Historia
Odzyskanie niepodległości w 1918 roku
Zestaw w prosty sposób wyjaśnia, jak Polska po 123 latach zaborów wróciła na mapę Europy. Poznasz rolę I wojny światowej, Józefa Piłsudskiego i Legionów Polskich oraz ojców niepodległości, takich jak Dmowski i Paderewski. Dowiesz się też, dlaczego 11 listopada obchodzimy Narodowe Święto Niepodległości i jak wyglądały pierwsze lata II Rzeczypospolitej.
Podcast
Ładuję…
1.Rozbiory i zabory
W latach 1772, 1793 i 1795 Rosja, Prusy i Austria podzieliły ziemie Polski między siebie. Ziemie zajęte przez każde z tych państw nazywamy zaborami: rosyjskim, pruskim i austriackim.
2.123 lata niewoli
Od trzeciego rozbioru w 1795 r. do odzyskania niepodległości w 1918 r. Polski nie było na mapie Europy. Minęły wtedy 123 lata.
3.Niepodległość
Sytuacja, w której państwo samo o sobie decyduje: ma własny rząd, wojsko i granice i nie podlega innemu państwu.
4.I wojna światowa
Wielka wojna toczona w latach 1914-1918. Zaborcy walczyli po przeciwnych stronach: Niemcy i Austro-Węgry przeciw Rosji, którą wspierały m.in. Francja i Wielka Brytania.
5.Wojna jako szansa dla Polaków
Zaborcy walczyli ze sobą i słabli. Polacy liczyli, że po wojnie zaborcy nie utrzymają polskich ziem. Tak się stało: pod koniec wojny Rosja pogrążyła się w rewolucji, Austro-Węgry się rozpadły, a Niemcy przegrały.
6.Józef Piłsudski
Przywódca walki o niepodległość, twórca Legionów Polskich. 11 listopada 1918 r. objął dowództwo nad wojskiem polskim, a potem został Naczelnikiem Państwa. W 1920 r. otrzymał stopień marszałka.
7.Legiony Polskie
Polskie oddziały wojskowe utworzone w 1914 r., które w czasie I wojny światowej walczyły u boku Austro-Węgier przeciw Rosji. I Brygadą Legionów dowodził Józef Piłsudski.
8.Pierwsza Kompania Kadrowa
Oddział strzelców Józefa Piłsudskiego, który 6 sierpnia 1914 r. wyruszył z Krakowa do walki z Rosją. Był zalążkiem Legionów Polskich.
9.Piłsudski w Magdeburgu
W 1917 r. Piłsudski i wielu legionistów odmówili złożenia przysięgi na wierność Niemcom. Piłsudskiego uwięziono w twierdzy w Magdeburgu. Wyszedł na wolność w listopadzie 1918 r. i 10 listopada przyjechał do Warszawy.
10.11 listopada 1918 r.
Dzień, w którym Józef Piłsudski przejął dowództwo nad wojskiem polskim w Warszawie. Tego samego dnia zakończyła się I wojna światowa. Ten dzień uznajemy za symbol odzyskania niepodległości.
11.Narodowe Święto Niepodległości
Święto obchodzone 11 listopada, dzień wolny od pracy. Ustanowione w 1937 r., w czasach PRL zniesione, a przywrócone w 1989 r. Wywieszamy wtedy flagi i bierzemy udział w uroczystościach.
12.Roman Dmowski
Polityk, jeden z ojców niepodległości. W czasie wojny działał w Paryżu i przekonywał Francję i Wielką Brytanię, że Polska powinna być wolna. W 1919 r. reprezentował Polskę na konferencji pokojowej w Paryżu.
13.Ignacy Jan Paderewski
Słynny na całym świecie pianista i kompozytor. W Ameryce zdobył dla sprawy polskiej poparcie prezydenta USA Woodrowa Wilsona. W 1919 r. był premierem, czyli szefem rządu Polski.
