Zachodniopomorski Konkurs Języka Polskiego - powieści Makuszyńskiego i Gaardera

1.Kornel Makuszyński, „Szaleństwa Panny Ewy” - powieść dla młodzieży

Pogodna, pełna humoru powieść dla młodzieży o dorastającej dziewczynie, która dobrocią zmienia ludzi wokół siebie. Ma 13 rozdziałów o długich, żartobliwych tytułach, zwykle w stylu „w którym...”. Akcja toczy się w Warszawie podczas letnich wakacji i trwa kilka tygodni; jedyna dokładna data w tekście to 27 czerwca 1938 r. Ważne miejsca: kamienica przy cichej, bocznej uliczce, willa Zawidzkich w okolicach ulicy Wawelskiej, mieszkanie Mudrowicza na Starym Mieście i sanatorium w Otwocku.

2.Narrator i narracja w „Szaleństwach Panny Ewy”

Rozdział 1 to rama: narratorem jest sam Kornel Makuszyński jako postać i mówi w 1. osobie. Ewa przychodzi do niego z psem, przez dwa dni opowiada swoje przygody, a on je spisuje. Rama zdradza zakończenie: po powrocie ojciec Ewy wie już wszystko od córki. W rozdziałach 2-13 narracja jest trzecioosobowa, a narrator wszechwiedzący (zna myśli postaci), ale często wtrąca komentarze w 1. osobie i zwraca się do czytelników, np. żartem odmawia opisania pożegnań, bo czytelnicy umarliby ze wzruszenia.

3.Ewa Tyszowska - główna bohaterka

Dziewczyna w wieku około 16 lat (sama mówi, że ma prawie szesnaście), córka sławnego bakteriologa. Jej matka umarła, gdy Ewa miała osiem lat. Ojciec nazywa ją „Wu”, koleżanki „Miki”, w domu mówi się do niej Ewcia lub Ewunia, a Jerzy Zawidzki żartobliwie przekręca jej imię. Ma płowe włosy, oczy ze złotymi błyskami, zadarty nos i podrapane, opalone nogi; narrator ocenia, że nie jest ani brzydka, ani ładna. Kocha ojca ponad wszystko i wszędzie chodzi z psem Rolmopsem.

4.Charakter Ewy Tyszowskiej

Ewa jest wybuchowa, ruchliwa i wesoła, bardzo bystra i chętna do nauki; dowodzi dziećmi z całej ulicy. Szybko przechodzi od śmiechu do łez. Jest odważna (sama idzie do groźnego Mudrowicza), pomysłowa i sprytna, gadatliwa i lojalna wobec przyjaciół: bierze na siebie winę za Zosię. Ma współczujące serce - rzuciła się na draba, który bił konia, i oddaje innym swoje oszczędności. Jej „szaleństwa” to śmiałe, nieprzemyślane czyny, które najczęściej wynikają z chęci pomocy innym.

5.Hieronim Tyszowski - ojciec Ewy

Sławny w Europie lekarz bakteriolog, nieco po czterdziestce, badacz zarazków dżumy i cholery (żartobliwie zwany „człowiekiem-dżumą”). Wdowiec, który dzieli serce między naukę i córkę; roztargniony, nie liczy czasu ani pieniędzy. Dla Ewy jest ojcem, przyjacielem i towarzyszem zabaw - witają się rymowanymi żartami. Dostaje propozycję wyjazdu do Chin na rok lub dłużej, by zwalczać epidemię cholery, i zdobywa tam sławę. Kiedyś uratował szczepionkami matkę Jerzego Zawidzkiego.

6.Ciocia Halicka i pies Rolmops

Pani Halicka, „ciocia”, to daleka krewna matki Ewy, która od ośmiu lat prowadzi dom Tyszowskich. Ma dobre serce, ale mniej rozsądku; panicznie boi się bakcyli z pracowni Tyszowskiego, a w biedzie potajemnie zastawia obrączki. Po wyjeździe ojca jedzie do rodziny pod Maków, a Ewę oddaje pod opiekę Szymbartów. Rolmops to kundel Ewy o krótkich, krzywych łapach, podrzutek i złodziejaszek. Nazwa pochodzi od zwiniętego śledzia, bo pies śpi zwinięty w kłębek; „Rolly” nazywa się tylko podczas wizyt.

