Konkurs Języka Angielskiego (wielkopolskie) - gramatyka

1.Present Simple - budowa i użycie

Budowa: podstawowa forma czasownika, a w 3. osobie l. poj. (he, she, it) końcówka -s/-es (works, watches). Pytania i przeczenia tworzymy z do/does: Does she like tea? She doesn't like tea. Używamy go do nawyków i czynności powtarzanych (She often visits her grandparents), faktów (Water boils at 100 degrees Celsius) i rozkładów jazdy (The train leaves at seven). Sygnały: always, usually, often, sometimes, never, every day.

2.Present Continuous i czasowniki stanu

Budowa: am/is/are + czasownik z -ing. Używamy go do czynności trwającej teraz (She is working in the garden at the moment), sytuacji tymczasowej (I'm staying with my aunt this week) i ustalonego planu na przyszłość (We are going to the cinema tomorrow). Sygnały: now, at the moment, Look!, Listen!. Czasowniki stanu (know, like, want, believe, understand, need) zwykle nie mają formy Continuous: I know him, nie I am knowing him.

3.Present Perfect

Budowa: have/has + III forma czasownika (worked, seen, done). Łączy przeszłość z teraźniejszością: doświadczenie bez podania czasu (Have you ever been to London?), skutek widoczny teraz (I've lost my keys) i czynność trwająca do dziś (He hasn't visited me since May). Sygnały: just, already, yet, ever, never, for, since, so far. III formę czasowników nieregularnych trzeba znać na pamięć: do - did - done, see - saw - seen, write - wrote - written.

4.Present Perfect czy Past Simple?

Past Simple (II forma: worked, saw) stosujemy, gdy czynność jest zakończona i wiadomo, KIEDY się wydarzyła: yesterday, last week, two days ago, in 1492, when I was a child (I saw him two days ago). Present Perfect wybieramy, gdy czas nie jest podany albo okres jeszcze trwa: today, this week, ever, just (I've just seen my teacher).

5.Past Continuous (when, while)

Budowa: was/were + czasownik z -ing. Opisuje czynność trwającą w określonym momencie przeszłości (We were watching TV at ten o'clock last night) albo tło, które przerywa krótsza czynność w Past Simple (The phone rang when we were leaving the flat). While łączy dwie czynności trwające w tym samym czasie: I was reading while my sister was cooking.

6.Przyszłość: will, be going to, Present Continuous

will + bezokolicznik: decyzja podjęta w chwili mówienia (I'll wash up later), obietnica, przewidywanie oparte na opinii (I think he will win). be going to: zamiar zaplanowany wcześniej (I'm going to give a party on Saturday) i przewidywanie na podstawie tego, co widać (Look at those clouds! It's going to rain). Present Continuous: ustalony plan z konkretną osobą, miejscem lub godziną (I'm meeting Tom at six).

7.can, could, may

can - umiejętność (I can speak English), możliwość, prośba i pozwolenie (Can I go out?). could - umiejętność w przeszłości (I couldn't swim when I was five) i grzeczniejsza prośba (Could you speak more slowly?). may - bardzo uprzejme pytanie o pozwolenie (May I speak to Sam?) i możliwość (It may be too late = może być za późno). Po czasowniku modalnym stoi bezokolicznik bez to, a w 3. osobie nie dodajemy -s: She can swim.

8.must, have to, should, had better

must - obowiązek, który czuje lub narzuca mówiący (I must finish it today), have to - obowiązek z zewnątrz, np. przepisy (He has to wear a uniform). mustn't = nie wolno (You mustn't smoke here), don't have to = nie trzeba (I don't have to get up early on Sunday). should / shouldn't - rada (You shouldn't eat so many sweets). had better + bezokolicznik bez to - mocna rada lub ostrzeżenie: You'd better hurry or you'll miss the bus.

9.Strona bierna w czasach Present, Past i Future Simple

Budowa: odpowiednia forma be + III forma czasownika. Present Simple: English is spoken in Canada. Past Simple: My car was stolen last night. Future Simple: The bridge will be built next year. Używamy jej, gdy ważniejsze jest to, co się dzieje, niż kto to robi. Wykonawcę dodajemy po by: The Mona Lisa was painted by Leonardo da Vinci.

10.Przedimek a czy an?

