Kujawsko-Pomorski Konkurs z Języka Polskiego - teksty etapu rejonowego

1.Clive Staples Lewis i cykl „Opowieści z Narnii”

Clive Staples Lewis (1898-1963) to pisarz brytyjski urodzony w Belfaście, wykładowca literatury w Oksfordzie i Cambridge, przyjaciel J. R. R. Tolkiena. „Lew, czarownica i stara szafa” ukazała się w 1950 roku jako pierwsza wydana część siedmiotomowego cyklu „Opowieści z Narnii”. To powieść fantasy: obok zwykłego świata (Anglia w czasie wojny) istnieje w niej świat magiczny z własnymi prawami, mówiącymi zwierzętami oraz istotami znanymi z mitów i baśni, a bohaterowie przechodzą z jednego świata do drugiego.

2.Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja Pevensie oraz profesor Kirke

Czworo rodzeństwa Pevensie zostaje wywiezione z Londynu na wieś z powodu nalotów podczas II wojny światowej. Dzieci mieszkają w wielkim, starym domu profesora Kirke. Piotr jest najstarszy i odpowiedzialny, Zuzanna rozsądna i ostrożna, Edmund przekorny i złośliwy wobec młodszej siostry, a najmłodsza Łucja - ufna i prawdomówna. Profesor nie wyśmiewa opowieści Łucji o innym świecie: tłumaczy starszym, że skoro dziewczynka nie kłamie i nie straciła rozumu, to trzeba przyjąć, że mówi prawdę.

3.Stara szafa i faun Tumnus - pierwsze spotkanie z Narnią

Stara szafa stoi w pustym pokoju domu profesora. Łucja wchodzi do niej, mija futra i wychodzi w zaśnieżonym lesie przy latarni. Spotyka tam fauna Tumnusa - pół człowieka, pół kozła - który zaprasza ją na podwieczorek. Tumnus miał wydać dziecko ludzi Białej Czarownicy, ale ze łzami wyznaje to Łucji i odprowadza ją bezpiecznie do latarni. Za to, że ją ocalił, zostaje aresztowany i zamieniony w kamień. Po powrocie Łucji okazuje się, że w Anglii nie upłynęła nawet chwila - czas w Narnii płynie inaczej.

4.Narnia pod władzą Białej Czarownicy (Jadis) - wieczna zima

Narnia to kraina mówiących zwierząt, faunów, karłów i olbrzymów. Rządzi nią Biała Czarownica (Jadis), która bezprawnie nazywa siebie królową. Rzuciła czar: w Narnii wciąż trwa zima, a Boże Narodzenie nie nadchodzi. Nieposłusznych zamienia różdżką w kamienne posągi, a jej tajną policją dowodzi wilk Maugrim. Czarownica boi się przepowiedni: jej władza skończy się, gdy na czterech tronach w zamku Ker-Paravel zasiądzie dwóch Synów Adama i dwie Córki Ewy, czyli ludzie. Dlatego każe sobie donosić o każdym człowieku.

5.Zdrada Edmunda (ptasie mleczko)

Edmund trafia do Narnii jako drugi i spotyka Białą Czarownicę jadącą saniami. Ta częstuje go gorącym napojem i zaczarowanym ptasim mleczkiem - kto go skosztuje, pragnie go coraz więcej. Obiecuje mu słodycze i władzę, jeśli przyprowadzi do niej rodzeństwo. Po powrocie Edmund kłamie, że Narnia była tylko zabawą. Później z łakomstwa, zazdrości o Piotra i urażonej dumy wymyka się od bobrów i donosi Czarownicy o Aslanie. Zamiast nagrody zostaje więźniem; widząc jej okrucieństwo, zaczyna rozumieć swój błąd.

