uznać, że przemiana pokazuje, iż na własnych błędach można się wiele nauczyć.

1Życie księcia na dworze i zakazojca2Nocna wyprawakról wilków rani księcia3Choroba i uzdrowienieleczy go doktor Paj-Chi-Wo4Napad wilków na królestwoksiążę zamienia się w szpaka5Tułaczka szpaka6Pan Kleks kupuje szpaka7Służba w Akademii
Losy Mateusza według jego opowieści

Bajki, sen i Psi Raj - czego uczą wyprawy

  • Sąsiednie bajki: Adaś idzie po zapałki do bajki o dziewczynce z zapałkami. Z Andrzejem pomaga w bajce o śpiącej królewnie. Z Arturem trafia do niedokończonej bajki o Królewnie Żabce. Żabka ostrzega chłopców przed niebezpieczeństwem i daje im złoty gwizdek i złoty kluczyk.
  • Sen o siedmiu szklankach: w szklankach są zjawiska pogody i maleńki pan Kleks. We śnie dzieją się rzeczy niemożliwe w prawdziwym świecie.
  • Psi Raj: Adaś dolatuje tam, gdy uczy się latać. Spotyka Reksa i widzi ulicę Dręczycieli.
  • Fabryka dziur i dziurek: inżynier Kopeć daje uczniom dziurki do obwarzanków.

Zapamiętaj

Można uznać, że wyprawy uczą bohaterów ostrożności, szacunku i życzliwości, a wizyta w Psim Raju - troski o zwierzęta.

Quizy w tym zestawie

42 pytań w 5 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Pierwsze podejście. Klucz z punktacją i oceną jest na ostatniej stronie.

Pobierz sprawdzian (PDF)

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z języka polskiego