Obliczenia zegarowe i kalendarzowe

1.Doba

Czas od jednej północy do następnej, podzielony na $24$ godziny. Doba zaczyna się o 0:00 i kończy o 24:00, czyli o północy następnego dnia.

2.Godzina i minuta

$1$ godzina to $60$ minut, a $1$ minuta to $60$ sekund. Skróty: h - godzina, min - minuta, s - sekunda.

3.Kwadrans

Ćwierć godziny, czyli $15$ minut. Dwa kwadranse to $30$ minut (pół godziny), a trzy kwadranse to $45$ minut.

4.Zamiana godzin na minuty

Mnożymy liczbę godzin przez $60$ i dodajemy pozostałe minuty. Przykład: 2 h 15 min to $2\cdot 60+15=135$ minut.

5.Zamiana minut na godziny

Dzielimy liczbę minut przez $60$: wynik to pełne godziny, a reszta to minuty. Przykład: $200:60=3$ reszty $20$, więc 200 minut to 3 h 20 min.

6.Części godziny

$\frac{1}{2}$ godziny to $30$ minut, $\frac{1}{4}$ godziny to $15$ minut, $\frac{3}{4}$ godziny to $45$ minut, a $\frac{1}{3}$ godziny to $20$ minut. Wystarczy podzielić $60$ minut na równe części.

7.Zapis 24-godzinny

W rozkładach jazdy i w telefonie godziny po południu zapisujemy od 12:00 do 23:59. Godzina 3 po południu to 15:00, a 8 wieczorem to 20:00 - dodajemy $12$.

8.Północ i południe

Południe to godzina 12:00, środek dnia. Północ to 0:00 (początek doby), zapisywana też jako 24:00 (koniec doby).

9.Upływ czasu - metoda do pełnej godziny

Liczymy minuty do najbliższej pełnej godziny, potem pełne godziny, a na końcu pozostałe minuty. Od 8:45 do 11:20 mija 15 minut do 9:00, potem 2 godziny do 11:00 i jeszcze 20 minut, razem 2 h 35 min.

10.Odejmowanie godzin z pożyczaniem

Gdy minut jest za mało, zamieniamy jedną godzinę na $60$ minut. Godzinę 11:20 traktujemy jak 10 h 80 min, więc od 8:45 do 11:20 mija $80-45=35$ minut i $10-8=2$ godziny, czyli 2 h 35 min.

11.Czas przez północ

Liczymy osobno czas do północy i czas po północy, a potem dodajemy. Od 22:30 do 1:15: do północy mija 1 h 30 min, po północy 1 h 15 min, razem 2 h 45 min.

12.Tydzień

$7$ dni. Co $7$ dni powtarza się ten sam dzień tygodnia: jeśli 2 marca to wtorek, to 9, 16, 23 i 30 marca też są wtorkami.

13.Długości miesięcy

$31$ dni mają: styczeń, marzec, maj, lipiec, sierpień, październik, grudzień. $30$ dni mają: kwiecień, czerwiec, wrzesień, listopad. Luty ma $28$ dni, a w roku przestępnym $29$.

14.Sposób na knykcie

Zaciśnij pięść i wymieniaj miesiące, wskazując kolejno kostki i dołki między nimi: styczeń - kostka, luty - dołek, marzec - kostka i tak dalej. Po lipcu (ostatnia kostka) zacznij od pierwszej kostki od sierpnia. Miesiąc na kostce ma $31$ dni, w dołku - $30$ (albo jest lutym).

15.Rok zwykły

Ma $365$ dni, a luty ma w nim $28$ dni. To $52$ tygodnie i $1$ dzień, bo $52\cdot 7=364$.

16.Rok przestępny

Ma $366$ dni, bo luty ma wtedy $29$ dni. Przestępne są lata, których numer dzieli się przez $4$, np. 2024 i 2028. Wyjątkiem są pełne setki: przestępne są tylko te podzielne przez $400$ (rok 2000 był przestępny, a 1900 nie).

17.Wiek, dekada, kwartał, półrocze

Wiek (stulecie) to $100$ lat, a dekada to $10$ lat. Kwartał to $3$ miesiące, a półrocze $6$ miesięcy. Rok ma $4$ kwartały i $12$ miesięcy.

18.Liczba dni między datami w jednym miesiącu

Odejmujemy numery dni. Od 6 maja do 23 maja mija $23-6=17$ dni.

19.Liczenie dni włącznie

Gdy liczymy, ile dni trwa wydarzenie razem z pierwszym i ostatnim dniem, do różnicy dodajemy $1$. Obóz od 12 do 25 lipca trwa $25-12+1=14$ dni.

20.Dni między datami w różnych miesiącach

Liczymy dni do końca pierwszego miesiąca i dodajemy dni z następnego. Od 25 marca do 9 kwietnia: $31-25=6$ dni do końca marca i $9$ dni kwietnia, razem $15$ dni.

21.Dzień tygodnia po wielu dniach

Dzielimy liczbę dni przez $7$. Reszta z dzielenia mówi, o ile dni tygodnia przesuwamy się do przodu. Jeśli dziś jest poniedziałek, to za $10$ dni ($10=7+3$) będzie czwartek.

22.Rozkład jazdy

Tabela z godzinami odjazdów i przyjazdów autobusów lub pociągów na kolejnych przystankach i stacjach. Czas przejazdu to czas, który mija od godziny odjazdu do godziny przyjazdu.

23.Czas oczekiwania na przystanku

Szukamy w rozkładzie pierwszego odjazdu po godzinie, o której przychodzimy, i liczymy różnicę. Przyjście o 7:35, odjazdy o 7:32 i 7:52 - czekamy $17$ minut na autobus o 7:52.

24.Cennik

Zestawienie cen towarów lub usług, np. za sztukę, za kilogram, za bilet. Koszt zakupu to cena razy ilość, a przy kilku produktach - suma takich iloczynów.

25.Cena za kilogram a zakup w gramach

$1$ kg to $1000$ g, więc $500$ g to pół kilograma, a $250$ g to ćwierć kilograma. Jabłka po $4{,}80$ zł za kg: za $250$ g zapłacimy $4{,}80:4=1{,}20$ zł.

26.Reszta przy zakupach

Reszta to kwota, którą daliśmy sprzedawcy, minus koszt zakupów. Płacąc $50$ zł za zakupy warte $36{,}40$ zł, otrzymamy $50-36{,}40=13{,}60$ zł reszty.

27.Opłata za rozpoczętą godzinę

Na parkingu lub w wypożyczalni często płaci się za każdą rozpoczętą godzinę. Postój trwający 2 h 10 min to $3$ rozpoczęte godziny, więc płacimy jak za $3$ godziny.