Czasy czasownika, przysłówek, pisownia nie - Słowa na start 4

1.Czas przeszły - kiedy go używamy i do czego dopasowuje się czasownik?

Czasu przeszłego używamy, gdy mówimy o czymś, co już się wydarzyło. Czasownik dopasowuje się wtedy do osoby wykonującej czynność pod względem liczby i płci (rodzaju), np. chłopak biegł, dziewczyna biegła, dziecko biegło.

2.Rodzaj rzeczownika i rodzaj czasownika

W czasie przeszłym czasownik ma ten sam rodzaj co rzeczownik, który wykonuje czynność: chłopak biegł (rodzaj męski), dziewczyna biegła (rodzaj żeński), dziecko biegło (rodzaj nijaki). Te same formy są w czasie przyszłym: będzie biegł, będzie biegła, będzie biegło.

3.Przez co odmieniają się czasowniki w czasie przeszłym?

Przez osoby (1., 2., 3.), liczby (pojedynczą i mnogą) oraz przez rodzaje. W liczbie pojedynczej są rodzaje: męski, żeński i nijaki, a w liczbie mnogiej: męskoosobowy i niemęskoosobowy.

4.Rodzaje czasownika w liczbie pojedynczej

Rodzaj męski (np. szedłem, spał, mówił), rodzaj żeński (np. szła, spała, mówiła) i rodzaj nijaki (np. szło, spało, mówiło).

5.Rodzaje czasownika w liczbie mnogiej

Rodzaj męskoosobowy - z końcówką -li, np. wzięli, spacerowali. Rodzaj niemęskoosobowy - z końcówką -ły, np. wzięły, spacerowały.

6.Kiedy występuje rodzaj męskoosobowy?

Gdy czynność wykonują osoby, wśród których jest przynajmniej jeden mężczyzna lub chłopiec. Wtedy czasownik ma końcówkę -li, np. kibice dopingowali.

7.Kiedy występuje rodzaj niemęskoosobowy?

We wszystkich pozostałych sytuacjach: gdy czynność wykonują dziewczęta, kobiety, dzieci, zwierzęta, rośliny i wszystko inne, co istnieje. Czasownik ma wtedy końcówkę -ły, np. turystki spacerowały.

8.Odmiana czasownika w czasie przeszłym - liczba pojedyncza

Rodzaj męski: pisałem, pisałeś, pisał. Rodzaj żeński: pisałam, pisałaś, pisała. Rodzaj nijaki ma tylko formę 3. osoby: pisało.

9.Odmiana czasownika w czasie przeszłym - liczba mnoga

Rodzaj męskoosobowy: pisaliśmy, pisaliście, pisali. Rodzaj niemęskoosobowy: pisałyśmy, pisałyście, pisały.

10.W jakich formach występuje czasownik w czasie przyszłym?

W formie prostej (jeden wyraz, np. przyjadą) albo w formie złożonej (dwa wyrazy, np. będą zwiedzali lub będą zwiedzać - z bezokolicznikiem).

11.Odmiana formy prostej czasu przyszłego

Forma prosta odmienia się tylko przez osoby i liczby, np. wygram, wygrasz, wygra, wygramy, wygracie, wygrają. Nie ma w niej rodzajów.

12.Z czego składa się forma złożona czasu przyszłego?

Z dwóch wyrazów: formy będę, będziesz, będzie, będziemy, będziecie lub będą oraz czasownika z rodzajem (np. będę grał, będą grały) albo bezokolicznika (np. będę grać).

13.Odmiana formy złożonej czasu przyszłego - liczba pojedyncza

Forma złożona odmienia się przez osoby, liczby oraz rodzaje. Rodzaj męski: będę grał, będziesz grał, będzie grał. Żeński: będę grała, będziesz grała, będzie grała. Nijaki: będę grało, będziesz grało, będzie grało.

14.Odmiana formy złożonej czasu przyszłego - liczba mnoga

Rodzaj męskoosobowy: będziemy grali, będziecie grali, będą grali. Rodzaj niemęskoosobowy: będziemy grały, będziecie grały, będą grały.

15.Forma złożona czasu przyszłego z bezokolicznikiem

W formie złożonej zamiast form z rodzajem możemy użyć bezokolicznika, np. będzie pisać, będziemy pisać. Bezokolicznik nie ma rodzaju.

16.Rodzaj nijaki w czasie przeszłym i w formie złożonej czasu przyszłego

W czasie przeszłym rodzaj nijaki ma tylko formę 3. osoby (pisało). W formie złożonej czasu przyszłego ma wszystkie trzy osoby: będę grało, będziesz grało, będzie grało.

17.Przysłówek

Nieodmienna część mowy, która wskazuje na sposób i okoliczności wykonania czynności. Odpowiada na pytania: jak?, gdzie?, kiedy?

18.Na jakie pytania odpowiada przysłówek?

Na pytania: jak? (np. szybko, źle, wolno), gdzie? (np. daleko, blisko), kiedy? (np. wczoraj, jutro).

19.Jak rozpoznać przysłówek w zdaniu?

Trzeba zadać pytanie razem z czasownikiem: jak?, gdzie?, kiedy? Odpowiedzią jest przysłówek, np. Jak biegnie? - szybko. Gdzie mieszka? - blisko. Kiedy przyjdzie? - późno.

20.Z jaką częścią mowy łączy się przysłówek?

