Mój dom, moi najbliżsi - teksty i pojęcia - Słowa na start 4

1.Kto mówi w wierszu Zofii Beszczyńskiej „Dom”?

Mówi dziecko, które jest członkiem rodziny. Wypowiada się w imieniu wszystkich domowników - mówi „my, dzieci” i „nas wszystkich”.

2.Kto mieszka w domu z wiersza „Dom” i dla kogo jest w nim miejsce?

W domu jest miejsce dla babci, dziadka, taty, mamy i dzieci, dla wszystkich domowników i gości, a także dla kota i psa. W domu jest też kanarek w klatce.

3.Co znaczy, że dom „otwiera swoje cztery ściany”?

Znaczy, że dom wita i przyjmuje wszystkich - domowników i gości. Jest miejscem gościnnym, w którym każdy jest mile widziany.

4.Kiedy dom z wiersza „Dom” zamyka swoje cztery ściany i co dzieje się potem?

Rano, gdy dorośli idą do pracy, a dzieci do szkoły. Dom czeka na ich powrót: po powrocie witają ich ściany, kanarek w klatce i lampa nad stołem, a wieczorem w domu znów są uśmiechy.

5.Do czego są porównane uśmiechy mamy w wierszu „Dom”?

Mama rozdaje uśmiechy wszystkim domownikom. Są one porównane do pachnących jabłek, słodkich orzechów i porannego kubka mleka - czyli do czegoś miłego i dobrego.

6.Jakie uczucia mają osoby mówiące w wierszu „Dom” i jaki jest nastrój wiersza?

Domownicy czują radość - uśmiechają się. Można też uznać, że czują miłość, bliskość i poczucie bezpieczeństwa. Nastrój wiersza jest ciepły, radosny i spokojny.

7.Wers

Wers to jedna linijka wiersza.

8.Strofa (inaczej zwrotka)

Strofa to grupa kilku wersów (linijek) w wierszu. Strofy są w wierszu oddzielone od siebie odstępem.

9.Ile strof i wersów mają wiersze z rozdziału o domu i rodzinie?

„Dom” ma 5 strof po 3 wersy (razem 15 wersów). „Spóźniony słowik” ma 4 strofy po 4 wersy. „Nasza Mama jest poetką...” ma 5 strof po 4 wersy. We wszystkich trzech wierszach są rymy.

10.Takt

Takt to umiejętność zachowania się w taki sposób, by nie sprawić komuś przykrości i okazać mu szacunek.

11.Kim jest Koszmarny Karolek i jaki jest?

To chłopiec, główny bohater książek Franceski Simon. Jest leniwy, opryskliwy, niegrzeczny i sprytny. Słowo „koszmarny” to jego przydomek i znaczy tu: niegrzeczny, nieznośny.

12.Gdzie i kiedy dzieje się fragment „Koszmarny Karolek i prześwietne święta”?

W domu Karolka, w pokoju z kanapą i telewizorem. Dzieje się to po świętach Bożego Narodzenia, gdy trzeba podziękować za świąteczne prezenty.

13.Jak przebiegają wydarzenia we fragmencie o Koszmarnym Karolku?

Karolek leży na kanapie, je chipsy i ogląda telewizję. Mama pyta o listy z podziękowaniami, a on krzyczy, że nie napisał, bo jest zajęty. Mama wyłącza telewizor i zakazuje oglądania, dopóki nie napisze listów. Rodzice tłumaczą, czemu trzeba dziękować. Karolek pisze olbrzymimi literami bardzo krótki list.

14.Co rodzice i Karolek myślą o pisaniu listów z podziękowaniami?

Rodzice: tata mówi, że tego wymaga grzeczność, a mama - że ktoś poświęcił Karolkowi swój czas i pieniądze. Karolek: nie cierpi pisać listów, uważa zakaz telewizji za niesprawiedliwy i nie chce dziękować za brzydki sweterek. Myśli, że dorośli mogą robić, co chcą.

15.Jaki list napisał Karolek i jak można go ocenić?

Karolek napisał do cioci Belli tylko trzy krótkie linijki: powitanie, jedno zdanie podziękowania i podpis. Pisał olbrzymimi literami, żeby zająć całą stronę. Można uznać, że był sprytny, ale nie okazał szczerej wdzięczności.

16.Kto opowiada historię o Koszmarnym Karolku?

Narrator trzecioosobowy. Nie bierze udziału w wydarzeniach, ale zna myśli Karolka.

17.Czego uczy historia Koszmarnego Karolka?

Uczy, że warto okazywać innym wdzięczność i grzeczność - także wtedy, gdy prezent nam się nie podoba.

18.Co znaczy być grzecznym wobec innych?

To znaczy zachowywać się uprzejmie i z szacunkiem: witać się, dziękować, pomagać, nie wyśmiewać i nie sprawiać nikomu przykrości. Grzeczność okazujemy także wtedy, gdy coś nam się nie podoba.

19.Kim są bohaterowie wiersza Juliana Tuwima „Spóźniony słowik” i co się wydarzyło?

Pani Słowikowa i pan Słowik to małżeństwo ptaków z gniazdka na akacji. Pan Słowik miał wrócić na kolację przed dziewiątą, a jest już po jedenastej. Żona płacze i martwi się, a kolacja stygnie.

20.Jaką kolację przygotowała pani Słowikowa?

Wymyślne potrawy dla ptaków: zupkę z muszek, komary w sosie z konwalii, motyla z rożna, a na deser tort z wietrzyka. Wszystko stygnie, bo pan Słowik się spóźnia.

21.Czego bała się pani Słowikowa?