6.Bobry i lew Aslan

Pan Bóbr i pani Bobrowa to mówiące zwierzęta wierne dawnej Narnii. Goszczą dzieci w domu na tamie, opowiadają o losie Tumnusa, o przepowiedni i o Aslanie, a potem prowadzą rodzeństwo do Kamiennego Stołu. Aslan to wielki lew, prawdziwy władca Narnii: jest dobry, ale groźny i budzi szacunek. Gdy nadchodzi, czar słabnie: pojawia się Święty Mikołaj z darami (Piotr dostaje miecz i tarczę, Zuzanna łuk i róg, Łucja flakonik z leczniczym płynem), a śnieg zaczyna topnieć. Piotr w pierwszej walce zabija wilka Maugrima.

7.Kamienny Stół - ofiara i powrót Aslana

Czarownica przypomina, że według pradawnego prawa Narnii każdy zdrajca należy do niej, więc żąda życia Edmunda. Aslan rozmawia z nią na osobności i dobrowolnie oddaje się w zamian za chłopca. Nocą idzie do Kamiennego Stołu; z ukrycia patrzą na to Zuzanna i Łucja. Słudzy Czarownicy wiążą lwa, obcinają mu grzywę i drwią z niego, a Jadis zabija go kamiennym nożem. O świcie Kamienny Stół pęka, a Aslan wraca do życia: istnieje prawo jeszcze starsze - gdy niewinny dobrowolnie odda życie za zdrajcę, śmierć się cofa.

8.Bitwa i koronacja w Ker-Paravelu

Po powrocie do życia Aslan biegnie z dziewczynkami do zamku Czarownicy i swoim tchnieniem ożywia kamienne posągi, między innymi Tumnusa. W tym czasie Piotr dowodzi wojskiem w bitwie. Edmund rozbija mieczem różdżkę Czarownicy i zostaje ciężko ranny; Aslan przybywa z odsieczą i zabija Jadis, a Łucja leczy rannych płynem z flakonika. W nadmorskim zamku Ker-Paravel rodzeństwo zostaje koronowane - Edmund zyskuje przydomek Sprawiedliwy, Łucja - Mężna. Po latach królowie trafiają do latarni i przez szafę wracają do Anglii znów jako dzieci.

9.Motywy powieści Lewisa: dobro i zło, zdrada i przebaczenie, poświęcenie

Dobro i zło: Aslan i wierni mu Narnijczycy stają przeciw Białej Czarownicy; zło przynosi martwą zimę i strach, dobro - wiosnę i wolność. Zdrada i przebaczenie: Edmund zdradza rodzeństwo, ale żałuje, rozmawia z Aslanem, a brat i siostry przyjmują go bez wyrzutów - potem walczy dzielnie i rządzi sprawiedliwie. Poświęcenie: Aslan oddaje życie za winnego chłopca, choć sam jest niewinny. Powieść pokazuje też dojrzewanie: zwykłe dzieci uczą się odwagi, odpowiedzialności i wierności.

10.William Szekspir i komedia „Sen nocy letniej” - cechy dramatu szekspirowskiego

William Szekspir (1564-1616) to angielski dramatopisarz i aktor urodzony w Stratfordzie nad Avonem, związany z londyńskim teatrem Globe. „Sen nocy letniej” jest komedią w pięciu aktach: ma pogodny nastrój, liczne pomyłki i szczęśliwe zakończenie. Cechy dramatu szekspirowskiego: zerwanie z zasadą trzech jedności (kilka wątków, różne miejsca), łączenie scen poważnych z komicznymi i świata realnego z fantastycznym, bohaterowie z różnych stanów - od księcia po rzemieślnika - oraz mieszanie wiersza z prozą.

11.Ateny i las - miejsca akcji i trzy plany „Snu nocy letniej”

Akcja toczy się w Atenach i w sąsiednim lesie. Ateny z pałacem Tezeusza to świat prawa, porządku i władzy ojców; las nocą to świat czarów i pomyłek, w którym uczucia wymykają się spod kontroli. Sztuka ma trzy plany: dworski (książę z narzeczoną i czworo zakochanych), baśniowy (król i królowa wróżek oraz chochliki) i rzemieślniczy (ateńscy czeladnicy szykujący przedstawienie). Wszystkie spotykają się jednej nocy w lesie, a łączy je zbliżający się ślub księcia.

