Pomorski Wojewódzki Konkurs z Języka Angielskiego - realia Wielkiej Brytanii

1.United Kingdom, Great Britain i England - czym się różnią

United Kingdom (UK) to państwo o pełnej nazwie United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland (Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej). Tworzą je cztery kraje: England, Scotland, Wales i Northern Ireland. Great Britain (Wielka Brytania) to w ścisłym znaczeniu największa wyspa Wysp Brytyjskich, na której leżą England, Scotland i Wales. Northern Ireland należy do UK, ale leży na wyspie Irlandia, którą dzieli z osobnym państwem - Republiką Irlandii. Potocznie Britain oznacza całe państwo, a England (Anglia) to tylko jedna z jego części.

2.Cztery kraje UK, ich stolice i flaga

London nad Thames to stolica całego UK i zarazem Anglii; są tu m.in. Palace of Westminster i Buckingham Palace. Stolicą Szkocji jest Edinburgh (zamek na skale, ulica Royal Mile, sierpniowe festiwale), Walii - Cardiff (stadion rugby, siedziba Senedd), a Irlandii Północnej - Belfast (tu zbudowano Titanica, a parlament obraduje w Stormont). Flaga UK, Union Jack (Union Flag), łączy krzyże patronów: św. Jerzego (Anglia), św. Andrzeja (Szkocja) i św. Patryka (Irlandia). Walia ma osobną flagę z czerwonym smokiem.

3.Szkocja: Highlands, Ben Nevis i Loch Ness

Highlands to górzysta północna i zachodnia część Szkocji z dolinami (glens) i jeziorami (lochs); słowo loch to po szkocku jezioro. W Highlands, w pobliżu miasta Fort William, wznosi się Ben Nevis (1345 m n.p.m.) - najwyższy szczyt Szkocji i całego UK. Najsłynniejszym jeziorem jest Loch Ness - długie, wąskie i bardzo głębokie, znane z legendy o potworze z Loch Ness (Loch Ness Monster, zdrobniale Nessie). Istnienia potwora nigdy nie potwierdzono.

4.Walia i Anglia: Snowdon i Lake District

Snowdon, po walijsku Yr Wyddfa (1085 m n.p.m.), to najwyższy szczyt Walii, w parku narodowym Snowdonia (Eryri); na szczyt wjeżdża kolejka zębata (Snowdon Mountain Railway). Lake District (the Lakes) to park narodowy w północno-zachodniej Anglii z jeziorami i górami. Leżą tu Scafell Pike - najwyższy szczyt Anglii - i Windermere, największe naturalne jezioro Anglii. Krajobrazy Lake District zachwycały poetę Williama Wordswortha i Beatrix Potter, autorkę książek o Piotrusiu Króliku (Peter Rabbit).

5.Rzeki: Thames i Severn

Thames (Tamiza) płynie przez Oxford i London i szerokim ujściem (estuarium) wpada do Morza Północnego (North Sea). To najdłuższa rzeka leżąca w całości w Anglii; nad nią stoją Houses of Parliament, Tower of London i Tower Bridge. Severn to najdłuższa rzeka całego UK: wypływa w górach środkowej Walii, płynie przez zachodnią Anglię i uchodzi do zatoki Bristol Channel. Słynie z fali przypływu (Severn bore), która w czasie silnych przypływów wędruje w górę rzeki.

6.Constitutional monarchy - rola monarchy

UK jest monarchią konstytucyjną (constitutional monarchy): monarcha (King albo Queen) jest głową państwa, ale panuje, nie rządzi (reigns but does not rule) - władzę sprawują Parliament i rząd. Monarcha formalnie powołuje premiera, otwiera sesję parlamentu (State Opening of Parliament), odczytując przemówienie z planami napisanymi przez rząd, i zatwierdza ustawy (Royal Assent). Jest też zwierzchnikiem Church of England. UK nie ma jednej spisanej konstytucji - ustrój opiera się na ustawach, orzeczeniach i zwyczajach. Londyńska siedziba monarchy to Buckingham Palace.