7.Państwo Szymbartowie

Sąsiedzi Tyszowskich z wysokiego parteru tej samej warszawskiej kamienicy; u nich Ewa zamieszkuje po wyjeździe ojca. Pani Szymbartowa jest kłótliwa, skąpa i despotyczna, wobec Ewy chłodna: czyta jej tajny pamiętnik i zamyka ją na trzy dni. Córkę kocha „okrutną miłością”: poi ją tranem, zakazuje mleka, boi się lekarzy. Później się zmienia: przyjmuje pomoc Ewy i sama wyznaje cioci Halickiej całą prawdę. Wacław Szymbart, emeryt, w kłótniach milczy, ale po cichu sprzyja Ewie i czuwa nad nią podczas wyprawy do Mudrowicza.

8.Zosia Szymbartówna

Córka Szymbartów w wieku Ewy: bardzo blada, cicha i zalękniona, żyje w świecie marzeń i nie chodzi do szkoły. Ewa się z nią zaprzyjaźnia i po kryjomu daje jej wypić mleko przez szklaną rurkę spod nienaruszonego kożucha, a gdy garnek okazuje się pusty, bierze winę na siebie. Gdy Zosia ciężko choruje, Ewa sprowadza doktora Różańskiego, specjalistę od chorób płuc z ulicy Wspólnej. Lekarz rozpoznaje gruźlicę, nie bierze honorarium i każe wysłać dziewczynę na co najmniej rok do sanatorium w Otwocku.

9.Ucieczka Ewy przez okno i spotkanie z Jerzym

Po tym, jak pani Szymbartowa przeczytała jej pamiętnik i zamknęła ją na trzy dni, Ewa wcześnie rano wyskakuje przez okno parteru z tobołkiem i psem; chce jechać do cioci do Makowa. Widzi to malarz Jerzy Zawidzki, wracający o szóstej rano z Zakopanego. Ewa ucieka przed nim i wpada na policjanta, a Jerzy ratuje sytuację, kłamiąc, że to jego siostrzenica i spieszą na dworzec. Okazuje się, że ojciec Ewy uratował kiedyś matkę Jerzego, więc malarz zabiera dziewczynę do swojego domu.

10.Jerzy Zawidzki - malarz

Młody malarz, bardzo wysoki, z jasnymi włosami pobrudzonymi farbą. Jedynak; jego ojciec poległ w 1920 r., gdy Jerzy miał 6 lat. Rodzina uważała studia malarskie za hańbę, ale matka go poparła. Jest wesoły, gadatliwy i hałaśliwy, przy swoich obrazach nieśmiały i wzruszony; dobry i ufny, wspiera biednego Rogalika. Kupił matce dom i przez to popadł w długi. Traktuje Ewę jak siostrę i maluje jej portret. Zakochuje się w Basi Zawiłowskiej, ale jest zbyt nieśmiały i ambitny, by się oświadczyć.

11.Klementyna Zawidzka i dług Zawidzkich

Matka Jerzego, z domu Gronowska, nieco po pięćdziesiątce: siwa, pogodna, bardzo dobra i gościnna. Była śmiertelnie chora, a uratował ją Tyszowski, dlatego przyjmuje Ewę do siebie na czas nieobecności jej ojca. Jerzy kupił matce dom i zadłużył się: muszą zapłacić 10 000 zł, w tym 2000 zł do 1 lipca. Dług po cichu wykupił Stanisław Mudrowicz, twardy i zgorzkniały daleki krewny. Ewa ofiaruje Zawidzkim swoje 37 zł i zegarek, a potem sama postanawia iść do Mudrowicza.

12.Stanisław Mudrowicz - wierzyciel Zawidzkich

Bogaty samotnik około siedemdziesiątki, mieszkający na Starym Mieście tylko ze starym, ponurym służącym Pawłem. Jest przerażająco brzydki, ale ma piękny, aksamitny głos. W młodości brzydota odpychała od niego ludzi. Jego narzeczona, sierota o imieniu Ewa, podczas jego trzyletniego wyjazdu poślubiła jego przystojnego brata stryjecznego, który ją porzucił. Po powrocie Mudrowicz zastał jej grób i od trzydziestu lat mści się na rodzinie. Dlatego imię Ewy tak bardzo go porusza.