Przedimek nieokreślony stawiamy przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy lub o jednym z wielu (a cup, an animal), oraz przy zawodach (She is a doctor). Wybór zależy od WYMOWY następnego wyrazu: an przed samogłoską w wymowie (an apple, an hour - h jest nieme), a przed spółgłoską w wymowie (a university, a European - wymawiane z 'ju').

11.Przedimek określony the

the stawiamy, gdy wiadomo, o którą rzecz chodzi: coś wspomnianego wcześniej (I bought a book. The book is great), rzecz jedyna w swoim rodzaju (the sun, the moon), stopień najwyższy (the best) i liczebniki porządkowe (the first). Także przed nazwami rzek, mórz, oceanów i łańcuchów górskich (the Thames, the Atlantic, the Alps) oraz krajów z wyrazem States lub Kingdom albo w liczbie mnogiej (the USA, the UK, the Netherlands).

12.Przedimek zerowy (brak przedimka)

Bez przedimka używamy: nazw posiłków (have dinner, after breakfast), rzeczowników niepoliczalnych i w liczbie mnogiej, gdy mówimy ogólnie (I like music. Dogs are loyal), większości krajów, miast i ulic (Poland, London, King Street), języków i przedmiotów szkolnych (English, maths), dni, miesięcy i świąt (on Monday, in July, at Christmas) oraz w zwrotach go to school, go to bed, at home, by bus.

13.Stopniowanie regularne przymiotników i przysłówków

Przymiotniki jednosylabowe: -er / the -est (tall - taller - the tallest). Zakończone na jedną samogłoskę i spółgłoskę podwajają spółgłoskę (big - bigger - the biggest), a zakończone na -y zmieniają y na i (happy - happier - the happiest). Dłuższe przymiotniki: more / the most (expensive - more expensive - the most expensive). Przysłówki na -ly też stopniujemy przez more / the most: elegantly - more elegantly - the most elegantly. Po stopniu wyższym stoi than: She is taller than me.

14.Stopniowanie nieregularne i porównanie as ... as

Formy nieregularne: good / well - better - the best, bad / badly - worse - the worst, far - farther / further - the farthest / the furthest, many / much - more - the most, little - less - the least. Równość wyrażamy przez as + przymiotnik + as (She is as tall as her father), a brak równości przez not as ... as (The film is not as good as the book).

15.too, enough, so, such

too stoi przed przymiotnikiem i znaczy 'za, zbyt' (too large, too hot to drink). enough stoi PO przymiotniku i znaczy 'wystarczająco' (sweet enough, not old enough to drive), ale przed rzeczownikiem (enough money). so + przymiotnik (She is so nice!), such + a/an + przymiotnik + rzeczownik (She is such a nice girl). W wykrzyknieniach: How + przymiotnik (How nice!), What + a/an + rzeczownik (What a nice girl!).

16.Zaimki: my - mine - myself

Przymiotnik dzierżawczy stoi przed rzeczownikiem: my, your, his, her, its, our, their (This is my bag). Zaimek dzierżawczy zastępuje rzeczownik: mine, yours, his, hers, ours, theirs (This bag is mine). Zaimek zwrotny pokazuje, że czynność wraca do wykonawcy: myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves (She hurt herself). By myself = sam, bez niczyjej pomocy.

17.Zaimki względne: who, which, that, whose, where

Łączą zdanie główne ze zdaniem, które opisuje rzeczownik. who - o ludziach (The man who lives next door is a famous actor), which - o rzeczach i zwierzętach (The book which I bought is great), that - o ludziach i rzeczach, gdy zdanie mówi, o kogo lub o co chodzi, whose - czyj (the girl whose brother is a pilot), where - gdzie (the town where I was born).

18.some, any, no i ich złożenia

some - w zdaniach twierdzących oraz w propozycjach i prośbach (I've got some apples. Would you like some tea?). any - w pytaniach i przeczeniach (Have you got any milk? I haven't got any milk). no = not any, ale stoi przy czasowniku w formie twierdzącej (I've got no milk). Tak samo działają złożenia: somebody, something, somewhere, anybody, anything, nobody, nothing (There's nothing in the box).

19.much, many, a few, a little

many - z rzeczownikami policzalnymi (many books), much - z niepoliczalnymi (much money, much information), głównie w pytaniach i przeczeniach; w zdaniach twierdzących zwykle mówimy a lot of. a few (kilka) - z policzalnymi, a little (trochę) - z niepoliczalnymi. Bez a: few i little znaczą 'mało, niewiele' i brzmią negatywnie (I have few friends = mam niewielu przyjaciół).