7.Parliament i House of Commons

Parliament obraduje w Palace of Westminster nad Thames w Londynie; w wieży zegarowej Elizabeth Tower wisi dzwon Big Ben. Parlament tworzą monarcha i dwie izby: House of Commons (Izba Gmin) i House of Lords (Izba Lordów). Ważniejsza jest Izba Gmin: zasiada w niej 650 posłów (Members of Parliament, MPs) wybieranych w okręgach (constituencies) - w każdym wygrywa kandydat z największą liczbą głosów (first past the post). Obrady prowadzi Speaker, ławy są zielone, a rząd i opozycja siedzą naprzeciw siebie. Projekt ustawy to bill, a uchwalona ustawa - Act of Parliament.

8.House of Lords - Izba Lordów

House of Lords (Izba Lordów) to druga izba parlamentu; jej członków nie wybiera się w wyborach. Większość stanowią lordowie dożywotni (life peers), mianowani przez monarchę, zwykle na wniosek premiera, np. doświadczeni politycy i specjaliści; zasiadają tu też biskupi Church of England. Lordów dziedzicznych (hereditary peers), którzy dawniej dziedziczyli miejsce po przodkach, usunęła z izby ustawa z 2026 r. (House of Lords (Hereditary Peers) Act 2026). Lordowie sprawdzają i poprawiają projekty ustaw i mogą je opóźnić, ale ostatnie słowo ma Izba Gmin. Ławy są tu czerwone.

9.Prime Minister i 10 Downing Street

Prime Minister (premier) kieruje rządem (Government). Monarcha powołuje na premiera polityka, który ma poparcie większości w House of Commons - zwykle lidera partii z największą liczbą posłów. Premier jest posłem, dobiera ministrów, a najważniejsi z nich tworzą gabinet (Cabinet). Jego oficjalna siedziba i biuro to 10 Downing Street w Londynie (czarne drzwi z numerem 10); pod numerem 11 urzęduje minister finansów (Chancellor of the Exchequer). W każdą środę obrad Izby Gmin premier odpowiada na pytania posłów (Prime Minister's Questions).

10.General election i główne partie

General election (wybory powszechne) wyłaniają wszystkich posłów Izby Gmin; odbywają się co najmniej raz na pięć lat, zwykle w czwartek. Dwie główne partie to Conservative Party (Partia Konserwatywna, Tories) - centroprawicowa, z kolorem niebieskim - oraz Labour Party (Partia Pracy) - centrolewicowa, założona na początku XX wieku z udziałem związków zawodowych (trade unions), z kolorem czerwonym. Od 1945 r. każdy premier pochodził z jednej z nich. Inne ważne partie to Liberal Democrats i Scottish National Party (SNP). Największa partia spoza rządu tworzy oficjalną opozycję (the Opposition).

11.Devolution - parlamenty Szkocji, Walii i Irlandii Północnej

Devolution (dewolucja) to przekazanie części władzy z Westminster krajom UK. Pod koniec lat 90. XX wieku, po referendach, powstały: Scottish Parliament w Edynburgu (budynek Holyrood), walijski parlament w Cardiff, dziś nazywany Senedd (Welsh Parliament), oraz Northern Ireland Assembly w Belfaście (budynek Stormont). Decydują m.in. o szkołach i służbie zdrowia, a rządy tych krajów prowadzi First Minister. Anglia nie ma osobnego parlamentu - jej sprawami zajmuje się parlament UK w Westminster. Obrona i polityka zagraniczna należą do władz całego UK.

12.1066 - bitwa pod Hastings i Magna Carta (1215)

14 października 1066 r. w bitwie pod Hastings (Battle of Hastings) książę Normandii William (William the Conqueror, Wilhelm Zdobywca) pokonał króla Harolda II i został królem Anglii - to podbój normański (Norman Conquest). Normanowie zbudowali m.in. Tower of London, a do angielskiego trafiło wiele słów z francuskiego. W 1215 r. zbuntowani baronowie zmusili króla Johna (Jana bez Ziemi) do przyjęcia Magna Carta (Wielkiej Karty Swobód) na łące Runnymede nad Thames: król też musi przestrzegać prawa, a wolnego człowieka nie wolno uwięzić bez wyroku zgodnego z prawem.