13.Wizyta Ewy u Mudrowicza

Ewa wybiera dwa obrazy Jerzego - srebrzystą brzozę i dziewczynę huculską - i jedzie z panem Szymbartem na Stare Miasto. Mudrowicz straszy ją, że każe przypiec jej pięty pogrzebaczem, ale Ewa się nie boi: odgaduje, że jest nieszczęśliwy i samotny, otwiera okno, radzi mu się ogolić i elegancko ubrać. Prosi o litość dla Zawidzkiej i proponuje obrazy za 2000 zł. Dostaje pokwitowanie z 27 czerwca 1938 r.: obrazy zaliczone jako 2000 zł, a reszta długu, 8000 zł, w ratach przez trzy lata.

14.Przemiana Mudrowicza

Pod wpływem Ewy zgorzkniały starzec się odmienia: goli się, nosi ciemnogranatowy garnitur i krawat w złote prążki, wiesza obrazy Zawidzkiego i mówi, że ma jakby nową duszę. Wychodzi do ludzi i co niedzielę bywa u Zawidzkich. Biednemu młodemu malarzowi Rogalikowi, synowi szewca, daje pokój i stypendium do końca nauki. Według narratora potajemnie opłaca Zosi 11 miesięcy sanatorium, a na koniec zapisuje cały majątek na ratowanie dzieci zagrożonych gruźlicą.

15.Basia Zawiłowska i zakończenie powieści

Barbara (Basia) Zawiłowska to 22-letnia sąsiadka Zawidzkich, która opiekuje się prawie niewidomą matką; jej ojciec, Mikołaj Zawiłowski, to wielki przemysłowiec. Basia zaprzyjaźnia się z Ewą i zakochuje w Jerzym. Z inicjatywy dziewcząt rozbiera się mur między willami. Ponieważ Jerzy nie śmie się oświadczyć, Ewa sama idzie do pana Zawiłowskiego i w imieniu Jerzego prosi o rękę Basi, po czym znów ucieka przez okno - do Mudrowicza. Tam odnajduje ją uszczęśliwiony Jerzy z matką; samego ślubu powieść nie pokazuje.

16.Humor w „Szaleństwach Panny Ewy”

Makuszyński łączy kilka rodzajów komizmu. Komizm sytuacyjny: mleko wypite przez rurkę spod kożucha, pies zjadający kotlet i rozbite akwarium, Jerzy spadający z krzesła z radości, but wybijający szybę u sąsiadów. Komizm postaci: kundel Rolmops, ciocia bojąca się bakcyli, ponury służący Paweł, wiecznie kłaniający się Rogalik. Komizm słowny: rymowane powitania ojca i córki, przezwiska, przesadne liczby (77, 777). Narrator parodiuje też wysoki styl, porównując drobne zdarzenia do scen z „Pana Tadeusza”.

17.Motyw dobroci w „Szaleństwach Panny Ewy”

Dobroć to najważniejsza wartość powieści. Ewa broni bitego konia, pomaga Zosi, ofiaruje Zawidzkim oszczędności i zegarek, prosi Mudrowicza o litość, ubiera biednego Rogalika, sprowadza lekarza dla chorej przyjaciółki. Dobrzy są też inni: pani Zawidzka przygarnia obcą dziewczynę, doktor Różański leczy za darmo. Powieść można odczytać jako opowieść o tym, że dobroć zmienia ludzi, nawet zgorzkniałych, jak Mudrowicz czy pani Szymbartowa, a zemsta i nienawiść niszczą człowieka. Ewa marzy, żeby wszyscy ludzie byli dobrzy.

18.Motyw dzieciństwa i dorastania w „Szaleństwach Panny Ewy”

Ewa stoi na granicy dzieciństwa i dorosłości: Jerzy mówi jej, że nie jest już dzieckiem, ale nie jest też dorosła. Znakami dorastania są tu: tajny pamiętnik, gwałtowne zmiany nastroju, porywcze decyzje (ucieczka przez okno), żartobliwe opowieści Ewy o własnych zakochaniach i podziw Rogalika. Ewa wcześnie straciła matkę, a podczas wyjazdu ojca musi radzić sobie sama. Można odczytać, że dojrzewa przez działanie dla innych: bierze odpowiedzialność za Zawidzkich, Zosię i Rogalika.