Wyobrażała sobie najgorsze: że na męża napadł zazdrosny skowronek z bandą skowroniątek, oskubał mu piórka i ukradł jego piękny głos.

22.Dlaczego pan Słowik się spóźnił?

Wieczór był tak piękny, że pan Słowik wracał piechotą. Wrócił wesoły, poświstując i podskakując. To zabawne zakończenie wiersza, czyli puenta.

23.Jakie uczucia mają pani Słowikowa i pan Słowik?

Pani Słowikowa płacze i wyobraża sobie najgorsze - można uznać, że czuje smutek, troskę, lęk i zaniepokojenie. Gdy mąż wraca, robi mu wyrzuty. Pan Słowik wraca, poświstując i skacząc - można uznać, że jest spokojny i zadowolony.

24.Kto opowiada w wierszu „Spóźniony słowik” i jaki jest jego nastrój?

Narrator opowiada z boku, a w ostatniej strofie słyszymy słowa bohaterów. Nastrój zmienia się: od smutku i niepokoju do zabawnego (humorystycznego) zakończenia.

25.Jak okazać szacunek, gdy się spóźniamy?

Trzeba uprzedzić czekającą osobę, np. zadzwonić, że się spóźnimy, a po przyjściu przeprosić. Nie wolno kazać nikomu czekać bez wiadomości, bo ten ktoś się martwi.

26.O czym jest książka Roberta Kimmela Smitha „Wojna z dziadkiem”?

Po śmierci babci do domu dziesięcioletniego Petera wprowadza się dziadek. Rodzice każą Peterowi oddać dziadkowi jego ukochany pokój. Chłopiec wypowiada dziadkowi wojnę: zostawia tajne liściki i robi psikusy, a dziadek odpowiada figlami.

27.Kto opowiada historię w „Wojnie z dziadkiem”?

Narrator pierwszoosobowy - Peter, który sam bierze udział w wydarzeniach i mówi o sobie „ja”.

28.Gdzie i kiedy dzieje się fragment „Wojny z dziadkiem”?

W domu rodziny Petera: w pokoju dziadka, na schodach i w pokoju Petera na górze. W nocy z piątku na sobotę i rano następnego dnia.

29.Jak przebiegają wydarzenia we fragmencie „Wojny z dziadkiem”?

W nocy Peter zabiera dziadkowi sztuczną szczękę ze szklanki. Rano dziadek niewyraźnie prosi o zęby. Peter żąda, żeby dziadek się poddał. Widząc smutek dziadka, oddaje szczękę. Potem ogłasza koniec wojny, przeprasza i obaj szczerze rozmawiają.

30.Jaki jest Peter z „Wojny z dziadkiem”?

Na początku jest złośliwy i uparty. Jest jednak wrażliwy, umie współczuć, potrafi uczciwie ocenić swoje zachowanie i przyznać się do winy.

31.Dlaczego Peter oddał dziadkowi szczękę?

Zobaczył, że dziadek jest smutny i bezradny. Zrobiło mu się bardzo wstyd - poczuł się najgorszym smarkaczem na świecie.

32.Jaki jest dziadek Petera i co mówi o swojej winie?

Dziadek kuleje, jest smutny po śmierci żony, kochający i rozsądny. Przyznaje, że to także jego wina, bo jako dorosły powinien zachowywać się rozsądniej. Mówi też, że wojna pomogła mu przełamać smutek.

33.Jaki błąd popełnili rodzice Petera według dziadka?

Zabrali Peterowi pokój i kazali mu milczeć. Zabrakło rodzinnej narady, a brak rozmowy prowadzi do wielu wojen. Gdy kogoś uciszymy, on nadal może czuć się skrzywdzony.

34.Jak kończy się fragment „Wojny z dziadkiem” i czego uczy?

Peter mówi, że przyzwyczai się do nowego pokoju i cieszy się, że dziadek z nimi mieszka. Dziadek go przytula. Historia uczy, że w rodzinie trzeba rozmawiać o uczuciach, razem podejmować decyzje, przyznawać się do winy i przepraszać.

35.Zapaść się pod ziemię

Tak mówimy, gdy jest nam bardzo wstyd z jakiegoś powodu.

36.Kto mówi w wierszu Ryszarda Przymusa „Nasza Mama jest poetką...” i o kim?

Mówią dzieci (używają słów „nasza Mama”, „umiemy”). Opowiadają o swojej mamie, która pisze wiersze. Słowo Mama piszą wielką literą, bo okazują jej szacunek i miłość.

37.Jak mama-poetka opisuje codzienne rzeczy?

Opisuje je w niezwykły, poetycki sposób: woda z konewki to wodospad, pod którym zakwitną ogrody, słońce to jabłko, księżyc błyszczy jak koralik, wiatr gra na skrzypcach, tęcza to barwny szalik, a pyzy to piłeczki pingpongowe.

38.Jak mama-poetka wpływa na swoje dzieci?

Dzięki niej życie w domu jest piękniejsze. Dzieci nauczyły się od mamy patrzeć na świat z wyobraźnią - umieją jeden kwiat zamienić w ogród, a odkurzacz w trąbę słonia.

39.Jaki nastrój ma wiersz „Nasza Mama jest poetką...”?

Wesoły, pogodny i radosny. Dzieci są szczęśliwe, że mają taką mamę.

40.Nastrój utworu

Nastrój utworu to uczucia i wrażenia, które towarzyszą osobie wypowiadającej się w tekście. Może być np. wesoły, pogodny, radosny, smutny, spokojny, refleksyjny albo tajemniczy.