13.Henry VIII i Church of England

Henry VIII (Henryk VIII) z dynastii Tudorów panował w latach 1509-1547 i miał sześć żon. Pragnął syna, następcy tronu, ale papież nie zgodził się unieważnić jego małżeństwa z Katarzyną Aragońską (Catherine of Aragon). Henryk mimo sprzeciwu papieża poślubił więc Annę Boleyn (1533), a Act of Supremacy z 1534 r., oznaczający zerwanie z Rzymem, uczynił króla głową Kościoła w Anglii (Church of England), czyli Kościoła anglikańskiego. Potem król zlikwidował klasztory (dissolution of the monasteries) i przejął ich majątki. Do dziś monarcha jest najwyższym zwierzchnikiem (Supreme Governor) Church of England.

14.Elizabeth I i Armada (1588)

Elizabeth I (Elżbieta I), córka Henryka VIII i Anny Boleyn, panowała w latach 1558-1603. Nazywano ją Virgin Queen, bo nigdy nie wyszła za mąż; była ostatnią władczynią z dynastii Tudorów. W 1588 r. Anglicy pokonali Armadę (Spanish Armada) - wielką flotę, którą król Hiszpanii Filip II wysłał, by podbić Anglię; rozproszone okręty dodatkowo zniszczyły sztormy. Jednym z angielskich dowódców był Francis Drake. Czasy Elżbiety (Elizabethan era) to rozkwit teatru - tworzył wtedy William Shakespeare - i dalekich wypraw morskich.

15.Great Fire of London (1666)

Great Fire of London (wielki pożar Londynu) wybuchł we wrześniu 1666 r. w piekarni przy Pudding Lane i trwał kilka dni. Drewniane, ciasno stojące domy i silny wiatr sprawiły, że spłonęła większość średniowiecznego City of London, w tym stara katedra St Paul's Cathedral. Rok wcześniej miasto nawiedziła wielka zaraza (Great Plague). Odbudowę prowadził architekt Christopher Wren: zaprojektował nową katedrę św. Pawła z wielką kopułą i kilkadziesiąt kościołów. Nowe domy budowano z cegły i kamienia, a pożar upamiętnia kolumna Monument.

16.Industrial Revolution - rewolucja przemysłowa

Industrial Revolution (rewolucja przemysłowa) zaczęła się w Wielkiej Brytanii w drugiej połowie XVIII wieku. Szkot James Watt udoskonalił maszynę parową, która napędzała fabryki, zwłaszcza przędzalnie bawełny (cotton mills), np. w Manchesterze; rosło też wydobycie węgla. Ludzie przenosili się ze wsi do szybko rosnących miast. Powstały koleje: w 1825 r. otwarto Stockton and Darlington Railway, a w 1829 r. lokomotywa Rocket Stephensonów wygrała próby szybkości. Brytanię nazywano warsztatem świata (workshop of the world), ale robotnicy, także dzieci, pracowali długo i w ciężkich warunkach.

17.Queen Victoria i British Empire

Queen Victoria (królowa Wiktoria) panowała w latach 1837-1901, prawie 64 lata; ten czas nazywamy epoką wiktoriańską (Victorian era). Jej mąż, książę Albert, współorganizował w 1851 r. Wielką Wystawę (Great Exhibition) w Crystal Palace w Londynie. W XIX wieku rosło British Empire (Imperium Brytyjskie) z posiadłościami na wszystkich zamieszkanych kontynentach - mówiono, że nigdy nie zachodzi nad nim słońce. Najcenniejsze były Indie, a Wiktoria od 1876 r. nosiła tytuł cesarzowej Indii. Po II wojnie światowej większość kolonii uzyskała niepodległość; wiele z nich należy do Commonwealth of Nations.

