Czasownik, nazwy geograficzne, plan wydarzeń - Słowa na start 4

1.Czasownik

Część mowy, która nazywa czynności i stany. Odpowiada na pytania: Co robi? Co się z nim dzieje?

2.Czynność czy stan - na jakie pytanie odpowiada czasownik?

Czasownik nazywający czynność odpowiada na pytanie: Co robi?, np. kot mruczy, brat sprząta. Czasownik nazywający stan odpowiada na pytanie: Co się z nim dzieje?, np. lód topnieje, jabłko dojrzewa.

3.Z jakimi wyrazami łączy się czasownik?

Z różnymi częściami mowy, między innymi z rzeczownikiem, który mówi, kto wykonuje czynność lub co się dzieje (np. pociąg jedzie). Łączy się też z wyrazami, które mówią, kiedy, gdzie albo jak coś się odbywa (np. rano jeździłem na rowerze, głośno się śmiała).

4.Dlaczego czasownik jest jak wehikuł czasu?

Bo mówi, kiedy coś się dzieje: co wydarzyło się wczoraj, co dzieje się dziś i co wydarzy się jutro. Czasownik występuje w trzech czasach: przeszłym, teraźniejszym i przyszłym.

5.Czas przeszły

Informuje, że coś się już wydarzyło, np. tańczyłem, jechaliście.

6.Czas teraźniejszy

Informuje, że czynność właśnie się odbywa, np. tańczę, jedziecie.

7.Czas przyszły

Informuje o tym, co dopiero się wydarzy, np. zatańczę, pojedziecie.

8.Przez co odmienia się czasownik?

Czasownik jest odmienną częścią mowy. Odmienia się przez osoby (ja, ty, on, ona, ono, my, wy, oni, one), liczby (pojedynczą i mnogą) i czasy (przeszły, teraźniejszy, przyszły).

9.Osoby i liczby czasownika

Liczba pojedyncza: 1. osoba - ja, 2. osoba - ty, 3. osoba - on, ona, ono. Liczba mnoga: 1. osoba - my, 2. osoba - wy, 3. osoba - oni, one.

10.Odmiana czasownika „malować” w czasie teraźniejszym

Liczba pojedyncza: (ja) maluję, (ty) malujesz, (on, ona, ono) maluje. Liczba mnoga: (my) malujemy, (wy) malujecie, (oni, one) malują.

11.Jak określić osobę i liczbę czasownika?

Dobierz do czasownika pasujący zaimek, np. (wy) rysujecie - 2. osoba liczby mnogiej, (ona) czyta - 3. osoba liczby pojedynczej. Skróty: os. - osoba, lp. - liczba pojedyncza, lm. - liczba mnoga.

12.Forma osobowa czasownika

Forma, która informuje, kto wykonuje czynność, np. (ty) tańczysz, (my) czytamy.

13.Nieosobowa forma czasownika

Forma, która nie informuje, kto wykonuje czynność - nie możemy określić wykonawcy, np. tańczyć, czytać.

14.Bezokolicznik

Jedna z nieosobowych form czasownika. Rozpoznamy go po zakończeniu -ć lub -c, np. malować, nieść, piec, móc.

15.Zakończenia -ę i -e w czasie teraźniejszym

Niektóre zakończenia zapisujemy inaczej, niż wymawiamy. W 1. osobie liczby pojedynczej piszemy -ę: (ja) niosę, piję, czeszę. W 3. osobie liczby pojedynczej piszemy -e: (on) niesie, pije, czesze.

16.Zakończenie -ą w 3. osobie liczby mnogiej

W 3. osobie liczby mnogiej czasu teraźniejszego piszemy -ą, a nie -om: (oni) niosą, piją, czeszą, biorą.

17.Czasowniki z zakończeniem -em: umiem, rozumiem, wiem

W 1. osobie liczby pojedynczej mają zakończenie -em: (ja) umiem, rozumiem, wiem. W 3. osobie liczby pojedynczej: (on) umie, rozumie, wie. W 3. osobie liczby mnogiej: (oni) umieją, rozumieją, wiedzą.

18.Jak napisać bezokolicznik od formy osobowej?

Zapisz czasownik tak, żeby nie było wiadomo, kto wykonuje czynność - z zakończeniem -ć lub -c, np. (my) zjedliśmy - zjeść, (ona) niosła - nieść, (oni) mogli - móc.

19.Czy każdy wyraz zakończony na -ć to bezokolicznik?

Nie. Bezokolicznik to forma czasownika, więc nazywa czynność lub stan, np. kosić, gościć. Wyrazy kość, gość, złość też kończą się na -ć, ale są rzeczownikami.

