Geografia
Japonia - nowoczesna gospodarka i bariery przyrodnicze
autor: -Alcix-
Poznasz przyrodnicze bariery rozwoju Japonii i sposoby ich pokonywania. Sprawdzisz, skąd wziął się sukces gospodarczy kraju oraz czym wyróżniają się jego przemysł, transport i rolnictwo.
Podcast
Ładuję…
Notatka
Warunki przyrodnicze i ograniczona przestrzeń
Japonia jest państwem wyspiarskim, w którym dominują góry i wyżyny. Rozdzielenie kraju przez morze oraz trudna rzeźba terenu przez stulecia utrudniały komunikację. Współcześnie największe wyspy łączą mosty, a trasy przez góry prowadzi się licznymi tunelami.
Górzystość i względnie mała powierzchnia kraju ograniczają obszary dogodne do zamieszkania, uprawy i budowy zakładów. Przestrzeń użytkową powiększa się przez meliorację terenów podmokłych, tarasowanie zboczy i tworzenie sztucznych wysp.
Przykład
Port lotniczy Kansai w Osace powstał na sztucznej wyspie połączonej mostem z lądem.
Kolejną barierą jest niedobór surowców mineralnych. Japonia sprowadza wiele z nich z zagranicy, aby zaopatrywać swój przemysł.
Trzęsienia ziemi, wulkany i tajfuny
Geozagrożenia to katastrofy wynikające z procesów przyrodniczych. Japonia leży na styku płyt eurazjatyckiej, pacyficznej i filipińskiej, co wiąże się z częstymi trzęsieniami ziemi i wulkanizmem.
Rocznie notuje się około 1500 trzęsień ziemi, zwykle o sile od 4 do 7 stopni w skali Richtera; co kilka lat występują silniejsze. Podwodne wstrząsy mogą wywołać tsunami, które dodatkowo zwiększa zniszczenia. Większość takich fal powstaje w basenie Oceanu Spokojnego.
W Japonii jest blisko 160 wulkanów, w tym około 40 czynnych. Najbardziej znany, Fudżi, jest zarazem najwyższym szczytem kraju i ma 3776 m n.p.m. Nowoczesne, kosztowne technologie budowlane zwiększają odporność budynków i mostów na silne wstrząsy.
Tajfuny są cyklonami tropikalnymi docierającymi do Japonii najczęściej latem i jesienią. Przynoszą obfite opady oraz silny wiatr, powodując straty materialne i ofiary wśród ludzi.
Ważne
Tsunami może być skutkiem podwodnego trzęsienia ziemi, natomiast tajfun jest zjawiskiem atmosferycznym.
Skąd wziął się rozwój gospodarczy?
Na początku XX wieku Japonia była krajem rolniczym ze słabo rozwiniętym przemysłem. Ożywienie nastąpiło po II wojnie światowej, gdy kraj otrzymał pomoc finansową, a Stany Zjednoczone rozpoczęły w nim duże inwestycje. Amerykańska okupacja trwała do 1952 roku.
Duże nakłady na oświatę i badania naukowe sprzyjały wykształceniu pracowników oraz rozwojowi technologii. Znaczenie miały również postawy wspierające naukę i pracę: odpowiedzialność, wytrwałość, dyscyplina i pracowitość.
Pod koniec lat 60. XX wieku Japonia stała się drugą, po Stanach Zjednoczonych, gospodarką świata kapitalistycznego pod względem PKB. Produkt krajowy brutto oznacza wartość towarów i usług wytworzonych w państwie w ciągu roku.
Zmianie gospodarki towarzyszyło przesunięcie zatrudnienia w stronę usług. Udziały zatrudnionych w poszczególnych działach przedstawia tabela.
| Dział gospodarki | 1920 | 2019 |
|---|---|---|
| Rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo | 54,0% | 3,4% |
| Przemysł i budownictwo | 22,0% | 24,3% |
| Usługi | 24,0% | 72,3% |
Zasady pracy w japońskiej firmie
Opisany model japońskiej firmy opiera się na wzajemnym zaufaniu i szacunku. Pracownik ma czuć się częścią wspólnoty, a ważniejsza od indywidualnej rywalizacji jest współpraca dla dobra zespołu.
Wspólne spędzanie czasu także po pracy służy utrwalaniu więzi z przedsiębiorstwem. Silne przywiązanie do firmy sprzyja wieloletniemu zatrudnieniu w jednym miejscu.
