Ilustracja do zestawu: Małopolski Konkurs Języka Angielskiego - gramatyka B1-C1

Angielski

Małopolski Konkurs Języka Angielskiego - gramatyka B1-C1

Gramatyka angielska od poziomu B1 do C1: czasy i formy przyszłe, strona bierna, mowa zależna, okresy warunkowe z mieszanymi, wish i if only, zdania względne, gerund i bezokolicznik, czasowniki modalne w przeszłości. Na wyższe poziomy: used to i be used to, have something done, inwersja i zdania podkreślające (cleft sentences), przedimki i określniki ilości.

Szkoła podstawowa40 fiszek50 pytań w 5 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

1.Present Simple i Present Continuous

Present Simple (I work, she works, Does she work?) opisuje fakty, prawdy ogólne, zwyczaje i czynności powtarzane: Water boils at 100 degrees Celsius. She usually walks to school. Typowe określenia: always, usually, often, every day, on Mondays. Present Continuous (am / is / are + -ing) opisuje czynność trwającą w chwili mówienia albo w okresie przejściowym oraz zmieniającą się sytuację: Look, it's snowing! I'm reading a great book this week. Prices are going up. Typowe określenia: now, at the moment, today, this week. Z always często wyraża irytujący zwyczaj: He's always losing his keys.

2.Czasowniki statyczne (stative verbs)

Czasowniki statyczne opisują stany, a nie czynności: wiedzę i opinie (know, believe, understand, remember), uczucia i upodobania (like, love, hate, prefer, want, need), posiadanie (own, belong, have w znaczeniu mieć) i wrażenia (seem, sound, taste). Zwykle nie występują w czasach ciągłych: I know the answer, a nie I'm knowing the answer. Część z nich ma też znaczenie czynności i wtedy przyjmuje formę ciągłą: I think it's a good idea (opinia) - I'm thinking about the trip (rozważam); I have a dog - I'm having lunch (jem); This soup tastes great - The chef is tasting the soup.

3.Past Simple i Past Continuous

Past Simple opisuje czynności zakończone w określonym momencie przeszłości i wydarzenia następujące po sobie: I visited Rome last year. He opened the door, came in and sat down. Określenia: yesterday, last week, two years ago, in 2015. Past Continuous (was / were + -ing) opisuje czynność w toku w danym momencie przeszłości i tło opowiadania: At eight o'clock I was having dinner. Gdy krótkie wydarzenie przerywa czynność w toku, łączymy oba czasy: I was reading when the phone rang. While łączy dwie czynności trwające równocześnie: While Mum was cooking, Dad was washing the car.

4.Past Perfect

Past Perfect (had + III forma) opisuje czynność, która nastąpiła wcześniej niż inna czynność w przeszłości - to „przeszłość przed przeszłością”: When we arrived at the station, the train had already left (odjechał przed naszym przyjazdem). Porównaj: When we arrived, the train left (odjechał, gdy przyjechaliśmy). Typowe określenia: before, after, by the time, already, just. Przeczenie: hadn't + III forma, pytanie: Had you ever seen snow before you moved to Norway? Gdy kolejność jasno wynika z after lub before, Past Perfect często można zastąpić Past Simple: After he (had) finished, he left.

5.Present Perfect Simple: already, yet, just, ever, never

Present Perfect Simple (have / has + III forma) łączy przeszłość z teraźniejszością: liczy się skutek lub doświadczenie, a nie moment zdarzenia: I've lost my keys. Just (właśnie) i already (już) stoją zwykle między have a III formą: She has just left. I've already done it. Yet (już, jeszcze) stoi zwykle na końcu pytań i przeczeń: Have you finished yet? I haven't finished yet. Ever (kiedykolwiek) stoi głównie w pytaniach (Have you ever been to Paris?), a never (nigdy) - w zdaniach twierdzących. Przy konkretnym czasie przeszłym (yesterday, in 2019, ago) używamy Past Simple: I lost my keys yesterday.

6.Present Perfect z for i since oraz Present Perfect Continuous

Present Perfect opisuje też stan trwający od przeszłości do teraz: I've known her for ten years. For podaje długość okresu (for two hours), a since - punkt początkowy (since 2018, since I was a child). Present Perfect Continuous (have / has been + -ing) podkreśla trwanie czynności, która wciąż trwa albo właśnie się skończyła i widać jej skutki: I've been waiting for an hour. Your eyes are red - have you been crying? Forma Simple mówi o rezultacie i liczbie (How many?): I've written three emails. Z czasownikami statycznymi zwykle stosujemy formę Simple: I've had this bike since May.

7.Formy przyszłe: will, be going to, Present Continuous, Present Simple

Will + bezokolicznik: decyzja w chwili mówienia, obietnica, propozycja, przewidywanie oparte na opinii (I'll help you. I think it will rain.). Be going to: zamiar zaplanowany wcześniej i przewidywanie na podstawie tego, co widać (I'm going to study medicine. Look at those clouds - it's going to rain.). Present Continuous: ustalone plany z określonym czasem lub miejscem (I'm meeting Tom at six.). Present Simple: rozkłady jazdy i programy (The train leaves at 7:15.). Po spójnikach czasu when, as soon as, until w zdaniu o przyszłości stoi czas teraźniejszy: I'll call you when I arrive.