20.Nazwy państw, regionów, miast, dzielnic i wsi

Piszemy je wielką literą, np. Norwegia, Litwa (państwa), Kujawy, Warmia (regiony), Gdańsk, Łódź (miasta), Wilanów, Nowa Huta (dzielnice), Bałtów (wieś).

21.Nazwy mieszkańców państw, regionów, miast, dzielnic i wsi

Piszemy je wielką literą, np. Norweg, Norweżka, Kujawiak, Warmiaczka, Gdańszczanin, Łodzianka.

22.Przymiotniki od nazw państw, regionów, miast, dzielnic i wsi

Piszemy je małą literą, np. język norweski, kujawskie wsie, gdański port, łódzkie ulice, pałac wilanowski.

23.Jak odróżnić mieszkańca od przymiotnika?

Nazwa mieszkańca odpowiada na pytanie kto? i piszemy ją wielką literą (Podlasianin). Przymiotnik odpowiada na pytanie jaki? i piszemy go małą literą (podlaski miód).

24.Nazwy mieszkańca i mieszkanki

Od nazwy miejsca tworzymy nazwę mieszkańca i mieszkanki - obie wielką literą, np. Litwa - Litwin - Litwinka, Podlasie - Podlasianin - Podlasianka, Łódź - Łodzianin - Łodzianka.

25.Wyrazy o dwóch znaczeniach, np. Chińczyk i chińczyk

Niektóre nazwy mieszkańców mają też inne znaczenie. Chińczyk (mieszkaniec Chin) piszemy wielką literą, ale gra planszowa chińczyk - małą, bo to nazwa rzeczy. Tak samo: Kanadyjka (mieszkanka Kanady) i kanadyjka (łódka).

26.Jak powiedzieć, skąd jestem i jakim językiem mówię?

Nazwę państwa i mieszkańca piszemy wielką literą, a nazwę języka (przymiotnik) - małą, np. Mieszkam w Czechach. Jestem Czeszką. Znam język czeski.

27.Plan wydarzeń

Najważniejsze wydarzenia z książki lub filmu zapisane w punktach. Wydarzenia muszą być przedstawione w kolejności, w jakiej wystąpiły w utworze.

28.Rodzaje planów wydarzeń

Plan ramowy - obejmuje tylko najważniejsze wydarzenia, podane w punktach. Plan szczegółowy - zawiera główne wydarzenia w punktach i pozostałe wydarzenia w podpunktach.

29.Plan ramowy

Plan, który obejmuje tylko najważniejsze wydarzenia, zapisane w punktach: 1., 2., 3.

30.Plan szczegółowy

Plan, który zawiera główne wydarzenia w punktach (1., 2., 3.) i szczegółowe, pozostałe wydarzenia w podpunktach (a), b), c)).

31.Jak wygląda plan szczegółowy? (przykład wycieczki)

1. Przygotowania do wycieczki: a) pakowanie plecaków, b) zbiórka przed szkołą. 2. Zwiedzanie zamku: a) spotkanie z przewodnikiem, b) wejście na wieżę. 3. Powrót do szkoły.

32.Jak krok po kroku napisać plan wydarzeń?

Wybierz z tekstu najważniejsze wydarzenia. Ułóż je po kolei, tak jak występują w tekście. Główne wydarzenia zapisz w punktach, a pozostałe - w podpunktach. Pisz zwięźle i każdy punkt zapisuj w ten sam sposób.

33.Jak pisać punkty planu zwięźle i bez powtórzeń?

Podawaj tylko niezbędne informacje i rezygnuj z dodatkowych określeń. Unikaj powtarzania tych samych słów - stosuj wyrazy bliskoznaczne, np. pies - zwierzak - czworonóg.

34.W jaki sposób zapisywać punkty planu?

Zawsze tak samo: albo stosuj tylko czasowniki (np. Rodzina odjeżdża nad morze), albo tylko rzeczowniki, które nazywają czynności (np. Odjazd rodziny nad morze). Nie mieszaj tych sposobów w jednym planie.

35.Rzeczowniki nazywające czynności

Rzeczowniki utworzone od czasowników, które nazywają czynność, np. odjechać - odjazd, budować - budowa, tańczyć - taniec, odpocząć - odpoczynek, zwiedzać - zwiedzanie, obiecać - obietnica.

36.Jak zamienić punkt planu z czasownikiem na punkt z rzeczownikiem?

Czasownik zamień na rzeczownik nazywający tę czynność, a wykonawcę dopisz po nim, np. Klasa zwiedza zamek - Zwiedzanie zamku przez klasę; Turyści odpoczywają nad jeziorem - Odpoczynek turystów nad jeziorem.

37.Najczęstsze błędy w planie wydarzeń

Zła kolejność wydarzeń, zbyt długie punkty z niepotrzebnymi szczegółami, powtarzanie tych samych słów i mieszanie punktów z czasownikami i z rzeczownikami.