Geografia
Chiny - ludność, gospodarka i znaczenie na świecie
autor: -Alcix-
Poznasz przyczyny wzrostu liczby ludności Chin, skutki polityki jednego dziecka i nierównomiernego zaludnienia. Zestaw omawia też przemysł, rolnictwo, reformy gospodarcze oraz wpływ Chin na świat. Dane liczbowe i opis polityki ludnościowej odnoszą się do okresu przedstawionego w podręczniku, głównie do 2019 roku.
Notatka
Liczba ludności i przyczyny jej wzrostu
W 2019 roku Chiny liczyły prawie 1,4 mld mieszkańców. Ich stolicą jest Pekin. Dane i pozycje Chin w zestawieniach światowych przedstawione w tej notatce dotyczą okresu opisanego w podręczniku, a nie sytuacji bieżącej.
W latach 60. i 70. XX wieku reformy społeczno-gospodarcze poprawiły warunki życia i ograniczyły śmiertelność. Jednocześnie utrzymywał się tradycyjny model rodziny wielodzietnej. Połączenie tych zjawisk prowadziło do szybkiego wzrostu liczby mieszkańców; współczynnik przyrostu naturalnego w niektórych latach sięgał niemal 30 promili.
Szybki wzrost liczby ludności powodował trudności z jej wyżywieniem, mimo pozytywnych zmian w gospodarce żywnościowej.
Polityka jednego dziecka i jej następstwa
Pod koniec lat 70. XX wieku rozpoczęto program kontroli urodzeń, nazywany polityką jednego dziecka. Rodziny z jednym potomkiem otrzymywały przywileje, między innymi możliwość uzyskania większego mieszkania, darmową edukację dziecka i dodatkowy urlop. Za posiadanie większej liczby dzieci przewidywano kary finansowe.
Ograniczanie urodzeń obniżyło współczynnik przyrostu naturalnego do około 4 promili w okresie opisanym w podręczniku. Doprowadziło jednak również do starzenia się społeczeństwa. Jego następstwami miały być rosnąca liczba emerytów i niedobór pracowników. Tradycyjne preferowanie synów w połączeniu z ograniczeniem urodzeń przyczyniło się do przewagi liczby mężczyzn nad liczbą kobiet.
W 2015 roku władze zdecydowały o odejściu od polityki jednego dziecka i dopuszczeniu posiadania dwojga dzieci.
Ważne
Zasada dopuszczająca dwoje dzieci opisuje historyczną zmianę polityki ludnościowej, a nie bieżące przepisy.
Dlaczego ludność skupia się na wschodzie?
Rozmieszczenie ludności Chin zależy przede wszystkim od zróżnicowania warunków naturalnych. Wschodnie regiony zamieszkiwało aż 95% ludności kraju. Najgęściej zaludnionym obszarem jest Nizina Chińska, będąca zarazem najważniejszym regionem rolniczym.
| Obszar | Warunki naturalne | Zaludnienie |
|---|---|---|
| Wschodnie Chiny | łagodny klimat, równiny, żyzne gleby | skupienie większości ludności |
| Zachodnie i północne Chiny | góry, wyżyny, pustynie, stepy | bardzo małe |
Na Nizinie Chińskiej mieszkało około 500 osób na kilometr kwadratowy, a na słabo zaludnionych terenach zachodu i północy - nie więcej niż 5. W Hongkongu gęstość zaludnienia sięgała nawet 7000 osób na kilometr kwadratowy. Wielkie skupiska ludności w miastach powstawały także wskutek migracji ze wsi.
Zapamiętaj
Średnia gęstość zaludnienia państwa nie pokazuje, jak bardzo różnią się jego poszczególne regiony.
Reformy i szybki wzrost gospodarczy
Reformy rozpoczęte w latach 70. XX wieku doprowadziły do powstania specjalnych stref rozwoju gospodarczego. Firmy działające w tych strefach mogły zawierać kontrakty z inwestorami zagranicznymi. Zachętami były ulgi podatkowe, niskie ceny dzierżawy gruntów oraz tania siła robocza. Dodatkową korzyścią dla inwestorów był ogromny rynek zbytu.
Reformy, prywatyzacja i inwestycje zagraniczne przyspieszyły rozwój kraju. W okresie opisanym w podręczniku tempo wzrostu gospodarczego wynosiło około 7% rocznie, czyli ponad dwa razy więcej niż średnia światowa. Pod względem wielkości PKB Chiny zajmowały drugie miejsce na świecie, za USA.
Aby podtrzymać rozwój, Chiny zwiększały znaczenie innowacji i nowoczesnych technologii, stopniowo odchodząc od działów pracochłonnych i energochłonnych. Przeznaczały coraz więcej środków na badania naukowe, programy badawczo-rozwojowe oraz kształcenie specjalistów.