8.Used to, be used to i get used to

Used to + bezokolicznik opisuje dawne zwyczaje i stany, które już nie trwają: I used to play the piano. We used to live in Poznań. Przeczenie i pytanie tworzymy z did i formą use to: I didn't use to like fish. Did you use to wear glasses? Powtarzane czynności (ale nie stany) z przeszłości opisuje też would: Every summer we would go to the lake. Be used to + -ing albo rzeczownik znaczy być przyzwyczajonym: I'm used to getting up early. Get used to + -ing lub rzeczownik: przyzwyczajać się: She is getting used to the cold. W be / get used to słowo to jest przyimkiem, dlatego po nim stoi -ing.

9.Przedimki: a / an, the i przedimek zerowy

A / an stoi przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy wspominamy o czymś po raz pierwszy, a także przy zawodach: She is an engineer. O wyborze a lub an decyduje wymowa: a university, an hour. The stoi przed czymś znanym z kontekstu, jedynym w swoim rodzaju i przed stopniem najwyższym: the sun, the best. Przedimek zerowy stosujemy przy rzeczownikach w liczbie mnogiej i niepoliczalnych w znaczeniu ogólnym (Dogs are loyal. I love music.), przy posiłkach, sportach i językach (have lunch, play chess, speak French) oraz w zwrotach go to school, at home, by bus.

10.Określniki ilości: some, any, much, many, a few, a little, few, little

Some stoi zwykle w zdaniach twierdzących oraz w prośbach i propozycjach (Would you like some tea?), a any - w przeczeniach i pytaniach (Have you got any brothers?). Many łączy się z rzeczownikami policzalnymi (many friends), much - z niepoliczalnymi (much time); w zdaniach twierdzących częściej mówimy a lot of. A few (+ policzalne) i a little (+ niepoliczalne) znaczą kilka, trochę - w sensie pozytywnym: I have a few friends here, so I'm happy. Few i little bez a znaczą mało, za mało: There is little time left, so we must hurry.

11.Stopniowanie przymiotników i konstrukcja the more... the more

Przymiotniki jednosylabowe i dwusylabowe zakończone na -y zwykle stopniujemy przez -er / -est: cold - colder - the coldest, easy - easier - the easiest. Dłuższe stopniujemy przez more / the most: more interesting, the most interesting. Nieregularne: good - better - the best, bad - worse - the worst, far - further - the furthest. Porównujemy przez than (taller than me) i as... as (as tall as), a not as... as wyraża mniejszy stopień. Wzór the + stopień wyższy..., the + stopień wyższy... opisuje dwie rzeczy zmieniające się razem: The more you read, the more you learn. The sooner, the better.

12.Strona bierna w czasach podstawowych

Strona bierna (be w odpowiednim czasie + III forma) skupia uwagę na czynności lub jej skutku, a nie na wykonawcy. Present Simple: English is spoken here. Present Continuous: The road is being repaired. Past Simple: The bridge was built in 1900. Present Perfect: My bike has been stolen. Future Simple: The results will be announced tomorrow. Wykonawcę dodajemy po by zwykle tylko wtedy, gdy jest ważny: Hamlet was written by Shakespeare. Dopełnienie zdania czynnego staje się podmiotem zdania biernego: They clean the room every day → The room is cleaned every day.

13.Okresy warunkowe 0, 1 i 2

Okres zerowy (If + Present Simple, Present Simple) opisuje prawdy ogólne i stałe skutki: If you heat ice, it melts. Pierwszy okres (If + Present Simple, will + bezokolicznik) opisuje realną sytuację w przyszłości: If it rains tomorrow, we will stay at home. Drugi okres (If + Past Simple, would + bezokolicznik) opisuje sytuację nierealną lub mało prawdopodobną w teraźniejszości albo przyszłości: If I had more time, I would learn Japanese. W drugim okresie po if przy be często stosujemy were dla wszystkich osób: If I were you, I would apologise. W części z if zwykle nie stawiamy will ani would.

14.Zdania względne: who, which, that, whose, where (definiujące i niedefiniujące)

Zdanie względne opisuje rzeczownik. Who - do osób, which - do rzeczy i zwierząt, that - do osób lub rzeczy, whose znaczy czyj, a where wprowadza miejsce: The man whose car was stolen called the police. This is the café where we met. Zdanie definiujące wskazuje, o kogo chodzi, i nie ma przecinków; zaimek będący dopełnieniem można w nim pominąć: The book (that) I bought is great. Zdanie niedefiniujące (non-defining relative clause) dodaje informację o kimś już określonym: stoi między przecinkami, nie przyjmuje that, a zaimka nie wolno pominąć: My sister, who lives in Gdańsk, is a doctor.