12.Tezeusz i Hippolita (Hipolita)

Tezeusz to książę ateński, a Hippolita (w innych wydaniach: Hipolita) - królowa Amazonek i jego narzeczona; ich ślub ma się odbyć za cztery dni, z nowiem księżyca. Do Tezeusza przychodzi Egeusz ze skargą na córkę Hermię, która nie chce poślubić wybranego przez ojca Demetriusza. Według prawa ateńskiego nieposłusznej córce grozi śmierć albo samotne życie w służbie bogini Diany. Na końcu Tezeusz, wbrew woli Egeusza, pozwala zakochanym pobrać się razem z nim. Zabawami na dworze kieruje mistrz ceremonii Filostrat.

13.Hermia, Lizander, Demetriusz i Helena - czworo zakochanych

Hermia, córka Egeusza, kocha Lizandra z wzajemnością. Demetriusz, którego wybrał jej ojciec, także chce Hermii, choć wcześniej zalecał się do Heleny. Helena wciąż kocha Demetriusza i znosi jego pogardę. Lizander namawia Hermię do ucieczki: u jego ciotki, wdowy mieszkającej siedem mil od Aten, prawo ateńskie ich nie dosięgnie; umawiają się nocą w lesie. Hermia zwierza się Helenie, a ta zdradza plan Demetriuszowi, licząc na jego wdzięczność. Tak cała czwórka trafia do lasu.

14.Oberon i Tytania, Puk (Robin) - świat wróżek

Oberon to król wróżek, Tytania - ich królowa. Są pokłóceni o chłopca z Indii: Tytania wychowuje go przez pamięć o jego zmarłej matce, a Oberon chce go wziąć na pazia. Ich spór zakłóca przyrodę - mylą się pory roku, wylewają rzeki, gnije zboże. Puk, zwany też Robinem-Poczciwcem, to chochlik na służbie Oberona: psotnik, który płata ludziom figle i chwali się, że w czterdzieści minut okrąży ziemię. Tytanii służą między innymi Groszkowy kwiat, Pajęczynka, Ćma i Gorczyczka.

15.Rzemieślnicy - cieśla Pigwa i tkacz zamieniony w osła

Sześciu ateńskich czeladników przygotowuje sztukę na wesele księcia: cieśla Pigwa rozdaje role i prowadzi próby, a gra w niej tkacz Denko (tak u Leona Ulricha; w innych przekładach nosi inne imię), miechownik Fujarka, stolarz Cichy, kotlarz Ryjak i krawiec Głodzik. Tkacz ma grać kochanka Pirama, ale jest tak pewny siebie, że chciałby zagrać też Tyzbe i lwa. Próba odbywa się nocą w lesie, gdzie Puk dla żartu daje tkaczowi oślą głowę. Rzemieślnicy mówią prozą i przekręcają trudne słowa, co jest źródłem komizmu.

16.Sok z kwiatu i nocne pomyłki w lesie

Sok z kwiatu trafionego strzałą Kupidyna, wyciśnięty na powieki śpiącego, sprawia, że ten zakocha się w pierwszej żywej istocie, którą zobaczy po przebudzeniu. Oberon zwilża nim oczy Tytanii, by ją ukarać, a Pukowi każe zaczarować Ateńczyka, który gardzi zakochaną w nim dziewczyną. Puk myli młodzieńców i czaruje Lizandra - ten budzi się na widok Heleny i porzuca Hermię. Oberon zwilża więc oczy Demetriusza i teraz obaj kochają Helenę, która sądzi, że z niej drwią. Tytania zakochuje się w tkaczu z oślą głową.