18.Winston Churchill i Battle of Britain (1940)

Winston Churchill z Partii Konserwatywnej był premierem w latach 1940-1945 i 1951-1955. W najtrudniejszych latach II wojny światowej przemówieniami podtrzymywał ducha Brytyjczyków. Latem i jesienią 1940 r. trwała Battle of Britain (bitwa o Anglię) - walka powietrzna lotnictwa brytyjskiego (Royal Air Force, RAF) z niemiecką Luftwaffe. Niemcy nie zdobyli przewagi w powietrzu i odłożyli inwazję na Wyspy. Wśród pilotów RAF walczyło wielu Polaków, m.in. w Dywizjonie 303. W 1953 r. Churchill otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury.

19.Dania narodowe: fish and chips i haggis

Fish and chips to ryba (zwykle dorsz - cod albo plamiak - haddock) smażona w cieście (batter) z frytkami, które w brytyjskim angielskim nazywają się chips. Kupuje się ją w smażalni (fish and chip shop) i je z solą i octem słodowym (malt vinegar), często z purée z zielonego groszku (mushy peas). Haggis to szkockie danie narodowe: podroby owcze (serce, wątroba, płuca) siekane z płatkami owsianymi, cebulą i przyprawami, tradycyjnie gotowane w owczym żołądku. Podaje się go z brukwią i ziemniakami (neeps and tatties).

20.Full English breakfast

Full English breakfast to obfite, gorące śniadanie. Zwykle składa się z bekonu (bacon), kiełbasek (sausages), jajek sadzonych lub jajecznicy, fasolki w sosie pomidorowym (baked beans), grillowanych pomidorów i pieczarek, tostów, a często także kaszanki (black pudding). Pije się do niego herbatę z mlekiem albo kawę. Inne części UK mają własne wersje: full Scottish breakfast (np. z haggisem), full Welsh breakfast (z laverbread - pastą z wodorostów) i Ulster fry w Irlandii Północnej (z chlebem sodowym - soda bread).

21.Sunday roast i shepherd's pie

Sunday roast to tradycyjny niedzielny obiad: pieczone mięso (wołowina, jagnięcina, kurczak albo wieprzowina) z pieczonymi ziemniakami, warzywami i gęstym sosem pieczeniowym (gravy). Do wołowiny podaje się Yorkshire pudding - wypiek z ciasta naleśnikowego, który mimo nazwy nie jest deserem - i chrzan (horseradish), a do jagnięciny sos miętowy (mint sauce). Shepherd's pie (zapiekanka pasterska) to mielona jagnięcina z warzywami w sosie, przykryta warstwą puree ziemniaczanego i zapieczona. Wersja z mieloną wołowiną nazywa się cottage pie.

22.Afternoon tea

Afternoon tea (podwieczorek) to lekki posiłek jedzony po południu, około godziny 16, między lunchem a kolacją. Zwyczaj spopularyzowała w XIX wieku arystokracja. Podaje się herbatę, zwykle z mlekiem, małe kanapki bez skórki (np. z ogórkiem - cucumber sandwiches), bułeczki scones z gęstą śmietaną (clotted cream) i dżemem oraz ciastka. Herbata ze scones, śmietaną i dżemem to cream tea, typowa dla Devon i Kornwalii (Cornwall). Afternoon tea to nie to samo co high tea - dawniej sycący wieczorny posiłek robotników.

23.Football: FA Cup i Premier League

Anglia jest kolebką nowoczesnej piłki nożnej (football; w USA soccer): w 1863 r. w Londynie powstał The Football Association (FA), który spisał wspólne przepisy gry. FA Cup (Puchar Anglii), rozgrywany od sezonu 1871/72, to najstarsze krajowe rozgrywki piłkarskie na świecie; mogą w nim grać także małe kluby amatorskie, a finał odbywa się na stadionie Wembley w Londynie. Premier League to od 1992 r. najwyższa liga w Anglii. Anglia, Szkocja, Walia i Irlandia Północna mają osobne reprezentacje. W 1966 r. Anglia zdobyła mistrzostwo świata.

24.Cricket - krykiet

Cricket (krykiet) to gra drużynowa kijem i piłką, uprawiana w Anglii od wieków i popularna w krajach dawnego imperium, np. w Indiach, Pakistanie i Australii. Grają dwie drużyny po 11 zawodników na owalnym boisku. Rzucający (bowler) celuje piłką w bramkę (wicket) z trzech palików (stumps), a odbijający (batter, dawniej batsman) broni jej kijem (bat) i zdobywa punkty, czyli runs, biegając między dwiema bramkami. Mecze testowe (Test matches) trwają do pięciu dni. Stadion Lord's w Londynie to dom krykieta (home of cricket), a mecze Anglii z Australią to The Ashes.

