Rzeczownik, wielka litera, cudzysłów, notatka - Słowa na start 4

1.Rzeczownik

Część mowy, która nazywa osoby, zwierzęta, rośliny, rzeczy, miejsca, emocje i zjawiska. Odpowiada na pytania: kto? co?

2.Co nazywają rzeczowniki? - przykłady

Osoby (nauczycielka, strażak), zwierzęta (sowa), rośliny (tulipan), rzeczy (plecak), miejsca (boisko), emocje (radość) i zjawiska, np. pogodowe (mgła, tęcza).

3.Jak znaleźć rzeczownik w zdaniu?

Zadajemy pytanie kto? albo co?. Na przykład w zdaniu „Ogrodnik sadzi drzewo”: kto sadzi? - ogrodnik, co sadzi ogrodnik? - drzewo.

4.Rodzaje rzeczownika

Każdy rzeczownik ma określony rodzaj: męski (r.m.), np. (ten) stół, żeński (r.ż.), np. (ta) lampa, albo nijaki (r.n.), np. (to) jabłko. Rzeczownik występuje tylko w jednym rodzaju.

5.Forma podstawowa rzeczownika

Taka forma, jaka jest w słowniku (mianownik liczby pojedynczej), np. domach → dom, rybą → ryba, jeziorze → jezioro.

6.Jak sprawdzić rodzaj rzeczownika?

Najpierw znajdujemy formę podstawową rzeczownika. Potem dodajemy do niej słowo ten, ta albo to, np. domach → (ten) dom - r.m., rybą → (ta) ryba - r.ż., jeziorze → (to) jezioro - r.n.

7.Rzeczowniki o podobnym znaczeniu

Pozwalają uniknąć powtórzeń w tekście, np. podróż - wyprawa, lekarz - doktor, dom - budynek. Taki rzeczownik może mieć inny rodzaj niż ten, który zastępuje.

8.Odmiana rzeczownika

Rzeczowniki odmieniają się przez liczby - pojedynczą (lp.) i mnogą (lm.) - oraz przez przypadki. Aby rozpoznać przypadek, stawiamy odpowiednie pytania.

9.Liczba pojedyncza i liczba mnoga

Liczba pojedyncza (lp.) nazywa jedną osobę lub rzecz, np. sowa, pies. Liczba mnoga (lm.) nazywa więcej niż jedną, np. sowy, psy.

10.Przypadki rzeczownika

Wszystkie role, w jakich występuje rzeczownik. Jest ich siedem: mianownik, dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik, miejscownik, wołacz.

11.Mianownik (M.)

Odpowiada na pytania: kto? co? (jest). To forma podstawowa rzeczownika, np. (jest) pies, (są) psy.

12.Dopełniacz (D.)

Odpowiada na pytania: kogo? czego? (nie ma), np. (nie ma) psa, (nie ma) psów.

13.Celownik (C.)

Odpowiada na pytania: komu? czemu? (się przyglądam), np. (przyglądam się) psu, psom.

14.Biernik (B.)

Odpowiada na pytania: kogo? co? (widzę), np. (widzę) psa, psy.

15.Narzędnik (N.)

Odpowiada na pytania: z kim? z czym? (idę), np. (idę z) psem, psami.

16.Miejscownik (Ms.)

Odpowiada na pytania: o kim? o czym? (mówię), np. (mówię o) psie, psach.

17.Wołacz (W.)

Używamy go, gdy zwracamy się do kogoś lub czegoś. Pytanie pomocnicze: o! (witaj!), np. psie!, Kasiu!

18.Jak rozpoznać przypadek rzeczownika w zdaniu?

Do rzeczownika stawiamy pytanie razem ze słowem pomocniczym, np. „Idę z siostrą” - z kim? (idę) - z siostrą, więc to narzędnik. Liczbę i rodzaj ustalamy osobno.

19.Biernik i dopełniacz - jak ich nie pomylić?

Niektóre rzeczowniki mają w obu przypadkach tę samą formę, np. psa. Rozstrzyga słowo pomocnicze: (nie ma) kogo? czego? - dopełniacz, (widzę) kogo? co? - biernik.

