Pomorski Wojewódzki Konkurs z Języka Angielskiego - gramatyka B1-B2

1.Present Simple

Present Simple (I work, she works; przeczenie don't / doesn't + bezokolicznik, pytanie Do you…? / Does she…?) opisuje fakty i prawdy ogólne (The sun rises in the east), zwyczaje i czynności powtarzane (She usually walks to school) oraz stany trwałe (My uncle lives in Gdańsk). W 3. osobie liczby pojedynczej dodajemy -s lub -es: works, watches, goes. Typowe określenia: always, usually, often, never, every day, on Mondays. Przysłówek częstotliwości stoi zwykle przed czasownikiem głównym, a po formie be: He often plays chess. She is never late.

2.Present Continuous

Present Continuous (am / is / are + -ing) opisuje czynność trwającą w chwili mówienia (Look! It's snowing.), sytuację tymczasową (I'm staying with my aunt this month) i zmianę, która właśnie postępuje (It's getting dark. Prices are going up.). Typowe określenia: now, right now, at the moment, Look!, Listen!, these days. Z always wyraża irytujący zwyczaj: He's always losing his keys. Wyraża też ustalone plany na przyszłość: I'm meeting Kate tomorrow. Pisownia: make - making, swim - swimming, lie - lying.

3.Czasowniki statyczne (stative verbs)

Czasowniki statyczne (stative verbs) opisują stany, a nie czynności: wiedzę i opinie (know, believe, understand, remember), uczucia i upodobania (like, love, hate, prefer, want, need), posiadanie (own, belong, have w znaczeniu mieć) i wrażenia (seem, sound). Zwykle nie występują w czasach ciągłych: I know the answer (nie: I'm knowing the answer). Część z nich ma też znaczenie czynności i wtedy przyjmuje -ing: I think it's a good idea (opinia) - I'm thinking about the trip (rozważam); I have a dog - I'm having lunch (jem); The soup tastes great - The cook is tasting the soup.

4.Past Simple i Past Continuous

Past Simple (worked, went; przeczenie didn't + bezokolicznik, pytanie Did you…?) opisuje czynności zakończone w określonym czasie przeszłym: I visited Rome last year. Określenia: yesterday, last week, two years ago, in 2015 - z nimi nie łączymy Present Perfect. Past Continuous (was / were + -ing) opisuje czynność w toku w danym momencie przeszłości i tło opowiadania: At eight I was doing my homework. Krótkie wydarzenie, które przerywa czynność w toku, wyraża Past Simple: I was reading when the phone rang. While łączy czynności równoczesne: While I was cooking, Dad was washing the car.

5.Past Perfect

Past Perfect (had + III forma) opisuje czynność wcześniejszą od innej czynności w przeszłości - „przeszłość przed przeszłością”: When we arrived, the film had already started (zaczął się przed naszym przyjściem). Porównaj: When we arrived, the film started (zaczął się, gdy przyszliśmy). Opisuje też stan trwający do momentu w przeszłości: By 2010 my grandparents had lived in Kraków for forty years. Typowe określenia: already, just, never… before, by the time, after, before. Gdy kolejność jasno wynika z after lub before, często wystarczy Past Simple: After he (had) finished, he left.

6.Present Perfect Simple: already, yet, just, ever, never

Present Perfect Simple (have / has + III forma) łączy przeszłość z teraźniejszością - liczy się skutek lub doświadczenie, a nie moment zdarzenia: I've lost my keys. Just (właśnie) i already (już) stoją zwykle przed III formą: She has just left. Yet stoi zwykle na końcu pytań (już?) i przeczeń (jeszcze nie): I haven't finished yet. Ever (kiedykolwiek) - głównie w pytaniach: Have you ever been to Paris? Never (nigdy) - bez not, bo sam przeczy. Has been to = był i wrócił, has gone to = pojechał i jest tam. W amerykańskim angielskim z just, already i yet często stoi Past Simple: I just saw him.