17.Rozwiązanie akcji „Snu nocy letniej”

Puk wodzi skłóconych rywali po lesie, naśladując ich głosy, aż zmęczeni zasypiają, po czym innym zielem zdejmuje czar z Lizandra. Tytania oddaje Oberonowi chłopca, więc król uwalnia ją od złudzenia, a Puk zdejmuje tkaczowi oślą głowę. Rano Tezeusz, który wybrał się na polowanie, znajduje czworo śpiących: Lizander znów kocha Hermię, a Demetriusz - Helenę. Trzy pary biorą ślub tego samego dnia. Wieczorem rzemieślnicy grają swoją sztukę, o północy wróżki błogosławią dom, a Puk żegna widzów i prosi o oklaski.

18.Motywy „Snu nocy letniej”: miłość, sen i jawa

Miłość pokazana jest jako siła kapryśna i ślepa: nie słucha rozumu ani rozkazów ojca, a pod wpływem czaru w jednej chwili zmienia swój obiekt. Zakochani przysięgają wierność, po czym równie żarliwie kochają kogoś innego - to komiczne, ale i dające do myślenia. Sen i jawa: po nocy w lesie bohaterowie nie są pewni, co przeżyli naprawdę, i uznają wydarzenia za sen; tkacz chce nawet, by o jego śnie ułożono balladę. Także Puk w zakończeniu radzi widzom, by całą sztukę potraktowali jak senne marzenie.

19.Przedstawienie o Piramie i Tyzbe - teatr w teatrze

Teatr w teatrze to chwyt, w którym postacie sztuki oglądają inną sztukę. W akcie piątym rzemieślnicy grają przed trzema parami historię Pirama i Tyzbe: kochankowie rozdzieleni murem umawiają się nocą, lew płoszy Tyzbe i plami krwią jej płaszcz, Piram sądzi, że ukochana zginęła, i przebija się mieczem, a Tyzbe zabija się nad jego ciałem. Tragiczna opowieść staje się komiczna: aktorzy grają Mur i Światło księżyca, a Lew uspokaja damy, że jest tylko stolarzem. Widzowie na scenie głośno komentują grę.

20.Melchior Wańkowicz - autor „Ziela na kraterze”

Melchior Wańkowicz (1892-1974) to polski pisarz i reportażysta, jeden z najważniejszych twórców polskiego reportażu. Napisał między innymi „Szczenięce lata”, „Na tropach Smętka” i „Bitwę o Monte Cassino”, a o początku wojny - „Hubalczyków” i „Westerplatte”. Podczas II wojny światowej przebywał poza krajem i był korespondentem wojennym przy 2. Korpusie Polskim. „Ziele na kraterze” napisał na emigracji; książka ukazała się w 1951 roku. Jego styl łączy rzetelność reportera z barwną, gawędziarską opowieścią.

21.„Ziele na kraterze” (1951) - proza wspomnieniowa

„Ziele na kraterze” to proza wspomnieniowa: autor opowiada o własnej rodzinie, o prawdziwych ludziach i zdarzeniach, a nie o fikcyjnych bohaterach. Książka łączy cechy gawędy (swobodny, żartobliwy tok opowiadania, anegdoty), sagi rodzinnej i reportażu. Początkowe partie są pogodne - to obraz dzieciństwa i dorastania córek w latach międzywojennych. Późniejsze mają ton poważny: opowiadają o okupacji, konspiracji i powstaniu warszawskim. Zmiana tonu z humoru na żałobę jest jedną z najważniejszych cech utworu.

22.Domeczek na Żoliborzu

Domeczek to rodzinna nazwa domu Wańkowiczów na warszawskim Żoliborzu. W książce jest centrum świata rodziny: miejscem zabaw, rozmów, przyjęć, domowych obrzędów i żartów, do którego wraca się z podróży. Zdrobnienie w nazwie pokazuje czułość, z jaką autor wspomina dom. Domeczek to także symbol szczęśliwego, bezpiecznego życia rodzinnego przed wojną - tym boleśniej wypada na jego tle opowieść o okupacji i powstaniu, które ten świat zniszczyły.

