O sobie, o nas - teksty i komunikacja - Słowa na start 4

1.Kto mówi w wierszu Joanny Papuzińskiej „Ja” i o czym opowiada?

Mówi dziecko, w 1. osobie (ja). Opowiada o sobie przez swoje myśli: inni mają stada owiec, odrzutowiec albo parowiec, a ono ma w głowie mnóstwo myśli.

2.Jakie są myśli dziecka w wierszu „Ja”?

Są pokazane jak żywe istoty. Jedna wstaje rano, inna jest wysoka jak Himalaje, jedna to wesołka, inna podgląda gwiazdy, jest mądra, nieśmiała jak sarenka albo okropnie leniwa. Niektóre są jak jabłka na drzewie - jeszcze rosną i dziecko nic o nich nie wie.

3.Tytuł, nastrój i budowa wiersza „Ja”

Dziecko przedstawia siebie przez swoje myśli - można uznać, że to one pokazują, kim jest, stąd tytuł „Ja”. Nastrój jest pogodny i żartobliwy. Wiersz nie ma podziału na strofy, ma rymy, np. Himalaje - wstaje.

4.Porównanie

Ukazanie cech jednego zjawiska przez zestawienie go z innym zjawiskiem, które jest pod pewnym względem podobne, np. szybki jak strzała.

5.Jakimi słowami łączymy obie części porównania?

Zwykle słowami: jak, jakby, jakoby, niby, na kształt, niczym. Na przykład: cichy niczym myszka, twardy jak skała.

6.Po co używamy porównań?

Porównanie pozwala ciekawiej wyrazić emocje. Pomaga też odbiorcom lepiej wyobrazić sobie opisywane osoby, rzeczy lub zjawiska.

7.Narrator, miejsce i czas we fragmencie „Mój kumpel Jeremi” Ewy Martynkien

Narratorem jest Oskar. Opowiada w 1. osobie, bo sam bierze udział w wydarzeniach (narrator-uczestnik). Akcja dzieje się w parku obok placu zabaw, w ciągu jednego dnia.

8.Jaki jest Oskar („Mój kumpel Jeremi”)?

Ma ciemnobrązowe, kręcone włosy, jasną karnację i twarz całą w piegach. Akceptuje swój wygląd - piegi po prostu ma i tyle.

9.Jaki jest Jeremi („Mój kumpel Jeremi”)?

To przyjaciel Oskara od przedszkola. Chodzi własnymi drogami i niespodziewanie wpada na pomysły. Obcy mogliby go uznać za zarozumiałego, ale jest odważny i opanowany.

10.Przebieg wydarzeń we fragmencie „Mój kumpel Jeremi”

Chłopcy znajdują starą, dziurawą piłkę i grają nią cały dzień. Szukając piłki, Oskar spotyka trzech wyrostków, którzy żądają przeprosin. Oskar przypomina sobie historię gęsi Emmy. Jeremi odbiera piłkę i chłopcy uciekają do tajnej bazy nad stawem. Odpoczywają w szałasie drużyny „OJ”.

11.Historia gęsi Emmy (opowieść pana Krzysztofa)

Wychowawca miał w dzieciństwie u dziadków gęś Emmę. Lis zadusił jej gąski i gęś rozpaczała. Potem zniknęła, a po dwóch dniach znaleziono ją za stodołą sąsiada - opiekowała się podrzuconymi kociętami.

12.Dlaczego Oskar przypomniał sobie historię gęsi Emmy?

Bo wyrostek przezwał go piegusem. Pan Krzysztof opowiedział tę historię, gdy kiedyś przezywano Oskara w klasie. Pokazała, że różnorodność panuje wszędzie, a od nas zależy, co z nią zrobimy.

13.Tajna baza i drużyna „OJ”

Baza to szałas z gałęzi nad stawem, zbudowany przez chłopców rok wcześniej. Wiedzą o nim tylko Oskar i Jeremi. Flagę „OJ” uszyła babcia Marysia: O jak Oskar, J jak Jeremi.