7.Present Perfect z for i since; Present Perfect Continuous

Present Perfect opisuje też stan trwający od przeszłości do teraz: I've known Ola for five years. For podaje długość okresu (for two hours), a since - punkt początkowy (since 2018, since I was a child). Pytamy: How long have you…? Present Perfect Continuous (have / has been + -ing) podkreśla trwanie czynności, która wciąż trwa (I've been waiting for an hour) albo właśnie się skończyła i widać skutki (I'm tired because I've been running). Wynik lub liczbę podaje Present Perfect Simple: I've written three emails. Czasowniki statyczne zostają w formie prostej: I've had this phone since May.

8.Will i be going to

Will + bezokolicznik wyraża przewidywanie oparte na opinii (I think it will be sunny tomorrow), decyzję podjętą w chwili mówienia (It's cold in here. I'll close the window.), obietnicę (I'll help you) i propozycję (I'll carry that bag for you). Be going to + bezokolicznik wyraża zamiar lub plan powzięty wcześniej (We're going to paint the kitchen next week) oraz przewidywanie na podstawie tego, co widać teraz (Look at those clouds - it's going to rain). W wielu przewidywaniach możliwe są obie formy, a różnica dotyczy odcienia znaczenia.

9.Present Continuous, Present Simple i zdania czasowe o przyszłości

Present Continuous wyraża ustalone plany, zwykle z określonym czasem i często z innymi osobami: I'm meeting Tom at six tomorrow. We're flying to Rome on Friday. Present Simple opisuje przyszłe zdarzenia według rozkładu lub programu: The train leaves at seven. The film starts at eight. W zdaniach czasowych po when, as soon as, before, after, until i w zdaniach z if o przyszłości zwykle stoi czas teraźniejszy, a nie will: I'll call you when I get home. We'll start as soon as everyone arrives. Możliwy jest też Present Perfect: I'll tell you when I've finished.

10.Future Continuous i Future Perfect

Future Continuous (will be + -ing) opisuje czynność, która będzie w toku w danym momencie przyszłości: This time tomorrow I'll be flying to London. Don't call at eight - we'll be having dinner. Służy też do grzecznego pytania o plany: Will you be using the car tonight? Future Perfect (will have + III forma) opisuje czynność zakończoną przed danym momentem w przyszłości: By June I will have finished the course. Opisuje też stan trwający do tego momentu: By next year we will have lived here for ten years. Typowe określenia: by, by the time, by then.

11.Used to i would (przeszłe zwyczaje)

Used to + bezokolicznik opisuje przeszłe zwyczaje i stany, których już nie ma: I used to play the piano (teraz nie gram). We used to live in Gdańsk. Przeczenie: didn't use to, pytanie: Did you use to…? Would + bezokolicznik opisuje powtarzające się czynności w przeszłości, zwykle we wspomnieniach: When I was little, my grandfather would tell me stories every evening. W tym znaczeniu would nie łączy się ze stanami: I used to have a dog (nie: I would have a dog). Pojedyncze zdarzenie wyraża Past Simple: We went to Paris in 2019.

12.Be used to i get used to

Be used to + rzeczownik albo forma -ing znaczy być przyzwyczajonym: I'm used to getting up early. She isn't used to the cold. Get used to + rzeczownik albo -ing znaczy przyzwyczajać się, stopniowo przywykać: You'll soon get used to your new school. It took me a month to get used to living in a big city. W tych wyrażeniach to jest przyimkiem, więc stoi po nim forma -ing: I'm used to driving (nie: I'm used to drive). Nie myl ich z used to + bezokolicznik: I used to drive a lot (kiedyś tak było, teraz nie).

13.Strona bierna (Passive Voice) - budowa i użycie

Strona bierna (Passive Voice) to forma be w odpowiednim czasie + III forma czasownika: The room is cleaned every day. Dopełnienie zdania czynnego staje się podmiotem: Someone stole my bike - My bike was stolen. Używamy jej, gdy wykonawca jest nieznany, nieważny lub oczywisty albo gdy ważniejsza jest sama czynność: Paper is made from wood. Wykonawcę dodajemy po by, gdy jest istotny: The Mona Lisa was painted by Leonardo da Vinci. Strony biernej nie tworzą czasowniki bez dopełnienia, np. happen, arrive: The accident happened at night (nie: was happened).