20.Przyimki czasu: in, on, at

at - godziny i punkty w czasie: at seven o'clock, at noon, at night, at the weekend, at Christmas. on - dni i daty: on Monday, on 5th May, on my birthday, on Friday morning. in - dłuższe okresy: in July, in summer, in 2010, in the 19th century, in the morning. Bez przyimka mówimy: last week, next year, this morning, every day.

21.Przyimki miejsca, kierunku i sposobu

Miejsce: in (w środku: in London, in the box), on (na powierzchni: on the wall, on the table), at (w punkcie, przy: at school, at the bus stop, at home), a także next to, between, opposite, under, behind. Kierunek: to (go to school), into, out of, from. Sposób: by + środek transportu (by bus, by car, by train), ale on foot; with + narzędzie (write with a pen).

22.Zdania warunkowe typu 0 i I

Typ 0 - prawda ogólna, coś dzieje się zawsze: If/When + Present Simple, Present Simple (When it is hot, we drink more. If you heat ice, it melts). Typ I - realny warunek dotyczący przyszłości: If + Present Simple, will + bezokolicznik (If we win the match, we will have a party). W części z if NIE używamy will. unless = if not (We'll be late unless we hurry).

23.Forma -ing czy bezokolicznik z to?

Formę -ing stawiamy po enjoy, finish, avoid, mind, can't stand (I enjoy walking), zwykle też po like, love, hate, prefer (My friends prefer cycling) i zawsze po przyimku (I'm good at swimming, interested in drawing, afraid of flying). Bezokolicznik z to stoi po want, decide, hope, plan, learn, would like (I would like to meet him), po przymiotnikach (I'm very happy to see you) i gdy podajemy cel (I came here to give you this letter).

24.Present Perfect Continuous

Budowa: have/has been + czasownik z -ing (I have been waiting, she has been working). Podkreśla, jak długo trwa czynność, która zaczęła się w przeszłości i trwa do teraz (I've been learning English for six years. How long have you been waiting?), albo przed chwilą się skończyła i widać jej skutek (I'm tired because I've been running). Sygnały: for, since, how long, all day, lately.

25.Past Perfect Simple i Past Perfect Continuous

Past Perfect: had + III forma. Pokazuje czynność wcześniejszą niż inna czynność w przeszłości: When we arrived, the film had already started. Past Perfect Continuous: had been + -ing. Podkreśla, jak długo coś trwało przed danym momentem w przeszłości: She was tired because she had been working all day. Sygnały: before, after, already, by the time, for, since.

26.Future Continuous

Budowa: will be + czasownik z -ing. Opisuje czynność, która będzie w toku w określonym momencie przyszłości: This time tomorrow I will be flying to London. At 8 p.m. we will be watching the match. Przeczenie: won't be + -ing, pytanie: Will you be working on Sunday?

27.Future Perfect Simple

Budowa: will have + III forma czasownika. Opisuje czynność, która ZAKOŃCZY się przed określonym momentem w przyszłości: By Friday I will have finished the project. By the time you come home, I will have cleaned the flat. Przeczenie: won't have + III forma (She won't have read the book by Monday). Sygnały: by + określenie czasu (by Friday, by then, by the end of the year), by the time.

28.Future Perfect Continuous

Budowa: will have been + czasownik z -ing. Mówi, jak długo czynność będzie już trwała w określonym momencie przyszłości: By June I will have been learning English for six years. Next month they will have been living here for ten years. Zwykle podajemy, jak długo (for + okres) i do kiedy (by June, next month).

29.Strona bierna: czasy Continuous, Past Perfect i bezokolicznik bierny

Present Continuous: am/is/are being + III forma (The road is being repaired now). Past Continuous: was/were being + III forma (The house was being painted when we arrived). Past Perfect: had been + III forma (When I got home, my bike had been stolen). Bezokolicznik bierny (Passive Infinitive): be + III forma, np. po czasownikach modalnych i going to (The homework must be done today. The castle can be seen from far away).

30.have something done

Budowa: have + dopełnienie + III forma. Znaczy, że ktoś inny robi coś DLA nas, zwykle za opłatą: I had my hair cut yesterday (ostrzygł mnie fryzjer). We are having our house painted. She has her car serviced every year. Czas zdania pokazuje forma have. W mowie potocznej zamiast have bywa get: I got my phone repaired.