14.Orędzie prezydenta Wilsona
W styczniu 1918 r. prezydent USA Woodrow Wilson ogłosił plan pokoju. W 13. punkcie zapisał, że powinno powstać niepodległe państwo polskie z dostępem do morza.
15.Ojcowie niepodległości
Politycy, którzy najbardziej przyczynili się do odrodzenia Polski: Józef Piłsudski, Roman Dmowski, Ignacy Jan Paderewski, a także Wincenty Witos, Ignacy Daszyński i Wojciech Korfanty.
16.II Rzeczpospolita
Nazwa państwa polskiego w latach 1918-1939. „Druga”, bo nawiązywała do dawnej Rzeczypospolitej sprzed rozbiorów.
17.Naczelnik Państwa
Najwyższy urząd w odrodzonej Polsce w latach 1918-1922. Sprawował go Józef Piłsudski, dopóki nie wybrano pierwszego prezydenta.
18.Walka o granice
11 listopada 1918 r. Polska nie miała jeszcze ustalonych granic. Trzeba je było wywalczyć: w powstaniu wielkopolskim, w trzech powstaniach śląskich i w wojnie z bolszewicką Rosją.
19.Powstanie wielkopolskie
Zwycięski zryw Polaków w zaborze pruskim, który wybuchł 27 grudnia 1918 r. w Poznaniu, dzień po przyjeździe Ignacego Jana Paderewskiego. Dzięki niemu Wielkopolska wróciła do Polski.
20.Bitwa Warszawska (1920)
Zwycięska bitwa Wojska Polskiego z Armią Czerwoną (bolszewikami) w sierpniu 1920 r. pod Warszawą, rozstrzygnięta 15 sierpnia. Nazywana Cudem nad Wisłą. Ocaliła niepodległość Polski.
21.Zaślubiny Polski z morzem
10 lutego 1920 r. w Pucku gen. Józef Haller wrzucił do Bałtyku pierścień na znak, że Polska odzyskała dostęp do morza.
22.Pierwsze wybory do sejmu
W styczniu 1919 r. Polacy wybrali posłów do sejmu. Po raz pierwszy w historii Polski mogły głosować kobiety, bo prawa wyborcze otrzymały w 1918 r.
23.Gabriel Narutowicz
Pierwszy prezydent Polski, wybrany w grudniu 1922 r. Kilka dni po objęciu urzędu został zamordowany.
24.Trudne początki wolnej Polski
Trzeba było połączyć ziemie trzech zaborów, które miały różne pieniądze, prawa, szkoły i koleje. Kraj był zniszczony wojną. Z czasem wprowadzono jedną walutę - złotego (1924).
Notatka
123 lata pod zaborami
W 1795 r., po trzecim rozbiorze, Polska zniknęła z mapy Europy. Jej ziemie podzieliły między siebie Rosja, Prusy i Austria.
Zaborcy chcieli, by Polacy zapomnieli o ojczyźnie. Polacy walczyli o wolność w powstaniach, m.in. listopadowym i styczniowym. Powstania upadły, ale naród przetrwał: w domach mówiono po polsku, czytano polskie książki i opowiadano dzieciom o dawnej Rzeczypospolitej. Polacy czekali na chwilę, gdy zaborcy osłabną.
Zapamiętaj
Niewola trwała 123 lata - od 1795 do 1918 r.
I wojna światowa - szansa dla Polaków
W 1914 r. wybuchła I wojna światowa. Zaborcy stanęli po przeciwnych stronach: Niemcy i Austro-Węgry walczyły przeciw Rosji, którą wspierały m.in. Francja i Wielka Brytania. Polacy liczyli, że zaborcy się osłabią, a Polska będzie mogła się odrodzić.
Polacy musieli służyć w armiach wszystkich zaborców i często walczyli przeciw sobie. Tworzyli też własne oddziały. 6 sierpnia 1914 r. z Krakowa wyruszyła Pierwsza Kompania Kadrowa, a wkrótce powstały Legiony Polskie, walczące u boku Austro-Węgier przeciw Rosji. Józef Piłsudski dowodził I Brygadą Legionów.
