Krajobraz najbliższej okolicy i formy terenu

1.Forma terenu

Kształt powierzchni ziemi w danym miejscu, np. równina, wzgórze albo dolina. Formy terenu dzielimy na płaskie (równiny), wypukłe (wzniesienia) i wklęsłe (obniżenia).

2.Równina

Płaska lub lekko pofalowana forma terenu, na której różnice wysokości są bardzo małe. Na równinach łatwo budować domy i drogi oraz uprawiać pola.

3.Wypukła forma terenu (wzniesienie)

Forma terenu, która wznosi się ponad otaczający ją obszar. Do wzniesień należą pagórki, wzgórza i góry.

4.Wklęsła forma terenu (obniżenie)

Forma terenu położona niżej niż teren dookoła. Do obniżeń należą doliny, wąwozy i kotliny.

5.Szczyt (wierzchołek)

Najwyżej położona część wzniesienia. Ze szczytu zwykle widać daleko całą okolicę.

6.Stok (zbocze)

Pochyła część wzniesienia między szczytem a podnóżem. Stok może być łagodny, po którym łatwo się wchodzi, albo stromy.

7.Podnóże

Najniżej położona część wzniesienia, w miejscu, gdzie wzniesienie łączy się z otaczającym je terenem.

8.Pagórek

Niewielkie wzniesienie o wysokości względnej do 50 m. Pagórkiem może być np. górka w parku, z której zimą zjeżdża się na sankach.

9.Wzgórze

Wzniesienie o wysokości względnej od 50 do 300 m. Ma zwykle łagodne stoki i zaokrąglony szczyt.

10.Góra

Wzniesienie o wysokości względnej powyżej 300 m. Ma zwykle strome stoki i wyraźny szczyt, np. Śnieżka w Karkonoszach.

11.Dolina

Wydłużone obniżenie terenu, którego dnem zwykle płynie rzeka lub potok. Dolina ma dno i dwa zbocza.

12.Dno doliny

Najniżej położona, często płaska część doliny, którą płynie rzeka. Po obu stronach dna wznoszą się zbocza doliny.

13.Wąwóz

Wąska i głęboka dolina o bardzo stromych zboczach. Powstaje, gdy woda spływająca po deszczu wymywa miękkie skały, np. less. Wiele wąwozów jest w okolicy Kazimierza Dolnego.

14.Kotlina

Obniżenie terenu otoczone ze wszystkich stron wzniesieniami, np. Kotlina Kłodzka otoczona górami.

15.Wysokość bezwzględna

Wysokość punktu mierzona od poziomu morza. Zapisujemy ją w metrach nad poziomem morza (m n.p.m.), np. Rysy mają 2499 m n.p.m.

16.Wysokość względna

Różnica wysokości między dwoma punktami, np. między podnóżem a szczytem wzniesienia. Podajemy ją w metrach, bez dopisku n.p.m. Przykład: szczyt 350 m n.p.m., podnóże 250 m n.p.m., wysokość względna 100 m.

17.Poziom morza

Punkt odniesienia do mierzenia wysokości bezwzględnej. Przyjmuje się, że średni poziom morza ma wysokość 0 m n.p.m.

18.Niziny

Obszary położone na wysokości od 0 do 300 m n.p.m., płaskie lub lekko pofalowane. W Polsce niziny zajmują większość kraju, np. Nizina Mazowiecka.

19.Wyżyny

Obszary położone wyżej niż 300 m n.p.m., o płaskiej lub falistej powierzchni i niewielkich różnicach wysokości, np. Wyżyna Krakowsko-Częstochowska.

20.Góry (obszar górski)

Obszary wysoko położone, o dużych różnicach wysokości (powyżej 300 m). Mają strome stoki, wyraźne szczyty i głębokie doliny, np. Tatry i Sudety.

21.Depresja

Obszar położony poniżej poziomu morza. W Polsce depresja występuje na Żuławach Wiślanych.

22.Krajobraz

Wygląd danego obszaru, który tworzą wszystkie jego składniki: ukształtowanie terenu, wody, gleby, rośliny i zwierzęta, a także wytwory człowieka.

23.Składniki przyrodnicze krajobrazu

Elementy krajobrazu, które powstały bez udziału człowieka: formy terenu, skały, gleba, wody (rzeki, jeziora), rośliny i zwierzęta.

24.Składniki krajobrazu wprowadzone przez człowieka

Wytwory działalności człowieka, np. budynki, drogi, mosty, linie kolejowe, pola uprawne, sady, kanały i linie energetyczne.

25.Krajobraz naturalny

Krajobraz, w którym nie ma śladów działalności człowieka albo są one bardzo nieliczne, np. skaliste szczyty Tatr lub rozległe bagna bez dróg i budynków.

26.Krajobraz kulturowy

Krajobraz przekształcony przez człowieka, w którym widać jego wytwory. Przykłady to krajobraz miejski, rolniczy (wiejski) i przemysłowy.

27.Krajobraz najbliższej okolicy

Krajobraz terenu wokół domu i szkoły, który można obserwować na co dzień, np. podczas wycieczki. Opisując go, wymieniamy formy terenu, wody, roślinność oraz wytwory człowieka.

28.Zmiany krajobrazu wprowadzane przez człowieka

Człowiek buduje domy, drogi i fabryki, osusza bagna i wycina lasy. Zmiany mogą być korzystne (sadzenie drzew, zakładanie parków) lub niekorzystne (dzikie wysypiska śmieci, zanieczyszczanie rzek).