31.Mowa zależna - następstwo czasów

Gdy czasownik wprowadzający jest w przeszłości (said, told), czas zdania 'cofa się' o jeden krok: Present Simple → Past Simple, Present Continuous → Past Continuous, Present Perfect i Past Simple → Past Perfect, will → would, can → could, must → had to. 'I like pizza' → She said (that) she liked pizza. 'I will help you' → He said he would help me.

32.Mowa zależna - określenia czasu i miejsca

Oprócz czasów zmieniamy zaimki i określenia zależne od tego, kiedy i gdzie ktoś mówił: now → then, today → that day, tonight → that night, tomorrow → the next day (the following day), yesterday → the day before (the previous day), next week → the following week, last week → the week before, ago → before, here → there, this → that. 'I'm here now' → He said he was there then.

33.Mowa zależna - pytania

W pytaniu zależnym jest szyk zdania twierdzącego (podmiot przed czasownikiem), bez do/does/did i bez znaku zapytania. Pytania z who, what, where, when zachowują słowo pytające: 'Where do you live?' → She asked me where I lived. Pytania typu tak/nie wprowadzamy przez if albo whether: 'Are you hungry?' → He asked if I was hungry.

34.Mowa zależna - polecenia, prośby i reporting verbs

Polecenia i prośby: tell / ask + osoba + (not) to + bezokolicznik. 'Close the door!' → She told me to close the door. 'Please don't shout.' → He asked us not to shout. Inne czasowniki wprowadzające mają własną budowę: promise, offer, refuse, agree + to (He promised to call), advise, remind, warn + osoba + to, suggest + -ing (She suggested going to the cinema), apologise for + -ing, deny + -ing.

35.used to, be used to, get used to

used to + bezokolicznik - dawny nawyk lub stan, którego już nie ma: I used to play with dolls. Pytanie: Did you use to...?, przeczenie: I didn't use to... be used to + -ing albo rzeczownik - być przyzwyczajonym: I'm used to getting up early. get used to + -ing albo rzeczownik - przyzwyczajać się: She is getting used to living in London.

36.Zdania warunkowe typu III

Mówią o warunku w przeszłości, którego nie da się już spełnić - wyobrażamy sobie inną przeszłość i jej skutek: If + Past Perfect, would have + III forma. If I had studied harder, I would have passed the test (ale się nie uczyłem i nie zdałem). Zamiast would have można użyć could have lub might have. Przeczenia: If you hadn't helped me, I wouldn't have finished on time.

37.Mieszane zdania warunkowe (II + III oraz III + II)

Łączą dwa różne czasy. Warunek w przeszłości, skutek teraz: If + Past Perfect, would + bezokolicznik (If I had taken the map, we wouldn't be lost now). Warunek stały lub teraźniejszy, skutek w przeszłości: If + Past Simple, would have + III forma (If I were taller, I would have joined the basketball team). Dla porównania typ II: If + Past Simple, would + bezokolicznik (If I had more time, I would learn Spanish).

38.I wish / If only

Wyrażają żal lub pragnienie. O teraźniejszości: I wish / If only + Past Simple (I wish I had a dog = szkoda, że nie mam psa; I wish I were taller). O przeszłości: + Past Perfect (I wish I hadn't eaten so much = żałuję, że tyle zjadłem). Gdy chcemy, żeby ktoś zmienił swoje zachowanie: + would (I wish you would stop shouting). If only brzmi mocniej niż I wish.

39.Dedukcja i modalne przeszłe: must have, can't have, might have, should have

Dedukcja o teraźniejszości: must (na pewno: It must be Tom), can't (na pewno nie: It can't be true), might / may / could (możliwe). O przeszłości dodajemy have + III forma: She must have missed the bus (na pewno spóźniła się na autobus), He can't have seen us (na pewno nas nie widział), They might have got lost (może się zgubili). should have + III forma to krytyka lub żal: You should have told me.

40.Question tags (pytania typu 'nieprawdaż?')

Krótkie pytanie na końcu zdania: po zdaniu twierdzącym tag przeczący, po przeczącym tag twierdzący. Tag powtarza czasownik posiłkowy lub modalny ze zdania, a gdy go nie ma, używamy do/does/did: You're tired, aren't you? She can swim, can't she? He didn't call, did he? They live here, don't they? Wyjątki: I am... → aren't I?, Let's... → shall we?