15.Question tags i pytania pośrednie

Question tag to krótkie pytanie na końcu zdania (prawda?, nie?). Po zdaniu twierdzącym stoi tag przeczący, po przeczącym - twierdzący, z tym samym operatorem: She can swim, can't she? You don't like coffee, do you? They went home, didn't they? Wyjątki: I'm late, aren't I? Let's go, shall we? Pytanie pośrednie zaczyna się od uprzejmego zwrotu (Could you tell me..., Do you know..., I wonder...) i ma szyk zdania oznajmującego, bez do / does / did: Could you tell me where the station is? Do you know what time it starts? W pytaniach tak / nie używamy if lub whether: I wonder if she is at home.

16.Gerund i bezokolicznik po czasownikach

Po części czasowników stoi gerund (forma -ing): enjoy, avoid, finish, mind, practise, suggest, can't stand, look forward to: I enjoy cooking. Po innych - bezokolicznik z to: want, decide, hope, plan, promise, refuse, agree, would like: She decided to stay. Po make i let oraz po czasownikach modalnych stoi bezokolicznik bez to: They made me wait. You can go. Po przyimku stoi gerund: She is good at drawing. Gerund bywa też podmiotem zdania: Swimming is good for you. Like, love, hate i start łączą się z obiema formami bez większej zmiany znaczenia: I like reading. I like to read.

17.Future Continuous i Future Perfect

Future Continuous (will be + -ing) opisuje czynność, która będzie w toku w określonym momencie przyszłości: This time tomorrow I'll be flying to Rome. Służy też do uprzejmego pytania o plany: Will you be using the car tonight? Future Perfect (will have + III forma) opisuje czynność, która zakończy się przed określonym momentem w przyszłości: By the end of June I will have finished the course. Typowe określenia: by + czas (by Friday, by 2030) oraz by the time + Present Simple: By the time you get home, I'll have cooked dinner. Przeczenie: won't be + -ing, won't have + III forma.

18.Past Perfect Continuous

Past Perfect Continuous (had been + -ing) opisuje czynność, która trwała przez pewien czas przed innym momentem lub wydarzeniem w przeszłości. Podkreśla jej długość albo wyjaśnia widoczny skutek: She had been waiting for two hours when the bus finally arrived. His clothes were wet because he had been walking in the rain. Często występują z nim for, since i how long. Past Perfect Simple podkreśla zakończony rezultat lub liczbę (She had written three letters), a Continuous - samo trwanie. Czasowniki statyczne zwykle mają formę Simple: I had known him for years.

19.Strona bierna: wszystkie czasy, czasowniki modalne, bezokolicznik i -ing

Stronę bierną tworzymy w większości czasów, np. Past Continuous (The house was being painted) i Past Perfect (All the tickets had been sold). Po czasownikach modalnych stoi be + III forma: The rules must be followed. W przeszłości: modalny + have been + III forma: The letter should have been sent yesterday. Bezokolicznik bierny to to be + III forma (I want to be invited), a bierna forma -ing - being + III forma (I don't like being told what to do). Czasowniki z dwoma dopełnieniami mają dwie wersje: I was given a prize. A prize was given to me.

20.Have something done i get something done

Konstrukcja have + dopełnienie + III forma oznacza, że ktoś wykonuje dla nas usługę: I had my hair cut yesterday (fryzjer mnie ostrzygł). We are having our kitchen painted. Czasownik have odmienia się przez czasy: I'm going to have my car repaired. She has had her bike fixed. Get something done ma podobne znaczenie i jest mniej formalne: I need to get my phone repaired. Ta sama konstrukcja opisuje też coś nieprzyjemnego, co nas spotkało z czyjejś winy: He had his wallet stolen on the bus. Porównaj: I cut my hair (sam) - I had my hair cut (u fryzjera).

21.Mowa zależna: zdania oznajmujące

Gdy relacjonujemy czyjeś słowa czasownikiem w czasie przeszłym (said, told), czas zwykle cofamy o jeden krok: Present Simple → Past Simple, Present Continuous → Past Continuous, Present Perfect i Past Simple → Past Perfect, will → would, can → could, must → had to. She said, "I'm tired." → She said (that) she was tired. Zmieniają się też zaimki oraz określenia czasu i miejsca: today → that day, tomorrow → the next day, yesterday → the day before, here → there. Po tell podajemy osobę (He told me that...), po say - nie (He said that...). Gdy treść jest wciąż aktualna, czasu nie trzeba cofać.

22.Mowa zależna: pytania i polecenia

W pytaniach zależnych stosujemy szyk zdania oznajmującego, bez do / does / did i bez znaku zapytania, a czas cofamy jak w zdaniach oznajmujących: "Where do you live?" → He asked me where I lived. Pytania tak / nie wprowadzamy przez if lub whether: "Are you ready?" → She asked if I was ready. Polecenia i prośby relacjonujemy przez tell / ask + osoba + to + bezokolicznik: "Close the window." → She told me to close the window. "Please help me." → He asked me to help him. Zakaz - przez not to: "Don't be late." → The teacher told us not to be late.

23.Mowa zależna: reporting verbs

Zamiast said i told często używamy czasowników, które oddają intencję mówiącego. Po agree, offer, promise, refuse, threaten stoi to + bezokolicznik: He offered to help me. Po advise, warn, remind, encourage, persuade stoi osoba + to + bezokolicznik: She advised me to see a doctor. Po suggest, deny, admit, recommend stoi forma -ing: He denied taking the money. Część czasowników wymaga przyimka i -ing: apologise for, insist on, accuse somebody of: She apologised for being late. Explain, claim i admit łączą się też z that: He admitted that he was wrong.