19.Film i serial „Szaleństwa Panny Ewy”, reż. Kazimierz Tarnas

Kazimierz Tarnas wyreżyserował film fabularny „Szaleństwa Panny Ewy” z 1984 r. oraz trzyodcinkowy serial telewizyjny według tej samej powieści Kornela Makuszyńskiego. Są to ekranizacje, czyli przeniesienia utworu literackiego na ekran. Warto porównać opowiadanie narratora książki z filmowymi środkami wyrazu: obrazem, grą aktorów, dźwiękiem i montażem.

20.Adaptacja i ekranizacja; gatunek filmowy

Adaptacja to przeniesienie utworu do innej dziedziny sztuki albo innego środka przekazu, np. powieści do filmu, teatru, komiksu czy słuchowiska. Ekranizacja to adaptacja filmowa (lub telewizyjna) utworu literackiego, np. serial według powieści. Ekranizacja może być wierna albo swobodna: twórcy mogą skracać, łączyć lub dopisywać wątki i postacie. Gatunek filmowy to grupa filmów o podobnych cechach (temat, typ bohaterów, nastrój, sposób opowiadania), np. komedia, dramat, film przygodowy, kryminalny, western, musical.

21.Scenariusz i reżyseria

Scenariusz to tekst, na podstawie którego powstaje film: opisuje kolejne sceny, miejsca i działania postaci oraz zawiera dialogi. Pisze go scenarzysta; przy ekranizacji to pierwszy krok adaptacji, bo trzeba zdecydować, które zdarzenia z książki trafią na ekran. Reżyseria to kierowanie całą pracą nad filmem: reżyser decyduje o ostatecznym kształcie dzieła, prowadzi aktorów, wybiera sposób pokazania scen i współpracuje z operatorem kamery, scenografem, kompozytorem i montażystą.

22.Kadr i ujęcie

Kadr to pojedynczy obraz filmu, czyli wycinek przestrzeni widoczny w ramce ekranu - twórcy decydują, co w nim pokazać, a co zostawić poza nim. Ujęcie to fragment filmu nakręcony bez przerwy, od włączenia do wyłączenia kamery (w gotowym filmie: od cięcia do cięcia). Ujęcie składa się z wielu kadrów. Z ujęć powstają sceny, a ze scen większe całości - sekwencje. Ujęcie może być statyczne albo z ruchem kamery, np. z jazdą kamery czy panoramą.

23.Plan filmowy

Plan filmowy to wielkość, w jakiej widać postać lub przedmiot w kadrze; zależy od odległości kamery. Od najszerszego: plan ogólny (otoczenie, w którym postacie są małe), plan pełny (cała postać), plan amerykański (postać do kolan), plan średni (postać od pasa w górę), zbliżenie (twarz) i detal (np. oko, dłoń, przedmiot). Szeroki plan pokazuje miejsce akcji, zbliżenie - uczucia bohatera. Planem filmowym nazywa się też miejsce, w którym kręci się film.

24.Montaż oraz czas i przestrzeń w filmie

Montaż to łączenie nakręconych ujęć w całość w wybranej kolejności; zajmuje się nim montażysta pod kierunkiem reżysera. Montaż nadaje filmowi rytm i tworzy czas oraz przestrzeń filmową: pozwala skrócić wiele dni do kilku ujęć, cofnąć akcję w przeszłość (retrospekcja) albo przeplatać dwa zdarzenia dziejące się jednocześnie w różnych miejscach (montaż równoległy). Czas filmu zwykle różni się od czasu akcji, a ujęcia nakręcone w różnych miejscach widz może odebrać jako jedno miejsce.

25.Narracja filmowa i muzyka filmowa

Narracja filmowa to sposób opowiadania historii w filmie: obrazem, dźwiękiem, dialogami, montażem i ruchem kamery. Film może mieć narratora mówiącego zza kadru (głos z offu), który komentuje zdarzenia jak narrator powieści, ale najczęściej opowiada sam obraz. Kamera może pokazywać zdarzenia z boku albo oczami bohatera. Muzyka filmowa to muzyka skomponowana lub dobrana do filmu: buduje nastrój, podkreśla emocje i napięcie, łączy sceny, a powracający motyw muzyczny może kojarzyć się z postacią lub wątkiem.

26.Jostein Gaarder, „Dziewczyna z pomarańczami”

Powieść norweskiego pisarza Josteina Gaardera, autora „Świata Zofii”, wydana w 2003 r. To powieść filozoficzna dla młodzieży: w historii rodzinnej i miłosnej stawia wielkie pytania o sens życia, przemijanie, śmierć i miejsce człowieka we wszechświecie. Bohaterem i narratorem jest piętnastoletni Georg Røed z Oslo, który dostaje list napisany jedenaście lat wcześniej przez jego umierającego ojca. Powieść przeplata relację Georga z treścią tego listu.