25.Rugby

Rugby wzięło nazwę od szkoły w mieście Rugby w Anglii, gdzie według legendy w XIX wieku uczeń złapał piłkę w ręce i pobiegł z nią. Gra się owalną piłką; z piłką wolno biec i kopać ją do przodu, ale rękami podaje się ją tylko do tyłu lub w bok. Najwięcej punktów daje przyłożenie (try) - położenie piłki na polu punktowym rywala. Rugby union ma drużyny po 15 zawodników, a rugby league - po 13. Co roku rozgrywany jest Six Nations Championship: Anglia, Szkocja, Walia, Irlandia, Francja i Włochy. W Walii rugby uważa się za sport narodowy.

26.Tennis i golf: Wimbledon i St Andrews

Wimbledon to najstarszy turniej tenisowy na świecie (od 1877 r.), rozgrywany na przełomie czerwca i lipca w londyńskiej dzielnicy Wimbledon przez All England Lawn Tennis and Croquet Club. Jako jedyny z czterech turniejów wielkoszlemowych (Grand Slam) odbywa się na kortach trawiastych; zawodników obowiązują prawie całkowicie białe stroje, a kibice jedzą truskawki ze śmietaną (strawberries and cream). Golf narodził się w Szkocji. St Andrews nazywa się domem golfa (home of golf), a The Open (Open Championship), rozgrywany od 1860 r., to najstarszy wielki turniej golfowy.

27.William Shakespeare

William Shakespeare (1564-1616), urodzony w Stratford-upon-Avon, dramatopisarz i poeta uważany za największego pisarza angielskiego, tworzył za panowania Elżbiety I i Jakuba I. Napisał tragedie Romeo and Juliet, Hamlet, Macbeth, Othello i King Lear, komedie, np. A Midsummer Night's Dream (Sen nocy letniej), dramaty historyczne i 154 sonety. Jego sztuki wystawiał teatr Globe (Globe Theatre) nad Thames w Londynie; dziś działa tam rekonstrukcja tego teatru. Wprowadził do angielskiego lub spopularyzował wiele słów i wyrażeń. Zmarł 23 kwietnia, w dniu św. Jerzego.

28.Powieść XIX wieku: Jane Austen i Charles Dickens

Jane Austen (1775-1817) pisała pełne ironii powieści obyczajowe o życiu ziemiaństwa (gentry), miłości i małżeństwie: Pride and Prejudice (Duma i uprzedzenie, 1813) z Elizabeth Bennet i panem Darcym, Sense and Sensibility (Rozważna i romantyczna) oraz Emma. Charles Dickens (1812-1870), pisarz epoki wiktoriańskiej, opisywał biedę i wyzysk dzieci w Londynie: Oliver Twist, David Copperfield, Great Expectations (Wielkie nadzieje). W opowiadaniu A Christmas Carol (Opowieść wigilijna, 1843) skąpiec Ebenezer Scrooge po spotkaniu z duchami staje się hojnym człowiekiem.

29.Fantastyka: Lewis Carroll, J. R. R. Tolkien i J. K. Rowling

Lewis Carroll to pseudonim Charlesa Dodgsona, matematyka z Oksfordu, autora Alice's Adventures in Wonderland (Alicja w Krainie Czarów, 1865) i Through the Looking-Glass (Po drugiej stronie lustra). J. R. R. Tolkien, profesor z Oksfordu, stworzył Śródziemie (Middle-earth) w powieściach The Hobbit (Hobbit, 1937) i The Lord of the Rings (Władca Pierścieni). J. K. Rowling napisała siedem tomów o czarodzieju Harrym Potterze, uczniu szkoły Hogwarts; pierwszy, Harry Potter and the Philosopher's Stone (Harry Potter i Kamień Filozoficzny), ukazał się w 1997 r.