24.Trzeci okres warunkowy

Trzeci okres warunkowy (If + Past Perfect, would have + III forma) opisuje nierealną sytuację w przeszłości - wyobrażamy sobie, co by było, gdyby przeszłość wyglądała inaczej. Często wyraża żal lub krytykę: If I had studied harder, I would have passed the exam (uczyłem się za mało i nie zdałem). If you had told me, I would have helped you. Zamiast would mogą stać could have lub might have: If we had left earlier, we might have caught the train. Skrót 'd oznacza had po if, a would w drugiej części: If I'd known, I'd have come. Kolejność części można odwrócić: I would have come if I had known.

25.Mieszane okresy warunkowe (mixed conditionals)

Mixed conditionals łączą różne czasy w warunku i skutku. Warunek z przeszłości ze skutkiem w teraźniejszości: If + Past Perfect, would + bezokolicznik: If I had taken the map, we wouldn't be lost now (nie wziąłem mapy, więc teraz się zgubiliśmy). Stała cecha lub sytuacja teraźniejsza ze skutkiem w przeszłości: If + Past Simple, would have + III forma: If I were braver, I would have spoken to her yesterday (nie jestem odważny, więc wczoraj nie zagadałem). Wskazówką bywają określenia czasu: now wskazuje zwykle teraźniejszość, a yesterday i last year - przeszłość.

26.Unless, provided that, as long as

Unless znaczy jeśli nie (= if... not) i zwykle łączy się z czasownikiem w formie twierdzącej: You won't pass unless you study (= if you don't study). Provided that, providing that, as long as i on condition that znaczą pod warunkiem że i podkreślają warunek konieczny: You can borrow my bike as long as you bring it back by six. Provided that you pay in advance, we will book the room. Po tych spójnikach, tak jak po if, w zdaniu o przyszłości stoi zwykle czas teraźniejszy, a nie will. Even if znaczy nawet jeśli: I'll go even if it rains.

27.Wish i if only

Wish i if only (mocniejsze) wyrażają żal albo pragnienie zmiany. Żal dotyczący teraźniejszości: wish + Past Simple, przy be często were: I wish I knew the answer. If only I were taller. Żal dotyczący przeszłości: wish + Past Perfect: I wish I had listened to you. If only we hadn't missed the bus. Pragnienie, żeby ktoś lub coś się zmieniło, często z irytacją: wish + would: I wish you would stop talking. Wish + would zwykle nie dotyczy mówiącego - zamiast I wish I would mówimy np. I wish I could albo I wish I didn't... Życzenia składamy z wish + dopełnienie: I wish you good luck.

28.Would rather i it's time

Would rather ('d rather) + bezokolicznik bez to wyraża, co wolimy zrobić: I'd rather stay at home tonight. I'd rather walk than take the bus. Gdy mówimy, co wolelibyśmy, żeby zrobił ktoś inny, stosujemy would rather + osoba + Past Simple: I'd rather you didn't tell anyone. It's time + to + bezokolicznik mówi, że pora coś zrobić: It's time to go. It's time + osoba + Past Simple (także it's high time, it's about time) wyraża, że coś powinno się już stać, często z krytyką: It's high time you cleaned your room. Mimo formy przeszłej obie konstrukcje dotyczą teraźniejszości lub przyszłości.

29.Modalne przeszłe - dedukcja: must have, can't have, might have

Czasownik modalny + have + III forma wyraża wnioskowanie o przeszłości. Must have done - jestem pewien, że tak było: The ground is wet, so it must have rained at night. Can't have done albo couldn't have done - jestem pewien, że tak nie było: She can't have seen me - she didn't say hello. Might have, may have, could have done - możliwe, że tak było: He might have missed the bus. Pewność negatywną wyrażamy zwykle przez can't have. Porównaj z teraźniejszością: He must be at home (na pewno jest) - He must have been at home (na pewno był).

30.Modalne przeszłe: should have, needn't have, didn't need to

Should have + III forma wyraża krytykę lub żal, że czegoś nie zrobiono, a shouldn't have - że zrobiono coś niewłaściwego: You should have told me earlier. I shouldn't have eaten so much. Could have done mówi o możliwości, z której nie skorzystano: You could have asked me for help. Needn't have + III forma oznacza, że ktoś coś zrobił, choć nie było takiej potrzeby: I needn't have taken an umbrella - it didn't rain (wziąłem niepotrzebnie). Didn't need to + bezokolicznik zwykle oznacza, że potrzeby nie było, więc tego nie zrobiono: I didn't need to take an umbrella, so I left it at home.