27.Powieść filozoficzna dla młodzieży

Powieść, w której fabuła służy stawianiu pytań filozoficznych: kim jest człowiek, jaki sens ma życie, czym jest czas, śmierć i wszechświat. Bohaterowie rozmyślają, a czytelnik jest zachęcany do szukania własnych odpowiedzi. Jostein Gaarder słynie z takich książek dla młodych czytelników. W „Dziewczynie z pomarańczami” filozoficzne pytania pojawiają się w ciepłej historii rodzinnej i miłosnej, dzięki czemu trudne tematy stają się bliskie nastolatkowi.

28.Georg Røed

Piętnastoletni chłopak z Oslo, stolicy Norwegii, bohater i narrator powieści. Jego ojciec, Jan Olav, umarł, gdy Georg był małym dzieckiem, więc chłopiec prawie go nie pamięta. Mieszka z matką, Veroniką. Pewnego dnia dostaje list, który umierający ojciec napisał do niego jedenaście lat wcześniej. Czytając go, Georg poznaje ojca, odkrywa historię jego miłości i musi zmierzyć się z pytaniem, które ojciec mu zostawił. W jego historii ważny jest motyw kosmosu i teleskopu Hubble’a.

29.List od zmarłego ojca

Oś fabuły powieści. Jan Olav pisze list do syna jedenaście lat przed akcją, gdy wie, że jest śmiertelnie chory i wkrótce umrze. Zwraca się w nim do Georga jak do kogoś starszego, kto zrozumie jego słowa dopiero po latach. Opowiada historię swojej młodości i spotkania z tajemniczą Pomarańczową Dziewczyną, a także stawia synowi ważne pytanie o sens życia. Dla Georga list jest szansą, by poznać ojca, którego prawie nie pamięta.

30.Jan Olav - ojciec Georga

Ojciec Georga i mąż Veroniki, który umarł, gdy syn był małym dzieckiem. Przed śmiercią napisał do Georga długi list. Można odczytać, że wyłania się z niego człowiek wrażliwy, ciekawy świata i zachwycony życiem, a zarazem zasmucony tym, że musi je opuścić i nie zobaczy, jak syn dorasta. Opowiada synowi o własnej młodości i miłości, interesuje go tajemnica wszechświata. List można czytać jako jego pożegnanie, a zarazem rozmowę z synem, który zdążył dorosnąć.

31.Pomarańczowa Dziewczyna

Tajemnicza młoda kobieta, o której opowiada list ojca. Jan Olav jako młody człowiek zobaczył ją w tramwaju: trzymała wielką torbę pełną pomarańczy. W liście nazywa ją Pomarańczową Dziewczyną i opisuje, jak próbował ją potem odnaleźć. Historię opowiada stopniowo, jak zagadkę, więc Georg - a razem z nim czytelnik - długo nie wie, kim była dziewczyna i jak skończyła się ta znajomość. Pomarańcze można odczytać jako symbol słońca, ciepła i radości życia.

32.Veronika - matka Georga

Matka Georga i żona zmarłego Jana Olava. Rozwiązaniem zagadki listu jest odkrycie, że Pomarańczową Dziewczyną była właśnie Veronika: dziewczyna z tramwaju została żoną Jana Olava i matką Georga. Można odczytać, że dzięki temu Georg inaczej patrzy na matkę - widzi w niej nie tylko mamę, ale też młodą, tajemniczą dziewczynę z historii miłosnej ojca. Odkrycie łączy dwie części powieści: przeszłość opisaną w liście i teraźniejszość rodziny Georga.

33.Ojciec i syn - rozmowa ponad czasem (odczytanie)

Dzięki listowi ojciec i syn mogą „porozmawiać”, choć dzieli ich jedenaście lat i śmierć. Ojciec pisze do syna-nastolatka, którego nie zdążył poznać jako starszego chłopca, a Georg poznaje ojca, którego prawie nie pamięta. Tę relację można odczytać jako opowieść o tym, że miłość rodzica trwa dłużej niż jego życie, a słowo zapisane w liście pozwala przekazać dziecku najważniejsze myśli. Relacja Georga przeplatana listem przypomina dialog z ojcem.