Organizację pracy cechują hierarchiczność i ścisłe wykonywanie poleceń przełożonych. Dużą wagę przywiązuje się do szacunku wobec osób starszych i zwierzchników.
Przetwórstwo i zaawansowane technologie
Japonia należy do najlepiej rozwiniętych gospodarczo państw świata mimo niekorzystnych warunków przyrodniczych. Ważną rolę odgrywa przetwórstwo przemysłowe: sprowadzane surowce są przekształcane w zaawansowane dobra konsumpcyjne.
Do dobrze rozwiniętych branż należą produkcja wyrobów metalowych, maszyn i urządzeń, środków transportu oraz statków. Japońskie wyroby wyróżnia wysoka jakość, a ich produkcja jest w znacznym stopniu zautomatyzowana.
Szczególne znaczenie ma przemysł zaawansowanych technologii, czyli przemysł high-tech. Wykorzystuje najnowsze osiągnięcia naukowe i techniczne, zwłaszcza w produkcji elektroniki, urządzeń optycznych i wyrobów farmaceutycznych. Powstające w jego ośrodkach rozwiązania służą także innym działom gospodarki.
Zapamiętaj
Japonia importuje wiele surowców, a jednocześnie jest jednym z największych eksporterów elektroniki, samochodów i części samochodowych.
Transport łączący wyspy i miasta
Sprawny transport jest niezbędny nowoczesnej gospodarce. Mimo górzystości i wyspiarskiego położenia Japonia ma bardzo dobrze rozwiniętą sieć lądową; gęstość dróg, autostrad i linii kolejowych należy do największych na świecie.
Duże miasta łączą linie szybkiej kolei Shinkansen, której pociągi na niektórych trasach osiągają prędkość maksymalną 320 km/h. Mosty i tunele pomagają zachować ciągłość połączeń mimo naturalnych przeszkód.
Transport morski rozwinął się dzięki położeniu kraju na wyspach. Japonia ma jedną z największych morskich flot handlowych na świecie. W przewozie pasażerów ważną rolę odgrywa również transport lotniczy.
Wydajne rolnictwo i znaczenie rybołówstwa
Grunty orne zajmują zaledwie 11% powierzchni Japonii, a wiele gospodarstw ma nie więcej niż 1 ha. Trudne warunki przyrodnicze sprawiają, że produkcja wymaga dużych nakładów pracy i pieniędzy.
Rolnictwo jest jednak nowoczesne i bardzo wydajne. Wysokie plony wspierają mechanizacja, duże zużycie nawozów sztucznych oraz sztuczne nawadnianie. Do sadzenia i zbioru ryżu wykorzystuje się specjalistyczne maszyny.
Najważniejsze uprawy to ryż i pszenica; znaczenie mają też jęczmień i owoce cytrusowe. Rybołówstwo dostarcza ryb oraz owoców morza, takich jak krewetki, ostrygi, ośmiornice i homary.
Japonia nie osiąga samowystarczalności żywnościowej: krajowe rolnictwo pokrywa około 50% potrzeb mieszkańców. Wydajność upraw nie usuwa ograniczenia, jakim jest niewielka powierzchnia ziemi rolniczej.
Nowoczesność obok tradycji
Japonia łączy postęp technologiczny z troską o tradycję i przyrodę. Ogrody, parki i skwery obsadza się m.in. wiśniami, dlatego kraj jest nazywany Krajem Kwitnącej Wiśni. Obok nowoczesnej architektury zachowuje się świątynie i dawne rezydencje szogunów.
Sumo jest narodowym sportem Japonii: zawodnicy starają się przewrócić przeciwnika lub wypchnąć go poza matę. Na ważne święta i uroczystości zakłada się kimona, czyli wzorzyste jedwabne stroje o szerokich rękawach, przepasane długimi pasami obi.
Znana potrawa sushi łączy ryż z rybami lub innymi owocami morza. Niektóre odmiany zawija się w wodorosty nori.
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Azja - środowisko przyrodnicze i ludnośćKlasa 8
Otwórz kartę pracyQuizy w tym zestawie
38 pytań w 4 etapach
Etap 1: Bariery i zagospodarowanie przestrzeni
Etap 1 · 8 pytań
Etap 2: Zagrożenia naturalne Japonii
Etap 2 · 10 pytań
Etap 3: Źródła sukcesu i przemysł
Etap 3 · 10 pytań
Etap 4: Transport i produkcja żywności
Etap 4 · 10 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
25 fiszek uczy się 14
uczy się 1
uczy się 2
26 fiszek
25 fiszek uczy się 10
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