31.Remember, forget, stop, try, regret: gerund czy bezokolicznik

Znaczenie zależy od formy po czasowniku. Remember + -ing - pamiętać, że coś się zrobiło (I remember meeting her), remember + to - pamiętać, żeby coś zrobić (Remember to lock the door); tak samo forget. Stop + -ing - przestać coś robić (He stopped talking), stop + to - zatrzymać się, żeby coś zrobić (He stopped to talk to a friend). Try + -ing - wypróbować sposób (Try restarting the computer), try + to - starać się coś zrobić (I tried to lift the box). Regret + -ing - żałować, że się coś zrobiło (I regret saying that), regret + to - z przykrością informować (We regret to inform you...).

32.So i such, too i enough

So stoi przed przymiotnikiem lub przysłówkiem bez rzeczownika (so cold, so quickly), a such - przed rzeczownikiem z przymiotnikiem lub bez niego (such a nice day, such good friends). Po obu można dodać that + skutek: It was so cold that we stayed inside. It was such a cold day that we stayed inside. Too znaczy zbyt i stoi przed przymiotnikiem lub przysłówkiem: too hot to drink. Enough znaczy wystarczająco i stoi po przymiotniku lub przysłówku (old enough, fast enough), ale przed rzeczownikiem (enough money). Obie często łączą się z to + bezokolicznik: The box is too heavy to lift.

33.Inwersja po never, rarely, seldom i under no circumstances

Inwersja to szyk pytający (operator przed podmiotem) w zdaniu oznajmującym. Stosujemy ją w stylu formalnym lub dla emfazy, gdy zdanie zaczyna się od wyrażenia przeczącego lub ograniczającego. Operatorem jest be, czasownik posiłkowy lub modalny ze zdania, a gdy go brak - do / does / did: Never have I seen such a beautiful sunset. Rarely does she complain. Seldom do we eat out. Tak samo działają wyrażenia z no: Under no circumstances should you open this door. At no time did he mention the money. On no account must you tell her. Bez inwersji: I have never seen such a beautiful sunset.

34.Inwersja: hardly... when, scarcely... when, no sooner... than

Te konstrukcje opisują dwie czynności następujące tuż po sobie w przeszłości (ledwie..., gdy...). Po hardly, scarcely i no sooner na początku zdania stoi inwersja z had i III formą, a w drugiej części Past Simple. Hardly i scarcely łączą się z when (rzadziej before), a no sooner - z than: Hardly had she sat down when the phone rang. Scarcely had we left the house when it started to rain. No sooner had I arrived than the meeting began. Bez inwersji: She had hardly sat down when the phone rang. Typowe błędy to no sooner... when i hardly... than.

35.Inwersja: not only... but also, not until, only then, only when

Not only na początku zdania zwykle wymaga inwersji w pierwszej części (ale: Not only Tom but also Anna passed), a druga część zaczyna się od but (also): Not only did he win the race, but he also broke the record. Po not until + określenie czasu lub zdanie podrzędne inwersja stoi w zdaniu głównym: Not until I got home did I realise I had lost my keys. Tak samo po only then, only when, only after i only by: Only then did I understand the problem. Only when the rain stopped did we leave. Only by working hard can you succeed. Bez inwersji: I didn't realise it until I got home.

36.Zdania podkreślające: cleft sentences i emfatyczne do

Cleft sentences wyróżniają jedną część zdania. It + be + wyróżniony element + that / who: It was Tom who broke the window (a nie ktoś inny). It was in 2010 that we moved to Kraków. What + zdanie + be wyróżnia rzecz lub czynność: What I need is a long holiday. What she did was call the police. All I want is some sleep. Emfatyczne do / does / did + bezokolicznik bez to stoi w zdaniu twierdzącym, by podkreślić prawdziwość lub kontrast: I do like your new haircut! She did call you - you just didn't hear the phone. Do be careful! W emfazie operator wymawiamy z naciskiem.

37.Participle clauses: -ing i having done

Participle clauses skracają zdanie podrzędne, zwykle gdy obie części mają ten sam podmiot. Forma -ing opisuje czynność równoczesną lub przyczynę: Walking home, I met an old friend (= While I was walking home). Feeling tired, she went to bed early (= Because she felt tired). Having + III forma podkreśla, że czynność zakończyła się przed drugą: Having finished her homework, she went out. III forma ma znaczenie bierne: Built in 1880, the bridge is still used today. Typowy błąd to inny podmiot w obu częściach: Walking home, the rain started znaczyłoby, że to deszcz szedł do domu.

38.Strona bierna bezosobowa (impersonal passive): It is said that..., He is believed to...

Impersonal passive pozwala przekazywać opinie i doniesienia bez podawania, kto je wyraża. Stosuje się ją z czasownikami say, believe, think, know, expect, report, consider. Pierwszy wzór: It + is / was said + that + zdanie: It is said that the castle is haunted. Drugi wzór: podmiot + is / was said + to + bezokolicznik: The castle is said to be haunted. Gdy opinia dotyczy wcześniejszej czynności, stosujemy to have + III forma: He is believed to have left the country. Gdy czynność trwa teraz, stosujemy to be + -ing: She is thought to be working abroad.