W 1917 r. Piłsudski odmówił złożenia przysięgi na wierność Niemcom. Uwięziono go w twierdzy w Magdeburgu.
11 listopada 1918 r. - Polska wolna
Jesienią 1918 r. wojna dobiegała końca. Zaborcy przegrali albo się rozpadli: w Rosji trwała rewolucja, Austro-Węgry się rozpadły, a Niemcy przegrały wojnę. Polacy zaczęli przejmować władzę na swoich ziemiach.
10 listopada 1918 r. uwolniony z Magdeburga Józef Piłsudski przyjechał do Warszawy. 11 listopada 1918 r. objął dowództwo nad wojskiem polskim. Tego samego dnia zakończyła się I wojna światowa. Kilka dni później Piłsudski przejął całą władzę i został Naczelnikiem Państwa.
Na pamiątkę tych wydarzeń 11 listopada obchodzimy Narodowe Święto Niepodległości. Ustanowiono je w 1937 r., w czasach PRL zostało zniesione, a przywrócono je w 1989 r.
Ważne
11 listopada to data symboliczna - o granice wolnej Polski trzeba było walczyć jeszcze przez kilka lat.
Ojcowie niepodległości
Do odzyskania wolności przyczyniło się wielu Polaków. Najważniejszych nazywamy ojcami niepodległości:
- Józef Piłsudski - twórca Legionów, Naczelnik Państwa, od 1920 r. marszałek,
- Roman Dmowski - polityk, który w Paryżu przekonywał Francję i Wielką Brytanię do sprawy polskiej, a w 1919 r. reprezentował Polskę na konferencji pokojowej,
- Ignacy Jan Paderewski - słynny pianista, który w USA zdobył poparcie prezydenta Wilsona, w 1919 r. premier Polski,
- a także Wincenty Witos, Ignacy Daszyński i Wojciech Korfanty.
Piłsudski i Dmowski różnili się poglądami: pierwszy walczył z Rosją u boku Austro-Węgier, drugi liczył na zwycięstwo państw walczących z Niemcami. Obaj służyli jednak tej samej sprawie.
Przykład
W styczniu 1918 r. prezydent USA Woodrow Wilson w 13. punkcie orędzia zapisał, że powinno powstać niepodległe państwo polskie z dostępem do morza.
Pierwsze lata II Rzeczypospolitej
Odrodzone państwo nazwano II Rzecząpospolitą, by nawiązać do dawnej Rzeczypospolitej sprzed rozbiorów. Początki były trudne: kraj był zniszczony wojną, a ziemie trzech zaborów miały różne pieniądze, prawa, szkoły i koleje. Z czasem wprowadzono jedną walutę - złotego (1924).
Polacy musieli też wywalczyć granice:
- 27 grudnia 1918 r. wybuchło zwycięskie powstanie wielkopolskie,
- na Górnym Śląsku wybuchły trzy powstania śląskie,
- w sierpniu 1920 r. Wojsko Polskie pokonało bolszewików w Bitwie Warszawskiej, zwanej Cudem nad Wisłą.
10 lutego 1920 r. w Pucku odbyły się zaślubiny Polski z morzem. W styczniu 1919 r. odbyły się pierwsze wybory do sejmu, w których po raz pierwszy głosowały kobiety. W grudniu 1922 r. wybrano pierwszego prezydenta - Gabriela Narutowicza.
Quizy w tym zestawie
27 pytań w 3 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Pierwsze podejście. Klucz z punktacją i oceną jest na ostatniej stronie.
Pobierz sprawdzian (PDF)Podobne zestawy
26 fiszek uczy się 6
Pierwsi Piastowie i początki Polski32 fiszki uczy się 10
Prehistoria: od praludzi do pierwszych osad21 fiszek uczy się 3
Kampania wrześniowa i upadek Polski w 1939 r.20 fiszek uczy się 4
Prehistoria: od praludzi do pierwszych osad21 fiszek uczy się 14
Chronologia: daty, wieki i oś czasu12 fiszek uczy się 2