30.Kryminał: Arthur Conan Doyle i Agatha Christie

Arthur Conan Doyle, lekarz i pisarz urodzony w Edynburgu, stworzył detektywa Sherlocka Holmesa, który z przyjacielem, doktorem Watsonem, mieszka przy 221B Baker Street w Londynie i rozwiązuje zagadki dzięki dedukcji. Słynna powieść o nim to The Hound of the Baskervilles (Pies Baskerville'ów). Agatha Christie, nazywana królową kryminału (Queen of Crime), stworzyła belgijskiego detektywa Herkulesa Poirota (Hercule Poirot) i pannę Marple (Miss Marple). Jej znane powieści to Murder on the Orient Express (Morderstwo w Orient Expressie) i And Then There Were None (I nie było już nikogo).

31.Isaac Newton

Isaac Newton, fizyk i matematyk z przełomu XVII i XVIII wieku, związany z Uniwersytetem w Cambridge, sformułował trzy zasady dynamiki (laws of motion) i prawo powszechnego ciążenia (law of universal gravitation): ta sama siła ściąga jabłko na Ziemię i utrzymuje Księżyc na orbicie. Opisał je w dziele Principia (1687). Pokazał też, że światło białe to mieszanina barw, które pryzmat rozszczepia jak w tęczy, i zbudował teleskop zwierciadlany. Od jego nazwiska pochodzi jednostka siły - niuton (N). Pochowano go w Westminster Abbey.

32.Charles Darwin i Alexander Fleming

Charles Darwin (1809-1882), przyrodnik, w latach 1831-1836 opłynął świat na statku HMS Beagle; obserwacje zwierząt i roślin, m.in. z Wysp Galapagos, pomogły mu stworzyć teorię ewolucji przez dobór naturalny (natural selection). Ogłosił ją w 1859 r. w książce On the Origin of Species (O powstawaniu gatunków). Szkot Alexander Fleming w 1928 r. w londyńskim szpitalu St Mary's zauważył, że wokół pleśni Penicillium nie rosną bakterie - tak odkrył penicylinę, pierwszy antybiotyk. W 1945 r. otrzymał za to Nagrodę Nobla razem z Howardem Floreyem i Ernstem Chainem.

33.Stephen Hawking i Tim Berners-Lee

Stephen Hawking (1942-2018), fizyk teoretyczny z Cambridge, badał czarne dziury (black holes) i początki Wszechświata; przewidział, że czarne dziury emitują promieniowanie (Hawking radiation). Napisał popularną książkę A Brief History of Time (Krótka historia czasu). Sparaliżowany przez chorobę neuronu ruchowego, mówił za pomocą syntezatora mowy. Tim Berners-Lee w 1989 r. w ośrodku CERN pod Genewą zaproponował, a potem zbudował World Wide Web (WWW): strony połączone odnośnikami, przeglądarkę i język HTML. WWW to usługa działająca w Internecie, a nie sam Internet.

34.Charlie Chaplin i Alfred Hitchcock

Charlie Chaplin, urodzony w Londynie aktor i reżyser, był gwiazdą kina niemego w Hollywood. Jego postać to Włóczęga (the Tramp) w meloniku, za ciasnej marynarce i workowatych spodniach, z laseczką i wąsikiem. Znane filmy: The Gold Rush (Gorączka złota), Modern Times (Dzisiejsze czasy) i The Great Dictator (Dyktator, 1940), w którym wyśmiał Hitlera. Alfred Hitchcock, także urodzony w Londynie, to mistrz suspensu (Master of Suspense), reżyser thrillerów, takich jak Psycho (Psychoza, 1960), The Birds (Ptaki) i Rear Window (Okno na podwórze). W swoich filmach pojawiał się na chwilę (cameo).

35.James Bond, filmy o Harrym Potterze i BAFTA

James Bond to agent 007 brytyjskiego wywiadu (MI6), bohater powieści Iana Fleminga z lat 50. i 60. XX wieku. Serię filmów rozpoczął Dr. No (Doktor No, 1962) ze Szkotem Seanem Connerym w roli Bonda. Powieści J. K. Rowling zekranizowano w ośmiu filmach o Harrym Potterze (2001-2011), kręconych głównie w studiach Leavesden pod Londynem, z Danielem Radcliffe'em w roli głównej. BAFTA (British Academy of Film and Television Arts) co roku przyznaje w Londynie nagrody filmowe, nazywane brytyjskimi Oscarami; statuetka ma kształt maski teatralnej.