39.Tryb łączący (subjunctive): I suggest that he be

Subjunctive to podstawowa forma czasownika, bez końcówki -s i taka sama dla wszystkich osób (be, go, take). Stosujemy ją w zdaniu z that po czasownikach i wyrażeniach żądania, rady lub propozycji: suggest, recommend, insist, demand, propose oraz it is essential / important that: I suggest that he be more careful. The teacher insisted that every student take the test. It is essential that she arrive on time. Przeczenie tworzymy przez samo not, bez do: They recommended that he not travel alone. W brytyjskim angielskim częste jest też should: I suggest that he should be more careful.

40.Inwersja w zdaniach warunkowych: should, were to, had zamiast if

W stylu formalnym if zastępuje inwersja. Should + podmiot + bezokolicznik zastępuje pierwszy okres i wyraża mniejsze prawdopodobieństwo: Should you need any help, please call me (= If you need any help). Were + podmiot + to + bezokolicznik zastępuje drugi okres: Were we to win the lottery, we would travel the world (= If we won). Przy be wystarczy were: Were I in your position, I would accept the offer. Had + podmiot + III forma zastępuje trzeci okres: Had I known, I would have helped (= If I had known). Przeczenie stoi po podmiocie: Had she not called, we would have waited.

Notatka

Czasy teraźniejsze i Present Perfect

O wyborze między Present Simple a Present Continuous często decyduje to, czy sytuacja jest stała, czy tymczasowa: My uncle lives in Leeds, ale My uncle is living with us until he finds a flat. Forma ciągła z always, constantly lub forever opisuje częste zachowanie i zwykle wyraża zniecierpliwienie albo zdziwienie: You're constantly checking your phone!

Czasowniki statyczne nazywają stan, a nie coś, co się dzieje, dlatego zwykle nie mają formy ciągłej. Gdy ten sam czasownik nazywa czynność lub zachowanie, forma ciągła jest poprawna: I see what you mean (rozumiem) - I'm seeing the dentist on Monday (mam wizytę), He is rude (taki jest) - He is being rude (tak się teraz zachowuje).

Present Perfect stawiamy, gdy liczy się skutek, doświadczenie albo bilans do teraz, a moment zdarzenia jest nieważny lub nieznany. Przy określeniu zakończonego czasu (last night, in 2017, an hour ago) stawiamy Past Simple. Wyrazy typu today czy this week nie przesądzają wyboru: Present Perfect podkreśla, że okres jeszcze trwa (I've written two essays this week), a Past Simple pasuje do konkretnego, zamkniętego zdarzenia (I wrote the first one on Monday).

  • for + długość okresu: for three weeks, for ages;
  • since + punkt startu, także zdanie w Past Simple: since Easter, since we moved here.

Forma Simple odpowiada zwykle na pytanie o rezultat i liczbę (How many chapters have you read?), a Continuous - o czas trwania (How long have you been reading?).

Ważne

Polskie „uczę się angielskiego od sześciu lat” to I've been learning English for six years, a nie I learn English for six years - czas teraźniejszy nie wyraża trwania od przeszłości do teraz.

Przeszłość i przyszłość: punkt odniesienia

Czasy ciągłe i perfect w przeszłości i w przyszłości działają tak samo względem punktu odniesienia, czyli momentu, o który chodzi. Forma ciągła mówi, co wtedy było lub będzie w toku, a forma perfect - co zakończyło się przed tym momentem albo trwało aż do niego:

  • At ten last night I was still studying. - At ten tonight I'll still be studying.
  • By ten last night I had finished the essay. - By ten tonight I'll have finished the essay.

W opowiadaniu Past Simple posuwa akcję naprzód, a Past Continuous tworzy tło. Porównaj: When the guests arrived, we made pancakes (zaczęliśmy po ich przyjściu), we were making pancakes (smażenie już trwało), we had made pancakes (były gotowe wcześniej). Past Perfect Continuous dodaje, jak długo coś trwało do danej chwili: By the time the band came on stage, the fans had been queuing for six hours.

Forma przyszła zależy od tego, skąd wiemy, co się stanie:

  • will - decyzja podjęta teraz, obietnica, opinia: I'll have the soup, please;
  • be going to - wcześniejszy zamiar albo widoczne oznaki: Watch out, that glass is going to fall!;
  • Present Continuous - ustalenie z kimś: We're flying to Malta on Friday;
  • Present Simple - rozkład i program: The concert starts at 8 p.m.

Ważne

W zdaniu czasowym o przyszłości po when, as soon as, until, before, after i by the time stoi zwykle czas teraźniejszy, także Present Perfect: I'll lend you the book when I've finished it. Nie dotyczy to when w pytaniu pośrednim: Nobody knows when the shop will reopen.

Przedimki, określniki i porównania

Przedimek zależy od tego, czy słuchacz potrafi wskazać konkretną rzecz. A / an wprowadza coś nowego albo jeden z wielu egzemplarzy, a the - coś już znanego lub doprecyzowanego: We stayed in a small hotel. The hotel had a lovely garden. O wyborze a lub an decyduje pierwsza głoska w wymowie: an X-ray, an MP3 player, ale a one-way ticket, a European city. Uogólnienie w liczbie mnogiej zwykle nie ma przedimka (Cats sleep a lot), ale konkretne koty dostają the: The cats next door are noisy. W go to school brak przedimka wskazuje na cel instytucji (naukę), a the - na sam budynek: Mum went to the school to talk to my teacher.