Przemysł i kolej dużych prędkości
W chińskim przemyśle nadal dużą rolę odgrywały tradycyjne branże: produkcja metali, wyrobów metalowych, maszyn, urządzeń, odzieży i tekstyliów. Jednocześnie dynamicznie rozwijały się produkcja środków transportu oraz przemysł zaawansowanych technologii. Chiny należały do czołowych producentów samochodów, telewizorów, komputerów, telefonów komórkowych i sprzętu AGD.
Kraj ma bogate złoża węgla kamiennego, ropy naftowej, gazu ziemnego, rud żelaza, miedzi, cynku i ołowiu oraz złota. Ogromne potrzeby przemysłu sprawiają jednak, że surowce trzeba również importować. Niskie koszty wytwarzania pozwalają oferować konkurencyjne ceny wyrobów, a ich jakość jest podnoszona.
Rozwój gospodarki wymusił modernizację transportu. Opisana sieć kolei dużych prędkości obejmowała ponad 35 tysięcy kilometrów, około 70% światowych tras tego typu. Linia Pekin-Hongkong liczyła około 2440 kilometrów, a najnowsze pociągi mogły osiągać 350 kilometrów na godzinę.
Urozmaicona rzeźba terenu wymaga budowy tuneli, mostów, wiaduktów i estakad. Na niektórych liniach takie konstrukcje stanowiły ponad 80% trasy.
Rolnictwo i wyżywienie ludności
W rolnictwie pracowało około 25% zatrudnionych. Jego podstawą była produkcja roślinna, szczególnie uprawa roślin żywieniowych. Na Nizinie Chińskiej duża gęstość zaludnienia sprzyjała występowaniu gospodarstw o małej powierzchni.
Chiny dostarczały około jednej czwartej światowych zbiorów ryżu. Zajmowały też czołowe miejsca w zbiorach pszenicy, kukurydzy, soi, batatów, ziemniaków i owoców. Ważne uprawy przemysłowe i używki obejmowały bawełnę, rzepak, trzcinę cukrową, tytoń oraz herbatę. Z Chin pochodziło 40% światowych zbiorów herbaty.
Większość zapotrzebowania na mięso pokrywał chów trzody chlewnej i drobiu. Chiny posiadały prawie połowę światowego pogłowia trzody chlewnej i jedną piątą pogłowia drobiu. W zachodniej części kraju naturalne pastwiska wykorzystywano do chowu bydła, owiec i koni.
Wpływ Chin na gospodarkę światową
Znaczenie Chin wynikało zarówno z ogromnej produkcji, jak i z wymiany handlowej. W okresie opisanym w podręczniku kraj był największym eksporterem oraz drugim największym importerem dóbr i usług.
| Rodzaj wymiany | Znaczenie |
|---|---|
| Eksport | sprzedaż za granicę |
| Import | zakup z zagranicy |
Chińskie przedsiębiorstwa prowadziły także inwestycje zagraniczne. Ich środki wspierały rozwój energetyki i transportu w innych państwach. Firmy chińskie kupowały również przedsiębiorstwa zagraniczne działające w różnych sektorach gospodarki.
Ważne
Napływ inwestycji do Chin i chińskie inwestycje za granicą to dwa różne kierunki przepływu kapitału.
Dziedzictwo kulturowe i turystyka
Cywilizacja chińska należy do najstarszych na świecie. Do jej wynalazków należą papier, druk, kompas, porcelana i proch strzelniczy. Zabytki i odrębna kultura przyciągały do kraju ponad 55 mln turystów rocznie.
Ważnym zabytkiem jest Wielki Mur Chiński, który miał chronić mieszkańców przed najazdami plemion koczowniczych. Jego pierwsze fragmenty powstały w VI wieku p.n.e., a budowę ukończono w XVII wieku n.e.
Pismo chińskie obejmuje około 50 tysięcy znaków; do porozumiewania się za jego pomocą wystarcza opanowanie około 6 tysięcy. Tradycyjna sztuka walki wu shu, znana w Europie jako kung-fu, łączy dbałość o sprawność fizyczną z rozwojem intelektualnym i postawą etyczną. Taniec Smoka towarzyszy między innymi obchodom chińskiego Nowego Roku. Na początku lata obchodzi się Święto Smoczych Łodzi, którego charakterystycznym elementem są wyścigi łodzi.
Podcast
Ładuję…
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Azja - środowisko przyrodnicze i ludnośćKlasa 8
Otwórz kartę pracyQuizy w tym zestawie
40 pytań w 4 etapach
Etap 1: Ludność i polityka demograficzna
Etap 1 · 10 pytań
Etap 2: Osadnictwo i reformy gospodarcze
Etap 2 · 10 pytań
Etap 3: Przemysł i nowoczesny transport
Etap 3 · 10 pytań
Etap 4: Rolnictwo i znaczenie światowe
Etap 4 · 10 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
25 fiszek uczy się 14
uczy się 1
uczy się 1
uczy się 2
26 fiszek
25 fiszek uczy się 10
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