20.Końcówka -ę w bierniku liczby pojedynczej

Niektóre rzeczowniki rodzaju żeńskiego w bierniku liczby pojedynczej mają końcówkę -ę, choć najczęściej słyszymy -e. Piszemy więc np. mam kurtkę, zjadłam gruszkę, odwiedzę ciocię.

21.Wielką literą piszemy imiona i nazwiska

Wielką literą piszemy imiona i nazwiska, przydomki, pseudonimy i przezwiska, np. Maria Konopnicka, król Kazimierz Wielki, kolega o przezwisku Rakieta.

22.Imiona zwierząt i drzew

Imiona zwierząt i drzew piszemy wielką literą, np. Burek (pies), Mruczek (kot), Józef (dąb).

23.Tytuły pisane wielką literą

Wielką literą zaczynamy tytuły książek, wierszy, tekstów w czasopismach, a także obrazów, filmów, utworów muzycznych i programów, np. „Lew, czarownica i stara szafa”, „Słoneczniki”, „Sto lat”.

24.Który wyraz w tytule piszemy wielką literą?

Tylko pierwszy wyraz. Jeśli jednak w środku tytułu jest np. imię, nazwisko, przydomek albo nazwa miejscowości, też piszemy je wielką literą, np. „Hobbit, czyli tam i z powrotem”, „Przygody Tomka Sawyera”.

25.Mała czy wielka litera? To zależy od znaczenia

Ten sam wyraz piszemy wielką literą, gdy jest imieniem, nazwiskiem lub przezwiskiem, a małą, gdy nazywa rzecz, roślinę lub zwierzę, np. Malina (imię) - malina (owoc), pan Wróbel (nazwisko) - wróbel (ptak).

26.Cudzysłów

Znak interpunkcyjny, którego używamy, gdy zapisujemy tytuły książek, filmów i dzieł sztuki oraz gdy przytaczamy czyjeś słowa. Składa się z dwóch znaków: rozpoczynającego i zamykającego.

27.Cudzysłów przy przytaczaniu czyichś słów

Cytowane słowa bierzemy w cudzysłów, a kropkę w takim zdaniu stawiamy po cudzysłowie, np. Tata powiedział: „Jutro jedziemy nad morze”.

28.W cudzysłowie czy w cudzysłowiu?

Poprawnie mówimy: w cudzysłowie - tak jak w rowie.

29.Kursywa

Pochyła czcionka, której używamy w tekstach pisanych w pliku na komputerze, aby wyróżnić tytuły i czyjeś wypowiedzi. Gdy piszemy kursywą, nie stosujemy cudzysłowu.

30.Notatka

Zawiera najważniejsze informacje do zapamiętania. Dobra notatka jest zwięzła, zrozumiała, krótka, czytelna i uporządkowana.

31.Przepis na dobrą notatkę

Zapisuj tylko najważniejsze informacje. Używaj krótkich, prostych zdań lub haseł. Porządkuj wiadomości punktami, ramkami, chmurkami i strzałkami. Wyróżniaj ważne rzeczy kolorami, podkreśleniami, ikonkami i rysunkami.

32.Rodzaje notatek

Notatka może mieć formę krótkiego tekstu, punktów, schematu, tabeli albo rysnotki (notatki rysunkowej).

33.Notatka w formie krótkiego tekstu

Składa się z krótkich, prostych zdań. Najważniejsze informacje wyróżniamy w niej kolorem.

34.Notatka w punktach

Najważniejsze informacje są podane w kolejnych punktach, a treść jest zapisana w postaci haseł.

35.Notatka w formie schematu

Temat notatki jest w środku i wyróżniony wielkimi literami, a od niego odchodzą ważne informacje zaznaczone kolorami.

36.Notatka w formie tabeli

Ma czytelny układ: tytuł i nagłówki kolumn mówią, czego dotyczy notatka, a w kolumnach zapisujemy treść.

37.Rysnotka (notatka rysunkowa)

Notatka, w której tekst jest połączony z rysunkami. Używa się w niej strzałek, linii i chmurek.