14.Strona bierna w różnych czasach

Czas pokazuje forma be, a III forma się nie zmienia. Present Simple: is made, Present Continuous: is being made, Past Simple: was made, Past Continuous: was being made, Present Perfect: has been made, Past Perfect: had been made, will: will be made, be going to: is going to be made, Future Perfect: will have been made. Przykłady: The bridge is being repaired at the moment. Three new schools have been built this year. The results will be announced tomorrow. Przeczenie i pytanie tworzymy przez pierwszy czasownik posiłkowy: The letter wasn't sent. Has the parcel been delivered?

15.Strona bierna z czasownikami modalnymi i z dwoma dopełnieniami

Po czasowniku modalnym stoi be + III forma: Tickets can be bought online. Phones must be switched off. W odniesieniu do przeszłości: modal + have been + III forma: The letter should have been sent yesterday. Czasowniki z dwoma dopełnieniami (give, send, offer, show, tell, teach) mają dwie formy bierne: They offered Tom a job - Tom was offered a job albo A job was offered to Tom; zwykle częstsza jest ta, która zaczyna się od osoby. Czasownik z przyimkiem zachowuje przyimek po III formie: The baby is looked after by her grandmother.

16.Have / get something done

Have + dopełnienie + III forma opisuje czynność, którą ktoś wykonuje dla nas, zwykle na nasze zlecenie: I had my hair cut yesterday (u fryzjera). We're having our kitchen painted. Get something done znaczy to samo, ale jest mniej formalne: I need to get my bike repaired. Czas pokazuje forma have / get: I'll have the car washed. Did you have your eyes tested? Konstrukcja opisuje też coś nieprzyjemnego, co nas spotkało: He had his phone stolen on the bus. Porównaj: I painted the fence myself (sam) - I had the fence painted (zrobił to ktoś inny).

17.Zero conditional

Okres warunkowy zerowy (zero conditional): If + Present Simple, Present Simple. Opisuje prawdy ogólne, prawa przyrody i stałe zależności, czyli to, co dzieje się za każdym razem, gdy spełniony jest warunek: If you heat ice, it melts. If I drink coffee in the evening, I can't sleep. Plants die if they don't get enough water. If można tu zwykle zastąpić słowem when bez zmiany sensu: When you mix blue and yellow, you get green. Gdy zdanie z if stoi na początku, oddzielamy je przecinkiem; gdy stoi na końcu, przecinka zwykle nie ma.

18.First conditional i unless

Okres warunkowy pierwszy (first conditional): If + Present Simple, will + bezokolicznik. Opisuje realną, możliwą sytuację w przyszłości i jej skutek: If it rains tomorrow, we'll stay at home. Zamiast will może stać can, may, might albo tryb rozkazujący: If you see Tom, tell him to call me. W zdaniu z if zwykle nie używamy will: If I see her (nie: If I will see her). Unless znaczy if… not (jeśli nie, chyba że): Unless you hurry, you'll miss the bus = If you don't hurry, you'll miss the bus. Unless zawiera już przeczenie, więc zdanie po nim jest zwykle twierdzące.

19.Second conditional

Okres warunkowy drugi (second conditional): If + Past Simple, would + bezokolicznik. Opisuje sytuację nierealną lub mało prawdopodobną w teraźniejszości albo przyszłości: If I had more time, I would learn Spanish (nie mam czasu). If I won a lot of money, I'd travel around the world. Mimo formy przeszłej chodzi o teraz lub przyszłość. Przy be po if w stylu formalnym stoi were dla wszystkich osób, w mowie potocznej także was. Rada: If I were you, I'd talk to her. Zamiast would może stać could lub might: If we had a car, we could go to the lake.

20.Third conditional i mixed conditionals

Okres warunkowy trzeci (third conditional): If + Past Perfect, would have + III forma. Opisuje nierealną przeszłość - warunek, który się nie spełnił, i jego wyobrażony skutek: If we had left earlier, we wouldn't have missed the train (wyszliśmy za późno). Zamiast would have może stać could have lub might have. Okresy mieszane (mixed conditionals) łączą różne czasy: przeszły warunek i skutek teraz - If I had taken the map, we wouldn't be lost now; obecna cecha i skutek w przeszłości - If I were braver, I would have said something.