23.King, Królik, Krystyna i Marta (Tili) - rodzina i jej język

Bohaterami książki są członkowie rodziny autora. King to rodzinny przydomek ojca, czyli samego Wańkowicza; Królik - jego żony Zofii. Mają dwie córki: starszą Krystynę i młodszą Martę, nazywaną Tili. Rodzina posługuje się własnym, żartobliwym językiem: przezwiskami, zdrobnieniami, powiedzonkami zrozumiałymi tylko dla domowników. Ten język buduje bliskość i poczucie wspólnoty, a w książce jest źródłem humoru. Krystyna i Marta różnią się charakterami, co autor chętnie pokazuje w anegdotach.

24.Wychowanie córek w „Zielu na kraterze”

Duża część książki to opowieść o wychowaniu córek. Rodzice traktują dziewczynki po partnersku: dużo z nimi rozmawiają, żartują, pozwalają na samodzielność i własne zdanie. Ważne są wspólne przeżycia - zabawy, sport, wycieczki i podróże - a także nauka odwagi, odpowiedzialności, prawdomówności i przywiązania do kraju. Rodzice wolą uczyć przykładem i humorem niż surowością. Autor pokazuje, że wartości wyniesione z domu sprawdziły się później w najtrudniejszej próbie, jaką była wojna.

25.Wojna i powstanie warszawskie - śmierć Krystyny, losy Marty

Wojna rozdziela rodzinę: we wrześniu 1939 roku ojciec opuszcza Polskę, a matka pozostaje w okupowanej Warszawie. Młodzież z kręgu Domeczku włącza się w konspirację. Starsza córka, Krystyna, walczy w powstaniu warszawskim w 1944 roku jako łączniczka i ginie w jego pierwszych dniach. Młodsza, Marta, przeżywa wojnę poza Polską i mieszka w Stanach Zjednoczonych. Książka jest także hołdem ojca dla poległej córki i dla jej pokolenia - młodych ludzi wychowanych w wolnej Polsce.

26.Tytuł „Ziele na kraterze” jako metafora

Tytuł jest metaforą. Krater wulkanu to miejsce groźne - w każdej chwili może dojść do wybuchu, a mimo to na jego zboczach rośnie zieleń i toczy się życie. Ziele można odczytać jako młode życie: dzieci, rodzinę, dom i codzienne szczęście. Krater to historia, która wybucha wojną i niszczy to, co wyrosło. Tytuł mówi więc o kruchości ludzkiego szczęścia budowanego w niespokojnych czasach, ale też o sile życia, które uparcie się odradza - ludzie mimo zagrożenia zakładają domy i wychowują dzieci.

27.Wisława Szymborska (Nagroda Nobla 1996)

Wisława Szymborska (1923-2012) to polska poetka związana przez większość życia z Krakowem. W 1996 roku otrzymała Literacką Nagrodę Nobla. Jej wiersze są zwykle krótkie i pozornie proste: wychodzą od drobnego zdarzenia, przedmiotu albo zwrotu z codziennej mowy i prowadzą do pytań o człowieka, czas, przypadek i śmierć. Poetka unika patosu i gotowych odpowiedzi; woli zdziwienie, wątpliwość i żart. Znaki rozpoznawcze jej poezji to ironia, paradoks i zaskakująca puenta.

28.„Sto pociech” - ironiczny portret człowieka

Wiersz „Sto pociech” to ironiczny portret człowieka jako gatunku. Osoba mówiąca patrzy na ludzi z dystansu, jakby opisywała ciekawą istotę: słabą, niedoskonałą, z trudem pojmującą świat, a zarazem upartą i pełną wielkich pragnień - szczęścia, prawdy, wieczności. Ironia nie jest tu złośliwa: obok kpiny z ludzkich ambicji słychać czułość i podziw dla wytrwałości człowieka. Tytuł wykorzystuje potoczny zwrot, którym mówi się o kimś zabawnym i budzącym sympatię.