Najczęściej z czasownikiem i jest jego określeniem, np. (jak?) uważnie słuchała, (gdzie?) daleko mieszka, (kiedy?) rano wstałem.

21.Co znaczy, że przysłówek się nie odmienia?

Przysłówek ma zawsze tę samą formę, bez względu na czas, liczbę czy osobę czasownika, np. pięknie wyglądasz, pięknie wyglądała, pięknie będziecie wyglądali.

22.Skąd pochodzą przysłówki?

Wiele przysłówków pochodzi od przymiotników, np. ładnie (od ładny), ciepło (od ciepły), mądrze (od mądry). Są też przysłówki, które nie pochodzą od przymiotników, np. wczoraj, bardzo, czasami.

23.Przysłówek czy przymiotnik - jak odróżnić?

Przymiotnik odpowiada na pytanie jaki?, łączy się z rzeczownikiem i się odmienia (ładny dom, ładna łąka). Przysłówek odpowiada na pytanie jak?, łączy się z czasownikiem i się nie odmienia (ładnie śpiewa, ładnie śpiewały).

24.Do czego przydaje się przysłówek?

Zdradza, jak, gdzie i kiedy coś się dzieje, dlatego bardzo pomaga w opisywaniu, np. róża pachnie pięknie, daleko widać las, teraz świeci słońce.

25.Pisownia nie z czasownikami

Nie z czasownikami piszemy rozdzielnie, np. nie idę, nie oglądaliście, nie możemy, nie opowiadać.

26.Pisownia nie z rzeczownikami

Nie z rzeczownikami piszemy łącznie, np. nieobecność, niezadowolenie, nieprawda, nieład, niepogoda.

27.Pisownia nie z przymiotnikami

Nie z przymiotnikami piszemy łącznie, np. nieodpowiedzialny, niebezpieczna, niewysokie, niestaranny.

28.Pisownia nie z przysłówkami

Nie piszemy łącznie z przysłówkami, które pochodzą od przymiotników, np. niedobrze, nieprosto, niegrzecznie, niewłaściwie.

29.Pisownia nie - zestawienie zasad

Rozdzielnie: z czasownikami (nie znam). Łącznie: z rzeczownikami (niepokój), z przymiotnikami (nieładna) i z przysłówkami, które pochodzą od przymiotników (niedługo).

30.Nie z rzeczownikami utworzonymi od czasowników

Niektóre rzeczowniki tworzy się od czasowników, np. mówić - mówienie, czytać - czytanie. Nie z takim rzeczownikiem piszemy razem, a z czasownikiem osobno: nie mówić, ale niemówienie; nie czytać, ale nieczytanie.

31.Jak sprawdzić, czy nie napisać razem, czy osobno?

Trzeba ustalić, jaką częścią mowy jest wyraz. Pomagają pytania: co robi? (czasownik - osobno), kto? co? (rzeczownik - razem), jaki? (przymiotnik - razem), jak? (przysłówek od przymiotnika - razem).

32.Opis przedmiotu

Forma wypowiedzi, która pozwala przedstawić wygląd jakiejś rzeczy. Składa się z trzech części: przedstawienia przedmiotu (wprowadzenia), informacji o jego wyglądzie i oceny przedmiotu.

33.Opis przedmiotu - krok 1: wprowadzenie

Najpierw przedstaw przedmiot: powiedz, co to jest, skąd go masz i do czego służy.

34.Opis przedmiotu - krok 2: wygląd

Następnie opisz wygląd przedmiotu: jakiej jest wielkości, jaki ma kolor i kształt, z czego jest wykonany, jaki jest w dotyku, co go wyróżnia i jakie ma wzorki lub ozdoby.

35.Opis przedmiotu - krok 3: ocena

Na koniec oceń przedmiot: napisz, czy ci się podoba, dlaczego go lubisz lub nie lubisz, co ci przypomina i z czym się kojarzy.

36.Słownictwo do opisu wyglądu: wielkość, kształt, materiał

Wielkość: drobny, niewielki, mały, duży, olbrzymi, długi, krótki. Kształt: okrągły, kanciasty, podłużny, owalny, kwadratowy, prostokątny. Materiał: szklany, metalowy, porcelanowy, plastikowy, skórzany, ze stali, z drewna, z wełny, z papieru.

37.Słownictwo do opisu wyglądu: kolor i powierzchnia

Kolor: jaskrawy, pastelowy, jasnozielony, biało-czarny, pomalowany na niebiesko, w ciemnym kolorze. Powierzchnia: gładki, miękki, puszysty, twardy, chropowaty, przyjemny lub nieprzyjemny w dotyku.

38.Jak opisać znaki szczególne przedmiotu?

Pomagają zwroty: wyróżnia się, odznacza się, charakteryzuje się, zwraca uwagę, zaskakuje, zdobią go..., kojarzy się z...

39.Przydatne zwroty we wprowadzeniu i w ocenie

Wprowadzenie: Moją ulubioną rzeczą jest..., Rzeczą, którą opiszę, jest..., Przedmiotem, który chcę opisać, jest... Ocena: zachwyca, cieszy oko, podoba mi się, lubię go, dlatego że..., uważam, że jest..., przypomina mi..., kojarzy mi się z...

40.Jak urozmaicić opis przedmiotu?

Używaj różnych przymiotników i wyrazów bliskoznacznych (np. chropowaty - szorstki), porównań (np. błękitny jak letnie niebo), dziel tekst na akapity i unikaj powtarzania słów jest i ma.