21.Wish i if only - teraźniejszość

Wish + Past Simple wyraża żal, że teraźniejszość jest inna, niż byśmy chcieli: I wish I had a dog (nie mam psa). I wish it wasn't so cold. W stylu formalnym po wish stoi were dla wszystkich osób: I wish I were taller. Wish + could wyraża żal z powodu braku umiejętności lub możliwości: I wish I could swim. I wish I could come to your party. If only ma podobne znaczenie, ale mocniej podkreśla emocję: If only I knew her address! Forma przeszła po wish i if only dotyczy tu teraźniejszości, a nie przeszłości.

22.Wish i if only - przeszłość oraz wish + would

Wish lub if only + Past Perfect wyraża żal z powodu przeszłości, której nie da się zmienić: I wish I had studied harder for the test. If only we hadn't missed the bus! Wish + would wyraża niezadowolenie z czyjegoś zachowania albo pragnienie, żeby sytuacja się zmieniła: I wish you would stop interrupting me. I wish it would stop raining. Wish + would dotyczy zwykle innych osób lub rzeczy, a nie samego mówiącego. Porównaj: I wish you wouldn't shout (chcę, żebyś przestał) - I wish I hadn't shouted (żałuję, że krzyczałem).

23.Mowa zależna (reported speech) - zdania oznajmujące

Gdy czasownik wprowadzający stoi w czasie przeszłym (said, told), czas wypowiedzi zwykle cofamy: Present Simple - Past Simple, Present Continuous - Past Continuous, Present Perfect i Past Simple - Past Perfect (Past Simple często zostaje), will - would, can - could: „I'm tired.” - She said (that) she was tired. Gdy treść jest wciąż aktualna, czasu można nie cofać: He said he lives in Poznań. Zwykle zmieniają się też zaimki i określenia czasu: tomorrow - the next day, yesterday - the day before, here - there. Po tell stoi osoba (He told me…), a say łączy się z osobą przez to (He said to me…).

24.Mowa zależna - pytania i polecenia

Pytania w mowie zależnej mają szyk zdania oznajmującego, bez do / does / did i bez znaku zapytania, a czasy zwykle się cofa: „Where do you live?” - She asked me where I lived. Pytania typu tak/nie wprowadzamy przez if lub whether: „Are you ready?” - He asked if I was ready. Polecenia i prośby oddajemy przez tell lub ask + osoba + to + bezokolicznik, a zakazy przez not to: „Sit down.” - The teacher told us to sit down. „Please don't be late.” - Mum asked me not to be late.

25.Reporting verbs (czasowniki wprowadzające)

Zamiast said można użyć czasownika, który oddaje intencję mówiącego. Każdy ma swoją typową konstrukcję. To + bezokolicznik: agree, offer, promise, refuse (He refused to help). Osoba + to + bezokolicznik: advise, remind, warn, persuade (She reminded me to buy milk. He warned us not to swim there). Forma -ing: admit, deny (He denied taking the money). Suggest + -ing albo that + zdanie: She suggested going out. She suggested that we go out. Częsty błąd to suggested me to go. Explain łączy się z that: He explained that the shop was closed.

26.Pytania pośrednie (indirect questions)

Pytania pośrednie brzmią grzeczniej niż bezpośrednie. Zaczynamy je zwrotem, np. Could you tell me…?, Do you know…?, I wonder…, a dalej stosujemy szyk zdania oznajmującego, bez do / does / did: Where is the station? - Could you tell me where the station is? What time does the shop open? - Do you know what time the shop opens? W pytaniach typu tak/nie dodajemy if lub whether: Do you know if the museum is open today? Gdy słowo pytające jest podmiotem, szyk się nie zmienia: Do you know who called? Po I wonder… stawiamy zwykle kropkę.

27.Zdania względne definiujące (defining relative clauses)

Zdanie względne definiujące wskazuje, o kogo lub o co chodzi; bez niego zdanie zmienia znaczenie albo staje się niejasne, więc nie oddzielamy go przecinkami. Zaimki: who (osoby), which (rzeczy, zwierzęta), that (osoby i rzeczy), whose (czyj: The boy whose dog got lost is crying), where (miejsce: This is the café where we met), when (czas). Przykład: The woman who lives next door is a nurse. Gdy who, which lub that są dopełnieniem, można je pominąć: The book (that) I bought yesterday is great. Gdy są podmiotem, nie pomijamy ich: The man who called you is here.