36.The Beatles, Liverpool i The Rolling Stones

The Beatles powstali w 1960 r. w Liverpoolu, portowym mieście w północno-zachodniej Anglii, i grali m.in. w klubie Cavern Club. Tworzyli ich John Lennon, Paul McCartney, George Harrison i Ringo Starr. W latach 60. wywołali beatlemanię i podbili także USA; znane piosenki to Yesterday, Hey Jude, Let It Be i Yellow Submarine. Album Abbey Road nazwali od londyńskiej ulicy, przy której nagrywali; rozpadli się w 1970 r. The Rolling Stones (od 1962 r., Londyn) z wokalistą Mickiem Jaggerem i gitarzystą Keithem Richardsem grali ostrzejszego rocka inspirowanego bluesem.

37.Queen i Elton John

Queen to zespół rockowy założony w 1970 r. w Londynie; wokalistą był Freddie Mercury, a gitarzystą Brian May. Znane utwory zespołu to Bohemian Rhapsody (1975), We Will Rock You i We Are the Champions, śpiewane dziś na stadionach. W 1985 r. Queen wystąpili na koncercie charytatywnym Live Aid na stadionie Wembley. Elton John (właściwie Reginald Dwight) to piosenkarz, pianista i kompozytor, autor przebojów Your Song i Rocket Man. Skomponował piosenki do filmu animowanego The Lion King (Król Lew, 1994), m.in. Can You Feel the Love Tonight.

38.Christmas, Boxing Day i Pancake Day

W Boże Narodzenie (Christmas, 25 grudnia) rano dzieci znajdują prezenty od Father Christmas (Santa Claus) w pończochach (stockings). Świąteczny obiad to zwykle pieczony indyk, a na deser Christmas pudding i babeczki mince pies; przy stole rozrywa się crackers - papierowe tuby z koroną, żartem i drobiazgiem. Po południu wiele rodzin ogląda świąteczne orędzie monarchy. 26 grudnia to Boxing Day - dzień wolny z meczami piłkarskimi i wyprzedażami. Pancake Day (Shrove Tuesday) to wtorek przed Środą Popielcową: je się cienkie naleśniki z cytryną i cukrem i urządza wyścigi z patelnią (pancake races).

39.Listopad: Bonfire Night i Remembrance Day

5 listopada to Bonfire Night, czyli Guy Fawkes Night. Upamiętnia spisek prochowy (Gunpowder Plot) z 1605 r.: katoliccy spiskowcy chcieli wysadzić House of Lords podczas otwarcia parlamentu i zabić króla Jakuba I (James I). Guya Fawkesa złapano w piwnicy pod izbą przy beczkach prochu. Dziś pali się ogniska (bonfires) z kukłą (guy) i puszcza fajerwerki. 11 listopada to Remembrance Day: o godzinie 11 zachowuje się dwie minuty ciszy dla uczczenia poległych żołnierzy, bo 11 listopada 1918 r. o 11 ustały walki I wojny światowej. Symbolem pamięci jest czerwony mak (poppy).

40.Dni patronów, Burns Night i Trooping the Colour

Patroni krajów UK mają swoje dni: St David's Day (1 marca, Walia, żonkile), St Patrick's Day (17 marca, Irlandia Północna i cała Irlandia - zieleń i koniczyna, shamrock), St George's Day (23 kwietnia, Anglia - św. Jerzy według legendy pokonał smoka, symbolem jest czerwona róża) i St Andrew's Day (30 listopada, Szkocja). 25 stycznia, w urodziny poety Roberta Burnsa, Szkoci obchodzą Burns Night: na kolację wnosi się haggis przy dźwiękach dud (bagpipes). Trooping the Colour to czerwcowa parada wojskowa w Londynie z okazji oficjalnych urodzin monarchy.