Co jest w życiu ważne - teksty i komunikacja - Słowa na start 4

1.„Szybko” Danuty Wawiłow - o czym jest ten wiersz i jaki ma nastrój?

To wiersz rymowany o dziecku, które dorośli przez cały dzień poganiają. Dziecko marzy, żeby robić wszystko powoli. Nastrój wiersza to zmęczenie pośpiechem, tęsknota za swobodą i żal.

2.Podmiot mówiący w wierszu „Szybko”

Podmiot mówiący to osoba, która wypowiada się w wierszu. W „Szybko” jest nim dziecko - chłopiec, bo mówi o sobie „chciałbym”. Jest zmęczone ciągłym pośpiechem i brakuje mu czasu na zabawę.

3.Budowa wiersza „Szybko” - co jest w kolejnych strofach?

Wiersz ma 4 strofy. 1: słowa dorosłych, którzy poganiają dziecko od rana (wstawaj, myj zęby, tata czeka, tramwaj ucieka). 2: pytanie, czy nigdy na nic nie ma czasu. 3: marzenia dziecka o powolnych zabawach. 4: chęć robienia wszystkiego wolno i żal, że mu nie wolno.

4.O czym marzy dziecko w wierszu „Szybko”?

Marzy o powolnych, swobodnych zabawach: długim chodzeniu po kałużach, jedzeniu lodów, przyglądaniu się samochodom, chmurom i żabom, chlapaniu się w wannie, łapaniu motyli, lepieniu kul z błota - i o tym, żeby wcale się nie spieszyć.

5.Dwa znaczenia słowa „wolno” w zakończeniu wiersza „Szybko”

„Wolno” znaczy powoli (dziecko chce robić wszystko powoli), a „nie wolno” znaczy, że czegoś nie pozwalają. To gra słów: dziecko chciałoby się nie spieszyć, ale dorośli mu na to nie pozwalają.

6.Powtórzenie

Celowe użycie tego samego słowa lub tych samych słów więcej niż jeden raz, aby mocniej coś zaznaczyć lub nadać wypowiedzi rytm.

7.Powtórzenie w wierszu „Szybko” i jego funkcja

Słowo „szybko” rozpoczyna każdy wers pierwszej strofy. Powtórzenie podkreśla, że dziecko jest ciągle poganiane, i nadaje wierszowi szybki rytm - czytelnik też czuje pośpiech.

8.Opowiadanie

Krótki utwór, który przedstawia zazwyczaj niewiele wydarzeń. Opowiada o nich narrator, zwykle w kolejności ich występowania. Może zawierać opisy postaci, przedmiotów i miejsc oraz przemyślenia bohaterów.

9.Kto jest narratorem opowiadania „Leo” Joanny Olech?

Jeden z chłopców z drużyny piłkarskiej Niepokonani Raczki. Opowiada o wydarzeniach, w których sam bierze udział, więc jest to narracja pierwszoosobowa.

10.Sytuacja drużyny na początku opowiadania „Leo”

Niepokonani Raczki grają w osłabionym składzie, bo Budyń złamał nogę, a za dwa tygodnie czeka ich mecz z drużyną Mściciele z Radzionkowa. Brakuje im lewego obrońcy, dlatego przyjmują do drużyny nowego kolegę z klasy.

11.Leon - główny bohater opowiadania „Leo”

Nowy uczeń: mały chłopiec w okularach, który na pierwszy rzut oka wygląda niepozornie. Pyzik nazwał go Leo, jak słynnego piłkarza Messiego. Na boisku okazał się szybki, niezmordowany i świetnie kiwał - z jego podania padł pierwszy gol.

12.Różowe trampki Leona

Leon przyszedł na mecz w markowych, ale różowych trampkach, prawdopodobnie kupionych w sklepie z używaną odzieżą (wcześniej wyśmiewano jego brązowe półbuty). Kibice drwili z koloru butów, a Leon nie odpowiadał na zaczepki, tylko czerwieniały mu uszy. Gwizdy i kpiny w końcu wytrąciły go z równowagi.

13.Plan wydarzeń opowiadania „Leo”

Drużyna przyjmuje Leona jako lewego obrońcę. Na meczu kibice kpią z jego różowych trampek, a Leon traci pewność siebie. Burza przerywa mecz. Przed dokończeniem meczu cała drużyna wychodzi w różowych strojach. Niepokonani Raczki wygrywają 5:2 i zdobywają puchar wójta.