Określniki ilości pokazują też ocenę mówiącego. Any w zdaniu twierdzącym znaczy jakikolwiek: Call me any time. A few students asked questions znaczy, że kilku zapytało (nieźle), a Few students asked questions - że zapytało niewielu (rozczarowująco).

Przy stopniowaniu uważaj na pisownię: big - bigger, thin - thinner, nice - nicer, busy - busier. Stopień wyższy wzmacniamy przez much, far lub a lot (much warmer, far more expensive), a nie przez very. W konstrukcji the... the... obie części zaczynają się od the i stopnia wyższego: The longer we waited, the more nervous we got.

  • so + przymiotnik lub przysłówek, a także so much / many / few / little + rzeczownik: so many people;
  • such + (a / an) + przymiotnik + rzeczownik: such an easy test, such awful weather;
  • too + przymiotnik, często z for + osoba + to: too spicy for me to eat;
  • enough po przymiotniku, ale przed rzeczownikiem: brave enough, enough seats.

Too nie zastępuje very: The jacket is very expensive to opis, a The jacket is too expensive sygnalizuje problem, np. że nie stać nas na nią.

Gerund, bezokolicznik i zdania względne

Formę drugiego czasownika wyznacza pierwszy, ale pomagają dwie prawidłowości. Po przyimku stoi -ing (She's thinking of joining the choir), a po want, expect i would like z osobą stoi osoba + to + bezokolicznik: I'd like you to meet my cousin, a nie I'd like that you meet my cousin.

Z pierwszej prawidłowości wynika różnica między trzema konstrukcjami z used:

  • used to + bezokolicznik - dawniej tak było: My dad used to have long hair;
  • be used to + -ing - jestem przyzwyczajony: Nurses are used to working at night;
  • get used to + -ing - przyzwyczajam się: You'll soon get used to wearing glasses.

Zapamiętaj

W be used to i get used to słowo to jest przyimkiem, więc stoi po nim -ing lub rzeczownik. Be used to + bezokolicznik to co innego: strona bierna od use, np. This tool is used to cut glass (służy do cięcia szkła).

Przy remember, forget, stop, try i regret forma zmienia znaczenie. -ing dotyczy zwykle czynności już wykonanej albo samej czynności (I'll never forget meeting my favourite writer), a to + bezokolicznik - celu lub tego, co dopiero ma nastąpić (Don't forget to feed the cat).

W zdaniach względnych przecinki zmieniają sens: Students who live nearby walk to school (tylko ci, którzy mieszkają blisko), ale My grandmother, who lives nearby, visits us every day (dodatkowa informacja o znanej osobie). W zdaniu niedefiniującym which może odnosić się do całego zdania: He forgot my birthday, which upset me. Przyimek stoi zwykle na końcu (the town I grew up in), a w stylu formalnym przed which lub whom: the town in which I grew up.

Strona bierna i konstrukcje pokrewne

Schemat strony biernej to be w czasie zdania czynnego + III forma, więc czas odczytujemy z formy be: is tested, was being tested, has been tested, will have been tested. Przekształcając zdanie, robimy podmiotem dopełnienie, zachowujemy czas i dodajemy by + wykonawcę tylko wtedy, gdy wnosi informację: Someone has hacked our website → Our website has been hacked.

Tę samą parę be + III forma wstawiamy po czasownikach modalnych (The tickets can be collected at the door, The damage could have been avoided), po to (He expects to be promoted) oraz jako being tam, gdzie potrzebna jest forma -ing (She's tired of being ignored). Czasownik z przyimkiem zachowuje go w stronie biernej (The children are looked after by their aunt), a make odzyskuje to: We were made to rewrite the essay. Czasowniki nieprzechodnie, np. happen, arrive, disappear, strony biernej nie tworzą.

Have / get something done oznacza usługę wykonaną przez kogoś innego albo przykre zdarzenie: We're having the windows replaced, They had their flight cancelled. Gdy chcemy wskazać wykonawcę, mówimy have + osoba + bezokolicznik bez to albo get + osoba + to + bezokolicznik: I'll get my brother to fix the bike.

Strona bierna bezosobowa ma dwa wzory. W drugim zwykły bezokolicznik dotyczy tego samego czasu albo przyszłości, a to have + III forma - zdarzenia wcześniejszego niż opinia:

  • It is expected that the museum will reopen in May → The museum is expected to reopen in May;
  • It is believed that the ship sank in a storm → The ship is believed to have sunk in a storm.

Mowa zależna, pytania pośrednie i question tags

Pytanie pośrednie i pytanie w mowie zależnej mają szyk zdania oznajmującego: po słowie pytającym stoi podmiot, potem orzeczenie, bez do / does / did (gdy słowo pytające samo jest podmiotem, od razu stoi orzeczenie: Do you know who called?): Do you know how long the journey takes?, She wanted to know how long the journey took. Różnią się tym, że w mowie zależnej po czasowniku przeszłym zwykle cofamy czas. Nie robimy tego mechanicznie:

  • czasu nie cofamy, gdy czasownik wprowadzający jest w teraźniejszości (Tom says he's ill), a gdy treść jest nadal aktualna, cofanie nie jest konieczne;
  • Past Perfect oraz would, could, might i should zostają bez zmian;
  • określenia czasu dopasowujemy do nowej sytuacji: now → then, next week → the following week, ago → before.