29.„Prospekt” - monolog pastylki na uspokojenie

W wierszu „Prospekt” mówi nie człowiek, lecz przedmiot - pastylka na uspokojenie. To liryka roli: poetka oddaje głos komuś innemu niż ona sama. Pastylka zachwala siebie językiem ulotki i reklamy: obiecuje, że pomoże na zmartwienia, strach i cierpienie, wystarczy ją zażyć. Wymowa jest ironiczna. Wiersz można odczytać jako ostrzeżenie przed łatwą ucieczką od trudnych uczuć i od odpowiedzialności - kto oddaje swoje przeżycia środkowi uspokajającemu, traci część człowieczeństwa.

30.„Na wieży Babel” - rozmowa dwojga ludzi, którzy się nie rozumieją

Wiersz „Na wieży Babel” ma formę dialogu dwojga ludzi. Ich wypowiedzi mijają się: jedno pyta lub mówi o czymś, a drugie odpowiada na coś zupełnie innego, jakby słyszało tylko siebie. Każde pozostaje przy własnych myślach i uczuciach. Utwór pokazuje, że można być blisko kogoś i mówić tym samym językiem, a mimo to nie umieć się porozumieć. Tematem jest więc samotność we dwoje i trudność prawdziwej rozmowy - słuchania drugiego człowieka, a nie tylko mówienia.

31.Wieża Babel - aluzja biblijna w tytule wiersza Szymborskiej

Aluzja to celowe nawiązanie do znanego tekstu lub opowieści, które czytelnik ma sam rozpoznać. Tytuł „Na wieży Babel” odsyła do Biblii: ludzie budowali wieżę sięgającą nieba, a Bóg pomieszał im języki, więc przestali się rozumieć i porzucili budowę. U Szymborskiej aluzja jest przewrotna: bohaterowie mówią jednym językiem, a mimo to rozumieją się tak słabo, jakby mówili różnymi. Pomieszanie języków staje się obrazem braku porozumienia między bliskimi ludźmi.

32.„O śmierci bez przesady” - śmierć nie jest wszechmocna

W wierszu „O śmierci bez przesady” śmierć zostaje uosobiona i pokazana bez lęku i patosu - jako ktoś nieporadny. Nie zna się na niczym, co służy życiu, nie potrafi tworzyć ani budować, a nawet we własnym zajęciu często jej się nie udaje. Życie tymczasem uparcie trwa i się odradza. Najważniejsza myśl: śmierć nie jest wszechmocna, bo nie potrafi odebrać tego, co już zostało przeżyte - każda przeżyta chwila pozostaje poza jej władzą. Potoczny zwrot w tytule pomniejsza jej grozę.

33.„Pisanie życiorysu” - sytuacja liryczna i forma

Wiersz „Pisanie życiorysu” naśladuje poradnik: osoba mówiąca wylicza, jak należy napisać życiorys dołączany do podania. Ma być krótki bez względu na długość życia i zawierać tylko to, co da się sprawdzić: daty, adresy, przynależność, odznaczenia. Pomija się natomiast wspomnienia, krajobrazy, przyjaciół, sny, a nawet zwierzęta. Liczy się zdjęcie i zewnętrzna forma, a nie to, co człowiek myśli i przeżywa. Rzeczowy, urzędowy ton zderza się z tym, co naprawdę ważne w życiu.

34.„Pisanie życiorysu” - życiorys jako forma, która redukuje człowieka do faktów

Wymowa wiersza „Pisanie życiorysu” jest ironiczna: życiorys to forma, która redukuje człowieka do suchych faktów. Dokument pyta o to, co zewnętrzne i policzalne, a pomija to, co czyni kogoś niepowtarzalną osobą - przeżycia, relacje, wartości. Człowiek musi opisać siebie tak, jakby był kimś obcym. Utwór można odczytać jako krytykę urzędowego, bezosobowego traktowania ludzi oraz jako pytanie, ile prawdy o nas mieści się w formularzach i dokumentach.