14.Dlaczego drużyna wyszła na boisko w różowych strojach?

Chłopcy chcieli stanąć w obronie Leona i pokazać, że są z nim solidarni. Kupili różowe ubrania w sklepie Grosik. Publiczność ucichła, Leon z uśmiechem dołączył do drużyny, a Niepokonani Raczki wygrali mecz.

15.Przesłanie opowiadania „Leo”

Nie należy oceniać ludzi po wyglądzie - pozory mylą, a nie szata zdobi człowieka. Opowiadanie pokazuje też, że warto być tolerancyjnym i solidarnie wspierać kolegę, z którego inni się śmieją.

16.Lula - bohaterka utworu „Już, już!” Katarzyny Wasilkowskiej i narrator

Dziewięcioletnia Aleksandra, zwana Lulą - wzorowa uczennica, miła i zdolna dziewczynka. Jej życie zmienia się, gdy dostaje komputer i poznaje grę „Kryształowy Zamek”. O Luli opowiada narrator trzecioosobowy, w czasie teraźniejszym.

17.Świat realny i świat wirtualny Luli

Świat realny: po szkole od razu biegnie do komputera, zbywa psa, przed mamą ukrywa granie. Świat wirtualny: w grze „Kryształowy Zamek” zbiera plony i punkty, buduje ogrodzenie; przy grze się uspokaja. Gra jest dla niej ważna, bo chce dorównać koleżankom.

18.Jak Lula traktuje psa Grzmota?

Zbywa psa, który czeka na spacer, i mówi, że zaraz przyjdzie Kaj, choć wie, że rodzeństwo wróci dużo później. Wychodzi niechętnie i na krótko, chowa piłkę psa do kieszeni, a po psie nie sprząta - przerzuca kupę do tui sąsiada.

19.Co robi Lula, gdy mama wraca do domu?

Szybko wyłącza komputer i wyciąga zeszyty, żeby mama nie zauważyła, że grała. Serce mocno jej bije, jakby zrobiła coś złego. Uważa się za najsprytniejszą w klasie - ale ten spryt można uznać za cechę negatywną, bo służy oszukiwaniu mamy.

20.Problematyka utworu „Już, już!”

Utwór pokazuje, jak świat wirtualny wciąga dziecko (uzależnienie od gier). Niepokojące jest to, że Lula zaniedbuje obowiązki i psa oraz ukrywa prawdę przed mamą.

21.Stracić poczucie czasu

Tak mówimy o osobie, która tak bardzo skupiła się na jakiejś czynności, że przestała zwracać uwagę na upływ czasu.

22.Zalety i wady grania w gry komputerowe

Zalety to np. poprawa refleksu i rozładowywanie stresu. Wady to np. unikanie bezpośrednich kontaktów z kolegami i koleżankami oraz pogorszenie wzroku i słuchu. Warto robić „cyfrowe przerwy”, czyli czas bez ekranów.

23.Praktyczny pan - bohater opowiadania Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel

Bezimienny pan, który robi tylko to, co uważa za istotne i konieczne: ćwiczy, je zdrowe, choć niesmaczne śniadanie, ma ważną pracę, której nie lubi. Jest nerwowy i bierze tabletki na uspokojenie. Opowiada o nim narrator trzecioosobowy, a początek przypomina baśń: „Był sobie raz…”.

24.Dlaczego praktyczny pan postanowił kupić kota?

Z audycji radiowej dowiedział się, że dla osób nerwowych koty są lepsze od tabletek, bo ich mruczenie uspokaja. Uznał kota za praktyczne rozwiązanie: tabletki trzeba ciągle kupować i szkodzą na żołądek, a kota kupuje się raz.

25.Przebieg wydarzeń w opowiadaniu „Praktyczny pan”

Pan słyszy w radiu o kotach, czyta poradnik i kupuje kota (o samym kocie najpierw zapomina). Dba o niego według poradnika, ale kot nie mruczy. Weterynarz pyta, czy pan go głaszcze. Pan pierwszy raz głaszcze kota, a kot zaczyna mruczeć.

26.Dlaczego kot praktycznego pana nie mruczał?

Pan dbał o kota dokładnie według poradnika, ale nigdy go nie głaskał - w ogóle nigdy nikogo nie głaskał, a w poradniku o tym nie było. Zaniepokojony zawiózł kota do weterynarza, a ten zapytał, czy pan go głaszcze.

