Osiągnięcia gospodarcze II Rzeczypospolitej

1.II Rzeczpospolita

Nazwa państwa polskiego w latach 1918-1939, czyli od odzyskania niepodległości do wybuchu II wojny światowej.

2.11 listopada 1918 roku

Dzień, który uznajemy za datę odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów. Dziś to Narodowe Święto Niepodległości.

3.Trudności odrodzonej Polski

Polska powstała z ziem trzech zaborów, które przez ponad sto lat należały do różnych państw. Każdy zabór miał inne prawo, inne pieniądze i inne koleje. Kraj był zniszczony przez I wojnę światową, brakowało fabryk, a wielu ludzi żyło w biedzie.

4.Koleje po zaborach

Linie kolejowe w każdym zaborze prowadziły głównie do stolic zaborców: Berlina, Wiednia i Petersburga, a nie do Warszawy. W dawnym zaborze rosyjskim część torów miała inną szerokość. Polska musiała połączyć je w jedną sieć.

5.Pieniądze po zaborach

Na początku niepodległości w Polsce krążyły marki niemieckie, ruble rosyjskie i korony austriackie. Wprowadzono markę polską, ale szybko traciła ona wartość.

6.Inflacja

Sytuacja, w której ceny szybko rosną, a pieniądz traci wartość. Na początku lat 20. XX wieku ceny w Polsce rosły z dnia na dzień, a drukowano banknoty o nominale nawet 10 milionów marek.

7.Władysław Grabski

Premier i minister skarbu. W 1924 roku przeprowadził reformę, która zatrzymała inflację: wprowadził nową walutę - złotego - i utworzył Bank Polski.

8.Złoty

Polska waluta wprowadzona w 1924 roku w miejsce marki polskiej. Za jednego złotego oddawano aż 1 800 000 marek polskich. Nazwa złoty przetrwała do dziś.

9.Bank Polski

Bank utworzony w 1924 roku podczas reformy Grabskiego. Wydawał nowe pieniądze - złote - i dbał o to, by miały stałą wartość.

10.Dostęp do morza

Po I wojnie światowej Polska otrzymała tylko wąski pas wybrzeża Bałtyku bez dużego portu. Gdańsk nie należał do Polski, dlatego trzeba było zbudować własny port.

11.Wolne Miasto Gdańsk

Gdańsk po I wojnie światowej stał się wolnym miastem, niezależnym od Polski. Polska mogła korzystać z jego portu, ale władze miasta często były wobec niej nieprzychylne.

12.Gdynia

Na początku lat 20. XX wieku mała wieś rybacka, w której mieszkało niewiele ponad tysiąc osób. Dzięki budowie portu szybko urosła: w 1926 roku dostała prawa miejskie, a przed wojną miała ponad 120 tysięcy mieszkańców.

13.Port w Gdyni

Polski port nad Bałtykiem, o którego budowie Sejm zdecydował w 1922 roku. Zaprojektował go inżynier Tadeusz Wenda. W latach 30. był jednym z największych i najnowocześniejszych portów nad Bałtykiem.

14.Tadeusz Wenda

Inżynier budowy portów, który wskazał Gdynię jako miejsce na port i zaprojektował go.

15.„Polskie okno na świat”

Tak nazywano Gdynię, bo przez jej port Polska handlowała z wieloma krajami świata: wysyłała węgiel i inne towary, a sprowadzała to, czego potrzebowała.

16.Polska flota handlowa

Polskie statki pływające z Gdyni, np. transatlantyk „Batory” wożący pasażerów do Ameryki. Przyszłych marynarzy szkolono na żaglowcu „Dar Pomorza”.

17.Eugeniusz Kwiatkowski

Inżynier chemik i polityk. Jako minister przemysłu i handlu (1926-1930) wspierał rozbudowę Gdyni i polskiej floty. Jako wicepremier i minister skarbu (1935-1939) stworzył Centralny Okręg Przemysłowy.

18.Węgiel ze Śląska

Najważniejsze bogactwo naturalne II Rzeczypospolitej. Kopalnie na Górnym Śląsku wydobywały węgiel, który Polska sprzedawała za granicę, głównie drogą morską przez Gdynię i Gdańsk.

19.Eksport

Sprzedaż towarów za granicę. W II Rzeczypospolitej ważnym towarem eksportowym był węgiel wysyłany statkami z Gdyni.

20.Magistrala węglowa

Linia kolejowa ze Śląska do Gdyni, ukończona w 1933 roku. Pociągi wiozły nią węgiel prosto do portu, omijając Wolne Miasto Gdańsk i ziemie niemieckie.

21.Centralny Okręg Przemysłowy (COP)

Wielki region przemysłowy budowany od 1937 roku głównie w widłach Wisły i Sanu. Powstawały tam huta, fabryki uzbrojenia, samolotów, silników i opon oraz elektrownie. Budowę przerwała II wojna światowa.

22.Dlaczego COP w środku kraju?

Teren leżał daleko od granic z Niemcami i Związkiem Sowieckim, więc fabryki byłyby bezpieczniejsze w razie wojny. Mieszkało tam też wielu biednych ludzi szukających pracy.

23.Stalowa Wola

Miasto i huta zbudowane od podstaw w ramach COP, w lesie nad Sanem. Huta wytwarzała stal i działa (armaty). Nazwa miasta nawiązuje do stali i silnej woli.

24.Inne zakłady COP

W Mielcu powstała fabryka samolotów, w Rzeszowie - silników lotniczych, a w Dębicy - opon.

25.Znaczenie wielkich inwestycji

Gdynia, magistrala węglowa i COP dały pracę tysiącom ludzi, pomogły rozwinąć handel i przemysł, wzmocniły obronność i uniezależniły Polskę od sąsiadów. Były też powodem do dumy dla Polaków.