14.Przesłanie fragmentu „Mój kumpel Jeremi”

Różnorodność jest wszędzie i można ją dobrze wykorzystać. Trzeba akceptować siebie i innych. Przyjaźń i wsparcie pomagają w trudnej sytuacji.

15.Wpaść w tarapaty, o mały włos, fikuśny - co znaczą?

Wpaść w tarapaty - znaleźć się w trudnej sytuacji. O mały włos - mówimy tak, gdy niewiele brakowało, aby coś się wydarzyło. Fikuśny - wyróżniający się nietypową, zabawną formą.

16.Bohaterowie fragmentu „Zezia i wszystkie problemy świata” Agnieszki Chylińskiej

Zuzia (Zezia) Zezik - główna bohaterka; Basia Pająk - przyjaciółka; pani Izabela - nauczycielka; pan Darek Lipko - trener; Paulina Bzyk - zarozumiała biegaczka z równoległej klasy; Przemek Kiszka - kolega, którego Zuzia lubi.

17.Skąd się wzięło przezwisko Zezia?

Wymyślił je młodszy brat bohaterki. Zuzanna Zezik zaczyna piątą klasę, czuje się gotowa na bycie Zuzanną i chce pozbyć się przezwiska.

18.Narrator, miejsce i czas we fragmencie o Zezi

Narrator jest trzecioosobowy - opowiada o bohaterce z zewnątrz. Akcja toczy się na zawodach sportowych w hali (bieżnia, szatnie), w dniu zawodów i następnego dnia.

19.Przebieg biegu Zuzi na 600 metrów

Zuzia woli sprint na 60 m i bardzo się denerwuje. Po strzale prowadzi przez prawie pół okrążenia, potem się męczy i wyprzedza ją Paulina Bzyk. Rozwiązuje jej się sznurowadło, Zuzia boleśnie się przewraca i kuśtykając, dobiega ostatnia. Wygrywa Paulina.

20.Jakie emocje przeżywa Zuzia przed biegiem i po nim?

Przed biegiem m.in. zdenerwowanie, niepewność i lęk. Po biegu m.in. smutek (płacze), wstyd (boi się, że dzieci będą się z niej śmiać) i złość - nienawidzi wszystkiego, co kojarzy się z bieganiem.

21.Jak Basia Pająk i pani Izabela wspierają Zuzię?

Basia przed startem ją ściska i dodaje odwagi, a po biegu pociesza: to nie był jej dystans, za rok pobiegnie 60 m. Pani Izabela mówi, że Zuzia walczyła jak lew, ciężko pracowała, powinna być z siebie dumna i nie wymagać od siebie zbyt wiele.

22.Jak Zuzia potraktowała Przemka Kiszkę i co potem poczuła?

Przemek poczęstował ją jabłkiem, a ona nieuprzejmie odmówiła i go minęła, bo wstydziła się każdego, kto widział jej upadek. Nazajutrz dowiedziała się, że Przemek zajął pierwsze miejsce w pchnięciu kulą, i było jej głupio.

23.Przesłanie fragmentu o Zezi

Niepowodzenia się zdarzają i nie trzeba wymagać od siebie zbyt wiele. Wsparcie bliskich pomaga. Emocje po porażce nie powinny ranić innych.

24.Kim jest bohaterka wiersza Jana Brzechwy „Samochwała”?

To dziewczynka, która stoi w kącie i ciągle opowiada o sobie. Wylicza swoje rzekome zalety, a na końcu sama nazywa siebie samochwałą.

25.Czym chwali się Samochwała?

Wyglądem (najpiękniejsze ubranie, zdrowa buzia, zgrabna sylwetka), umiejętnościami (śpiewanie, jazda na rowerze, łapanie much, znajomość mapy, najlepsze stopnie) i rodziną (tato, mama, siostra).

26.Czy Samochwała chwali się, czy przechwala?

Przechwala się, a nie po prostu mówi o swoich zaletach. Przesadza i chwali się błahostkami - z tego wynika humor wiersza.