35.Ironia, paradoks i język potoczny w poezji Szymborskiej

Ironia to sposób mówienia, w którym sens ukryty różni się od dosłownego - na przykład pozorna pochwała jest kpiną; u Szymborskiej pozwala mówić o sprawach poważnych bez patosu. Paradoks to stwierdzenie pozornie sprzeczne, które po namyśle odsłania prawdę, jak myśl, że ludzie mówiący jednym językiem mogą się nie rozumieć. Język potoczny w poezji to zwroty z codziennej mowy; poetka wprowadza je do tytułów i wierszy, często biorąc znane powiedzenie dosłownie albo nadając mu nowy sens.

36.Leszek Kołakowski - autor „Mini-wykładów o maxi-sprawach”

Leszek Kołakowski (1927-2009) to polski filozof i eseista. Filozof zajmuje się najbardziej ogólnymi pytaniami: o dobro i zło, prawdę, wolność, sens życia. Eseista to autor esejów, czyli tekstów, w których dzieli się własnymi przemyśleniami. Kołakowski umiał pisać o trudnych sprawach w sposób przystępny, dla szerokiego grona odbiorców, a nie tylko dla specjalistów. Jego „Mini-wykłady o maxi-sprawach” najpierw były wygłaszane w telewizji, a potem zostały wydane w tomach.

37.„Mini-wykłady o maxi-sprawach” - cykl; esej jako gatunek

„Mini-wykłady o maxi-sprawach” to cykl krótkich esejów filozoficznych pisanych przystępnym językiem. Tytuł opiera się na kontraście: forma jest mała, sprawy - wielkie. Każdy tekst rozważa jedno pojęcie z życia codziennego i moralnego. Esej to gatunek z pogranicza literatury, publicystyki i nauki: swobodna, osobista wypowiedź prozą, w której autor rozważa wybrany temat, stawia pytania, podaje przykłady i dochodzi do własnych wniosków, nie wyczerpując zagadnienia. Nazwa pochodzi od francuskiego słowa oznaczającego próbę.

38.Kołakowski: „O podróżach”, „O cnocie”, „O wolności”, „O nudzie”

Cztery teksty z cyklu Kołakowskiego mają tytuły zbudowane tak samo - przyimek „o” i nazwa pojęcia: „O podróżach”, „O cnocie”, „O wolności”, „O nudzie”. Każdy rozważa jedno pojęcie: podróże, cnotę, wolność i nudę. W potocznym rozumieniu cnota to trwała dobra cecha charakteru (na przykład uczciwość, odwaga), wolność - możliwość samodzielnego wyboru, nuda - stan braku zainteresowania. Czytając esej, warto ustalić, o jakie pojęcie chodzi, jakie pytania stawia autor i jakimi przykładami się posługuje.

39.Katarzyna Ryrych, „Wyspa mojej siostry”

Katarzyna Ryrych to współczesna polska pisarka, autorka książek dla dzieci i młodzieży. „Wyspa mojej siostry” jest współczesną powieścią dla młodzieży. Opowiada o relacji narratorki z siostrą z zespołem Downa. Powieść dla młodzieży to utwór epicki pisany prozą, którego bohaterami są zwykle młodzi ludzie, a tematem ich codzienne problemy: rodzina, szkoła, przyjaźń, dorastanie. Powieść współczesna rozgrywa się w realiach bliskich dzisiejszemu czytelnikowi.

40.Tematy „Wyspy mojej siostry”: rodzina, akceptacja, odpowiedzialność

Powieść Katarzyny Ryrych „Wyspa mojej siostry” mówi o rodzinie, akceptacji i odpowiedzialności. Rodzina to wspólnota, w której każdy wpływa na życie pozostałych. Akceptacja oznacza przyjęcie drugiego człowieka takim, jaki jest, bez wstydu i bez litowania się nad nim. Odpowiedzialność to gotowość troszczenia się o kogoś, kto potrzebuje wsparcia. Zespół Downa jest wrodzony - nie jest chorobą, którą można się zarazić. O osobach z niepełnosprawnością mówimy z szacunkiem, widząc najpierw człowieka, a nie jego ograniczenia.