34.Teleskop Hubble’a i motyw kosmosu

Teleskop Hubble’a to teleskop kosmiczny wyniesiony na orbitę okołoziemską w 1990 r.; krąży ponad atmosferą, więc robi bardzo wyraźne zdjęcia odległych gwiazd i galaktyk. W powieści to ważny motyw: łączy zainteresowania ojca i syna i kieruje myśli ku ogromowi wszechświata. Można odczytać, że patrzenie w głąb kosmosu jest patrzeniem w przeszłość (światło odległych galaktyk biegnie do nas miliony lat), a tajemnica wszechświata przypomina tajemnicę ludzkiego życia, krótkiego na tle kosmicznego czasu.

35.Pytanie o sens życia

Najważniejsze pytanie listu: ojciec pyta syna, czy wybrałby życie, gdyby wiedział, że kiedyś trzeba będzie je stracić. To pytanie filozoficzne, na które nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Kryje się w nim napięcie między radością istnienia a bólem rozstania: piękno świata i miłość są wielkim darem, ale świadomość ich końca sprawia cierpienie. Pytanie zmusza do namysłu Georga, a razem z nim także czytelnika.

36.Przemijanie i śmierć - motyw w „Dziewczynie z pomarańczami”

Powieść mówi o przemijaniu spokojnie i bez straszenia: umierający ojciec pisze o śmierci otwarcie, ale z czułością dla syna. Ludzkie życie można odczytać jako krótką chwilę wobec wieku wszechświata, a jednak cenną i niepowtarzalną. Motyw przemijania łączy się z miłością (czy warto kochać, skoro trzeba się rozstać?) i z pamięcią: dzięki listowi zmarły ojciec nadal jest obecny w życiu syna. Utwór można odczytać jako zachętę, by cieszyć się życiem, póki trwa, i doceniać bliskich.

37.Narracja pierwszoosobowa w „Dziewczynie z pomarańczami”

Narracja pierwszoosobowa to opowiadanie z perspektywy uczestnika zdarzeń, który mówi o sobie „ja”. W powieści Gaardera opowiada Georg: relacjonuje, jak dostał list, co czuje i myśli podczas lektury. W jego opowieść wplecione są fragmenty listu, w którym ojciec również mówi w 1. osobie i zwraca się do syna per „ty”. Powstają więc dwa głosy: syna z teraźniejszości i ojca sprzed lat. Taka narracja jest osobista i emocjonalna, a czytelnik poznaje zdarzenia razem z Georgiem.

38.List w powieści - kompozycja „Dziewczyny z pomarańczami”

List to wypowiedź pisemna skierowana do konkretnego adresata, ze zwrotami do odbiorcy i podpisem. W powieści Gaardera list jest osią kompozycji: fragmenty listu ojca przeplatają się z relacją Georga, który przerywa lekturę i opisuje swoje reakcje. To utwór w utworze, czyli tekst w tekście. List buduje napięcie, bo zagadka Pomarańczowej Dziewczyny wyjaśnia się stopniowo, i pozwala oddać głos bohaterowi, który już nie żyje.

39.Dorastanie w obu powieściach (odczytanie)

Ewa Tyszowska (około 16 lat) i Georg Røed (15 lat) stoją u progu dorosłości. Można odczytać, że dojrzewają w różny sposób: Ewa przez działanie - pomaga innym, podejmuje śmiałe decyzje i bierze za nie odpowiedzialność; Georg przez namysł - czytając list, zadaje sobie pytania o sens życia, miłość i śmierć. Makuszyński pokazuje dorastanie z humorem, w żywej akcji, Gaarder spokojniej i bardziej refleksyjnie. W obu książkach młody bohater dowiaduje się czegoś ważnego o dorosłych i o sobie.

40.Rodzina i rodzic w obu powieściach (odczytanie)

W obu powieściach bohater wychowuje się bez jednego z rodziców: matka Ewy umarła, gdy dziewczyna miała osiem lat, a ojciec Georga, gdy chłopiec był małym dzieckiem. W obu ważna jest więź z rodzicem, który jest daleko: ojciec Ewy wyjeżdża do Chin, a ojciec Georga przemawia do syna listem sprzed lat. Różni je narracja: przygody Ewy spisuje narrator-autor, a Georg sam opowiada w 1. osobie. Obie książki można odczytać jako pochwałę miłości rodzinnej i dobroci.