27.Jak zmienił się praktyczny pan dzięki kotu?

Gdy wziął kota na ręce i go pogłaskał, kot zaczął mruczeć, a pan po raz pierwszy w życiu się uśmiechnął i też zamruczał. Z nerwowego i spiętego stał się spokojny, zrelaksowany i radosny.

28.Przesłanie opowiadania „Praktyczny pan”

Nie wszystko da się załatwić według instrukcji. W życiu ważne są czułość, bliskość i spontaniczne uczucia, a nie tylko to, co praktyczne.

29.Spontaniczny

Spontaniczny jest ktoś, kto robi coś pod wpływem impulsu, uczuć, bez wcześniejszego przemyślenia. Spontaniczne może być też takie zachowanie.

30.Antonimy

Wyrazy o znaczeniu przeciwstawnym, np. ciepły - zimny, otwierać - zamykać. Używamy ich, aby podkreślić różnice, na przykład między osobami, cechami lub czynnościami.

31.Hachiko - kim był i dlaczego stał się bohaterem?

Prawdziwy pies z Japonii, który przez ponad dziewięć lat czekał na stacji na zmarłego pana. W Japonii bardzo ważna jest lojalność - cecha kogoś wiernego i uczciwego wobec ważnych dla siebie osób - dlatego Hachiko stał się narodowym bohaterem. Jego imię znaczy „ósmy książę”.

32.Historia Hachiko

Hachiko urodził się na farmie i trafił do profesora uniwersytetu, który zabrał go do Tokio. Codziennie wychodził po pana na stację. Rok później profesor nagle zmarł w pracy. Pies przez ponad dziewięć lat codziennie czekał na niego na stacji Shibuya o tej samej porze.

33.Jak zmieniła się postawa ludzi wobec Hachiko?

Na początku pracownicy stacji byli niemili i wyrzucali psa. Wszystko zmienił artykuł byłego studenta profesora w gazecie: czytelnicy byli poruszeni, a pracownicy zaczęli zostawiać psu jedzenie i przysmaki.

34.Jak upamiętniono Hachiko?

Napisano o nim wiele książek, jedno z wejść na stację nazwano jego imieniem, postawiono mu pomniki w całym kraju i nakręcono film. Pochowano go obok grobu jego pana. Przeszedł do historii, czyli został zapamiętany jako symbol lojalności i wierności.

35.Każda wypowiedź ma swój cel - jaki?

Wypowiedź zawsze służy temu, by coś zakomunikować: przekazać informację (np. opowiedzieć o wakacjach), wyrazić prośbę (np. poprosić o zgodę na psa) albo kogoś do czegoś skłonić lub zachęcić (np. przekonać do wyjścia do kina).

36.Zasady skutecznej komunikacji - wymień wszystkie pięć

1. Dbaj o poprawność wypowiedzi. 2. Mów jasno i zrozumiale. 3. Okazuj rozmówcy szacunek i życzliwość. 4. Dostosuj wypowiedź do sytuacji. 5. Wypowiadaj się w kulturalny sposób.

37.Zasady skutecznej komunikacji: poprawność oraz jasność wypowiedzi

Poprawność: mów i pisz bez błędów, dbaj o odmianę wyrazów, buduj zdania zgodnie z regułami, pamiętaj o pisowni. Jasność: unikaj zbyt długich zdań i używaj słów znanych rozmówcy.

38.Jak okazywać rozmówcy szacunek i życzliwość?

Patrz na osobę, z którą rozmawiasz, i uważnie jej słuchaj. Nie przerywaj i nie okazuj znudzenia. Nie krytykuj, nie wyśmiewaj i nie obrażaj. Mów prawdę.

39.Jak dostosować wypowiedź do sytuacji?

W rozmowie z osobą dorosłą używaj pełnych zdań i unikaj słów z języka młodzieżowego, bo mogą być niezrozumiałe albo rozmówca może uznać je za nieuprzejme.

40.Grzeczność językowa

Kulturalne porozumiewanie się w mowie i piśmie, które pokazuje, że szanujemy odbiorcę. Okazujemy ją, używając zwrotów grzecznościowych (proszę, dziękuję, przepraszam, dzień dobry, do widzenia) i odpowiednich zwrotów do adresata (np. Szanowna Pani, Drodzy Koledzy).