28.Zdania względne niedefiniujące (non-defining relative clauses)

Zdanie względne niedefiniujące podaje dodatkową informację o osobie lub rzeczy, która jest już jasno określona; bez niego zdanie nadal ma sens. Oddzielamy je przecinkami: My father, who is a pilot, travels a lot. Warsaw, which is the capital of Poland, lies on the Vistula. Używamy who, which, whose, where, ale nie that, i nie pomijamy zaimka. Which może odnosić się do całego wcześniejszego zdania: She passed all her exams, which made her parents happy. Porównaj: My brother who lives in London (mam kilku braci) - My brother, who lives in London (wiadomo, o którego brata chodzi, np. mam jednego).

29.Can, could, may, might

Can wyraża umiejętność (She can speak three languages), pozwolenie (You can go now) i ogólną możliwość (It can be very cold here in January). Could to umiejętność w przeszłości (I could read when I was four) i grzeczna prośba (Could you help me?). May wyraża pozwolenie w stylu formalnym (May I come in?) i możliwość (It may rain later), a might - możliwość, często mniej pewną (We might go to the cinema, but I'm not sure). W czasach, w których can nie ma formy, używamy be able to: I will be able to drive next year.

30.Must, have to, mustn't, don't have to, needn't

Must wyraża obowiązek, który zwykle narzuca sam mówiący (I must call Grandma tonight), a have to - obowiązek z zewnątrz, np. przepisy (We have to wear a uniform at school). Must nie ma formy przeszłej, dlatego mówimy had to: Yesterday I had to stay late. Mustn't oznacza zakaz (You mustn't use your phone during the test), a don't have to - brak konieczności (You don't have to come if you're busy). Needn't (głównie w brytyjskim) też znaczy nie musisz: You needn't bring anything. Must wyraża również pewny wniosek: She must be tired after the trip.

31.Should i ought to

Should + bezokolicznik i ought to + bezokolicznik wyrażają radę, opinię o tym, co jest właściwe, i oczekiwanie: You should see a doctor. You ought to say sorry to her. They should be here soon (spodziewam się tego). Ought to znaczy prawie to samo, ale jest rzadszy, zwłaszcza w pytaniach i przeczeniach, gdzie zwykle mówimy should: Should I tell him? You shouldn't eat so many sweets. Po should stoi bezokolicznik bez to, a po ought - z to. Mocniejszą radę albo ostrzeżenie wyraża had better: You'd better hurry or you'll miss the bus.

32.Modalne w przeszłości: must have, can't have, might have

Modal + have + III forma wyraża przypuszczenie o przeszłości. Must have done - jestem prawie pewien, że tak było: The streets are wet. It must have rained at night. Can't have done albo couldn't have done - jestem prawie pewien, że tak nie było: She can't have seen me - she didn't say hello. Might have, may have i could have done - możliwe, że tak było: He might have missed the bus. W amerykańskim angielskim zamiast can't have często stoi must not have. O teraźniejszości: He must be at home (teraz); o przeszłości: He must have been at home (wtedy).

33.Should have, could have, needn't have

Should have + III forma wyraża krytykę lub żal: coś było właściwe, ale tego nie zrobiono: You should have told me earlier. Shouldn't have - zrobiono coś niewłaściwego: I shouldn't have eaten so much. Could have + III forma oznacza możliwość, z której nie skorzystano: You could have called me - I would have helped. Needn't have + III forma (głównie w brytyjskim) znaczy, że coś zrobiono niepotrzebnie: We needn't have taken umbrellas - it didn't rain. Didn't need to + bezokolicznik mówi tylko o braku konieczności, zwykle gdy czynności nie wykonano.

34.Gerund i bezokolicznik po czasownikach

Po niektórych czasownikach stoi forma -ing (gerund), jak w enjoy doing: enjoy, avoid, finish, mind, miss, keep, give up, can't stand. I enjoy doing puzzles. Would you mind opening the window? Po innych stoi to + bezokolicznik, jak w decide to do: decide, want, hope, plan, agree, refuse, promise, manage, afford, learn, would like. We decided to stay at home. Po przyimkach (in, at, for, about, before, after) czasownik ma formę -ing: She's good at drawing. Thanks for helping me. Po make, let i większości czasowników modalnych (poza ought to) stoi bezokolicznik bez to: Mum made me tidy my room (ale w stronie biernej z to: I was made to tidy my room).

