Kolonizacja Ameryki przez Europejczyków

1.Wielkie odkrycia geograficzne

Okres przełomu XV i XVI wieku, w którym Europejczycy podejmowali dalekie wyprawy morskie. Ich skutkiem było poznanie nowych lądów, rozwój handlu oceanicznego i początek kolonizacji Ameryki.

2.Kolonizacja

Proces zajmowania, podporządkowywania i zagospodarowywania nowych ziem przez państwo lub osadników. W Ameryce oznaczał tworzenie europejskich kolonii, narzucanie władzy, religii i systemów gospodarczych.

3.Krzysztof Kolumb

Żeglarz w służbie Hiszpanii, który w 1492 roku dotarł do wysp Ameryki, sądząc, że płynie do Indii. Jego wyprawa symbolicznie rozpoczęła trwały kontakt Europy z Ameryką.

4.Traktat z Tordesillas

Układ z 1494 roku między Hiszpanią a Portugalią, dzielący strefy wpływów zamorskich. Dzięki niemu Portugalia uzyskała podstawę do opanowania Brazylii, a Hiszpania dominowała w większości Ameryki.

5.Konkwistadorzy

Hiszpańscy zdobywcy, którzy podbijali obszary Ameryki, często używając przemocy, przewagi militarnej i sojuszy z lokalnymi wrogami podbijanych ludów. Najsłynniejsi to Hernán Cortés i Francisco Pizarro.

6.Aztekowie

Lud zamieszkujący środkowy Meksyk, który stworzył silne państwo ze stolicą w Tenochtitlánie. Został podbity przez Hiszpanów pod wodzą Cortésa w pierwszej połowie XVI wieku.

7.Inkowie

Lud, który stworzył rozległe państwo w Andach w Ameryce Południowej. Ich imperium zostało podbite przez Hiszpanów dowodzonych przez Pizarra w XVI wieku.

8.Encomienda

System nadawania kolonistom prawa do pracy i danin ludności tubylczej. Formalnie miał zapewniać opiekę i chrystianizację, w praktyce często prowadził do wyzysku Indian.

9.Plantacja

Wielkie gospodarstwo nastawione na uprawę jednego towaru, np. trzciny cukrowej, tytoniu lub bawełny. W koloniach amerykańskich plantacje często opierały się na pracy niewolników.

10.Handel trójkątny

System wymiany między Europą, Afryką i Ameryką. Z Europy wywożono towary, w Afryce kupowano zniewolonych ludzi, a z Ameryki przywożono surowce i produkty plantacyjne.

11.Niewolnictwo atlantyckie

Masowy przymusowy przewóz Afrykanów do obu Ameryk w celu pracy głównie na plantacjach. Stało się jednym z filarów gospodarki kolonialnej, zwłaszcza tam, gdzie zmniejszyła się liczba Indian.

12.Wymiana kolumbijska

Przepływ roślin, zwierząt, ludzi, chorób i idei między Starym a Nowym Światem po 1492 roku. Do Europy trafiły m.in. ziemniaki i kukurydza, a do Ameryki konie, bydło i choroby zakaźne.

13.Misje chrystianizacyjne

Działalność Kościoła katolickiego w koloniach, której celem było nawracanie ludności tubylczej. Misjom często towarzyszyło narzucanie europejskich wzorców kulturowych.

14.Kolonie angielskie w Ameryce Północnej

Osady zakładane przez Anglików głównie na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej. Powstawały z powodów gospodarczych, religijnych i politycznych, a ich rozwój miał inny charakter niż podboje hiszpańskie.