Reporting verbs streszczają intencję zamiast słów: I'll definitely pay you back → He promised to pay me back; It was you who broke it! → She accused me of breaking it. Po suggest w normie wzorcowej nie stawiamy osoby z to, tylko -ing albo zdanie z that: She suggested taking a taxi, She suggested that we (should) take a taxi. W zdaniu z that po suggest, recommend, insist i demand w znaczeniu żądania lub rady oraz po it is vital / essential that styl formalny używa subjunctive, czyli formy podstawowej: The doctor recommended that he stay in bed. It is vital that the gate be locked at night.

Question tags powtarzają operator zdania z odwróconym przeczeniem. Wyraz przeczący, np. never, nobody czy hardly, sprawia, że tag jest twierdzący: Nobody noticed, did they? Po rozkazie stoi często will you?: Hold this for a second, will you? Intonacja opadająca oznacza, że oczekujemy potwierdzenia, a wznosząca - że naprawdę pytamy.

Okresy warunkowe, życzenia i modalne przeszłe

Okres warunkowy dobieramy według tego, kiedy rozgrywa się sytuacja i czy jest realna. W okresach 0 i 1 (sytuacja realna) po if stoi czas teraźniejszy, a w okresach nierealnych forma o krok wcześniejsza: Past Simple dla teraźniejszości lub przyszłości (okres 2), Past Perfect dla przeszłości (okres 3). Gdy warunek i skutek dotyczą różnych czasów, powstają mixed conditionals:

  • If she hadn't moved abroad, she would still be in our team (przeszłość → teraz);
  • If I spoke Spanish, I would have understood the guide yesterday (stała sytuacja → przeszłość).

Unless zwykle zastępuje if... not i łączy się z formą twierdzącą: We'll miss the start unless we leave now. As long as i provided (that) podkreślają, że warunek jest konieczny, a even if zapowiada skutek mimo warunku.

Cofnięcie formy oznacza nierealność także poza okresami warunkowymi: Past Simple dotyczy teraźniejszości lub przyszłości, a Past Perfect - przeszłości:

  • I wish I lived closer to school (mieszkam daleko);
  • If only I hadn't sent that message (wysłałem);
  • I'd rather you came with us (wolałbym, żebyś poszedł z nami);
  • It's about time we went home (już pora).

Wish + would dotyczy cudzego zachowania lub zdarzeń, na które nie mamy wpływu (I wish the neighbours would turn the music down), a wish + could - brakującej umiejętności lub możliwości (I wish I could drive).

Czasowniki modalne + have + III forma oceniają przeszłość: must have, can't have i might have wyrażają wniosek o różnym stopniu pewności (The lights are off, so they must have gone to bed), should have - krytykę lub żal, could have - niewykorzystaną możliwość, a needn't have - działanie zbędne: We needn't have booked a table - the restaurant was half empty.

Inwersja, zdania podkreślające i imiesłowowe

Inwersja, czyli szyk pytający w zdaniu oznajmującym, pojawia się w stylu formalnym lub dla emfazy po otwierającym zdanie wyrażeniu przeczącym lub ograniczającym. Kolejność: wyrażenie, operator (be, czasownik posiłkowy lub modalny, a gdy go brak - do / does / did), podmiot, reszta: Little did we know what was coming. Nowhere else will you find such clear water. Inwersji nie ma, gdy przeczenie lub only dotyczy samego podmiotu: Only Kate knew the answer.

Przy hardly / scarcely... when i no sooner... than na początku zdania inwersja obejmuje część z had, a przy not until i only when / after - zdanie główne: Only after the guests had left did we start cleaning. W zdaniu warunkowym inwersję tworzą should, were i had, a przeczenie stoi w pełnej formie po podmiocie: Were he not so busy, he would join us.

Cleft sentences przenoszą akcent na jeden element. It wasn't until midnight that the results came in znaczy to samo co Not until midnight did the results come in. Wariant z what ma odmiany typu The thing that surprised me was the silence. Emfatyczne do podkreśla prawdziwość albo serdecznie zachęca: Do help yourself to some cake.

Participle clauses skracają zdanie, zwykle gdy obie części mają ten sam podmiot. Przeczenie stawiamy przed imiesłowem (Not knowing the way, we asked a police officer), a bierną czynność wcześniejszą wyraża having been + III forma: Having been warned about the traffic, we left early.

Ważne

Podmiot zdania głównego powinien być zarazem podmiotem imiesłowu: Having finished lunch, we went back to work, a nie Having finished lunch, the bell rang (jakby to dzwonek jadł obiad). Wyjątkiem są utarte zwroty, np. generally speaking, judging by.

Quizy w tym zestawie

50 pytań w 5 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Pierwsze podejście. Klucz z punktacją i oceną jest na ostatniej stronie.

Pobierz sprawdzian (PDF)

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsAppFacebook

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z angielskiego