27.Rym

Jednakowo lub podobnie brzmiące końcowe części wyrazów. Rymy występują najczęściej na końcu wersów wiersza. Dzięki nim wiersz jest melodyjny.

28.Budowa i rymy wiersza „Samochwała”

Wiersz ma 20 wersów i nie jest podzielony na strofy. Rymują się wyrazy na końcu sąsiednich wersów (rymy parzyste), np. operze - rowerze. Dzięki rymom wiersz jest melodyjny.

29.Bohaterowie fragmentu „8 + 2 i promenada babci” (A.-C. Vestly)

Morten - mały chłopiec, który troszczy się o swój świerczek; babcia; kierowca spycharki (buldożera); Hans - ten, który wymyśla, jak uratować drzewko; Bjørn i Eugen - pomocnicy.

30.Jaki problem pojawia się we fragmencie „8 + 2 i promenada babci”?

Wiosną w lesie budują drogę, a nowa trasa ma przeciąć miejsce, gdzie rośnie ukochany świerczek Mortena. Chłopiec staje przy drzewku i obejmuje je, by ochronić je przed spycharką.

31.Jak uratowano świerczek Mortena?

Kierowca zatrzymuje spycharkę i wynosi chłopca w bezpieczne miejsce, ale Morten wraca i krzyczy. Hans wpada na pomysł: koparka wyjmuje świerczek z ziemią, drzewko jedzie na ciężarówce, a Hans sadzi je przy domku w lesie.

32.Cechy Mortena, kierowcy spycharki i Hansa

Morten jest odważny, uparty i wrażliwy na przyrodę. Kierowca jest najpierw zdenerwowany, ale troszczy się o bezpieczeństwo chłopca. Hans jest rozsądny, pomysłowy i opiekuńczy.

33.Przesłanie fragmentu „8 + 2 i promenada babci”

Warto bronić przyrody. Dzieci potrafią być odważne i wrażliwe. Rozsądny pomysł i współpraca dorosłych pozwalają rozwiązać konflikt.

34.Walczyć jak lew, stanąć jak wryty - co znaczą?

Walczyć jak lew - dzielnie i odważnie stawiać czoło trudnościom, nie poddawać się. Stanąć jak wryty - nagle zastygnąć w bezruchu z zaskoczenia, strachu lub szoku.

35.Synonimy (wyrazy bliskoznaczne)

Słowa o takim samym albo podobnym znaczeniu, np. smutny - przygnębiony, biec - pędzić. Używa się ich, aby nie powtarzać tych samych wyrazów. Pomaga w tym słownik wyrazów bliskoznacznych.

36.Adresat wiersza

Osoba, do której jest skierowany utwór. Adresatem może być także grupa osób, przedmiot, zjawisko czy pojęcie.

37.Do kogo zwraca się osoba mówiąca w wierszu Ewy Szelburg-Zarembiny „Przed pomnikiem wielkiego człowieka”?

Do dziecka - mówi do niego bezpośrednio, przez „ty”. Zapewnia, że ono też może wyrosnąć na Wielkiego Człowieka. Nastrój wiersza to nadzieja, zachęta i podniosłość.

38.Jaki jest wielki człowiek według wiersza „Przed pomnikiem wielkiego człowieka”?

Ma gorące serce i siłę, broni słabych i skrzywdzonych, zmienia świat tak, by był dobry i miły. Słowa Wielki Człowiek i Wielkość zapisano wielkimi literami - można uznać, że podkreśla to ich wagę.

39.Nadawca, komunikat, odbiorca

Porozumiewać się z innymi to komunikować się. Nadawca to osoba, która tworzy wypowiedź i przekazuje ją odbiorcy. Komunikat to wypowiedź, informacja przekazywana drugiej osobie. Odbiorca to osoba, która odbiera skierowaną do niej wypowiedź.

40.Sposoby przekazywania komunikatów

Za pomocą słów (ustnie albo pisemnie) lub w inny sposób: przez gesty i mimikę twarzy, znaki (np. drogowe), proste rysunki i symbole, emotikony, sygnały dźwiękowe i świetlne.