35.Remember, forget, stop, try - forma -ing czy to + bezokolicznik

Te czasowniki zmieniają znaczenie zależnie od formy. Remember / forget + to + bezokolicznik - pamiętać / zapomnieć, żeby coś zrobić: Remember to lock the door. I forgot to call him. Remember / forget + -ing - pamiętać / zapomnieć, że coś się zrobiło: I remember locking the door. I'll never forget meeting her. Stop + -ing - przestać coś robić: He stopped eating sweets. Stop + to + bezokolicznik - zatrzymać się, żeby coś zrobić: We stopped to buy some water. Try + to + bezokolicznik - starać się, próbować z wysiłkiem: I tried to open the jar. Try + -ing - wypróbować sposób: Try adding some salt.

36.Question tags

Question tags to krótkie pytania na końcu zdania, którymi prosimy o potwierdzenie. Zwykle po zdaniu twierdzącym stoi tag przeczący, a po przeczącym - twierdzący. Tag tworzymy z czasownika posiłkowego lub modalnego ze zdania i zaimka: You're Polish, aren't you? She can't swim, can she? W Present Simple i Past Simple używamy do / does / did: He likes pizza, doesn't he? You saw it, didn't you? Szczególne przypadki: I'm late, aren't I? Let's go, shall we? Open the window, will you? Never, nobody, nothing czynią zdanie przeczącym: She never complains, does she?

37.Przedimki (a, an, the, przedimek zerowy) i określniki ilości

A / an stoi przy rzeczowniku policzalnym w liczbie pojedynczej wspomnianym pierwszy raz lub jednym z wielu (I saw a cat. She's an engineer); an - przed samogłoską w wymowie (an hour, a university). The - gdy wiadomo, o co chodzi, coś jest jedyne albo przy stopniu najwyższym: The cat was black. the sun, the best. Przedimek zerowy - liczba mnoga i niepoliczalne w znaczeniu ogólnym: Cats like milk. Many + policzalne, much + niepoliczalne (głównie w pytaniach i przeczeniach), a lot of + oba. A few / a little = kilka / trochę, few / little = mało, za mało.

38.Stopniowanie przymiotników i przysłówków; so i such, too i enough

Przymiotniki jednosylabowe i dwusylabowe na -y zwykle stopniujemy przez -er / the -est (cold - colder - the coldest, big - bigger, happy - happier), dłuższe przez more / the most (more expensive, the most interesting). Nieregularne: good - better - the best, bad - worse - the worst. Przysłówki: hard - harder, carefully - more carefully, well - better. So + przymiotnik (It was so cold), such (a) + przymiotnik + rzeczownik (It was such a cold day). Too + przymiotnik = zbyt (too small), przymiotnik + enough = wystarczająco (old enough to drive), enough + rzeczownik (enough money).

39.Zaimki zwrotne (reflexive pronouns)

Zaimki zwrotne to myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves. Używamy ich, gdy podmiot i dopełnienie to ta sama osoba: She hurt herself. Did you enjoy yourselves? Help yourself (częstuj się). By myself znaczy sam - bez pomocy albo w samotności: I made it by myself. Zaimek zwrotny podkreśla też wykonawcę: I painted it myself. Po wash, dress i shave zwykle się go pomija: He washed and dressed quickly. Po feel, relax, meet i concentrate zwykle go nie dodajemy, choć po polsku stoi „się”: I feel tired. Wzajemność wyraża each other: They looked at each other.

40.Linking words: although, despite, however, in order to

Although i even though (chociaż, mimo że) łączą się ze zdaniem z podmiotem i orzeczeniem: Although it was raining, we went for a walk. Despite i in spite of (mimo, pomimo) łączą się z rzeczownikiem albo formą -ing: Despite the rain, we went for a walk. Despite feeling tired, she finished the race. However (jednak) łączy dwa osobne zdania; zwykle stoi na początku drugiego, po kropce, z przecinkiem: It was raining. However, we went for a walk. In order to i so as to + bezokolicznik wyrażają cel: She got up early in order to catch the bus. Przeczenie: in order not to.