Ilustracja do zestawu: Obliczenia zegarowe i kalendarzowe

Matematyka

Obliczenia zegarowe i kalendarzowe

Szkoła podstawowauczy się 4 osoby
27 fiszek32 pytań w 4 etapachnotatka

Zestaw uczy praktycznych obliczeń z czasem: zamiany godzin na minuty, liczenia upływu czasu między godzinami i liczby dni między datami. Poznasz długości miesięcy i zasadę roku przestępnego, a także poćwiczysz odczytywanie rozkładów jazdy i cenników oraz obliczanie czasu podróży i kosztu zakupów.

Podcast

Ładuję…

1.Doba

Czas od jednej północy do następnej, podzielony na 2424 godziny. Doba zaczyna się o 0:00 i kończy o 24:00, czyli o północy następnego dnia.

2.Godzina i minuta

11 godzina to 6060 minut, a 11 minuta to 6060 sekund. Skróty: h - godzina, min - minuta, s - sekunda.

3.Kwadrans

Ćwierć godziny, czyli 1515 minut. Dwa kwadranse to 3030 minut (pół godziny), a trzy kwadranse to 4545 minut.

4.Zamiana godzin na minuty

Mnożymy liczbę godzin przez 6060 i dodajemy pozostałe minuty. Przykład: 2 h 15 min to 2⋅60+15=1352\cdot 60+15=135 minut.

5.Zamiana minut na godziny

Dzielimy liczbę minut przez 6060: wynik to pełne godziny, a reszta to minuty. Przykład: 200:60=3200:60=3 reszty 2020, więc 200 minut to 3 h 20 min.

6.Części godziny

12\frac{1}{2} godziny to 3030 minut, 14\frac{1}{4} godziny to 1515 minut, 34\frac{3}{4} godziny to 4545 minut, a 13\frac{1}{3} godziny to 2020 minut. Wystarczy podzielić 6060 minut na równe części.

7.Zapis 24-godzinny

W rozkładach jazdy i w telefonie godziny po południu zapisujemy od 12:00 do 23:59. Godzina 3 po południu to 15:00, a 8 wieczorem to 20:00 - dodajemy 1212.

8.Północ i południe

Południe to godzina 12:00, środek dnia. Północ to 0:00 (początek doby), zapisywana też jako 24:00 (koniec doby).

9.Upływ czasu - metoda do pełnej godziny

Liczymy minuty do najbliższej pełnej godziny, potem pełne godziny, a na końcu pozostałe minuty. Od 8:45 do 11:20 mija 15 minut do 9:00, potem 2 godziny do 11:00 i jeszcze 20 minut, razem 2 h 35 min.

10.Odejmowanie godzin z pożyczaniem

Gdy minut jest za mało, zamieniamy jedną godzinę na 6060 minut. Godzinę 11:20 traktujemy jak 10 h 80 min, więc od 8:45 do 11:20 mija 80−45=3580-45=35 minut i 10−8=210-8=2 godziny, czyli 2 h 35 min.

11.Czas przez północ

Liczymy osobno czas do północy i czas po północy, a potem dodajemy. Od 22:30 do 1:15: do północy mija 1 h 30 min, po północy 1 h 15 min, razem 2 h 45 min.

12.Tydzień

77 dni. Co 77 dni powtarza się ten sam dzień tygodnia: jeśli 2 marca to wtorek, to 9, 16, 23 i 30 marca też są wtorkami.

13.Długości miesięcy

3131 dni mają: styczeń, marzec, maj, lipiec, sierpień, październik, grudzień. 3030 dni mają: kwiecień, czerwiec, wrzesień, listopad. Luty ma 2828 dni, a w roku przestępnym 2929.

14.Sposób na knykcie

Zaciśnij pięść i wymieniaj miesiące, wskazując kolejno kostki i dołki między nimi: styczeń - kostka, luty - dołek, marzec - kostka i tak dalej. Po lipcu (ostatnia kostka) zacznij od pierwszej kostki od sierpnia. Miesiąc na kostce ma 3131 dni, w dołku - 3030 (albo jest lutym).

15.Rok zwykły

Ma 365365 dni, a luty ma w nim 2828 dni. To 5252 tygodnie i 11 dzień, bo 52⋅7=36452\cdot 7=364.

16.Rok przestępny

Ma 366366 dni, bo luty ma wtedy 2929 dni. Przestępne są lata, których numer dzieli się przez 44, np. 2024 i 2028. Wyjątkiem są pełne setki: przestępne są tylko te podzielne przez 400400 (rok 2000 był przestępny, a 1900 nie).

17.Wiek, dekada, kwartał, półrocze

Wiek (stulecie) to 100100 lat, a dekada to 1010 lat. Kwartał to 33 miesiące, a półrocze 66 miesięcy. Rok ma 44 kwartały i 1212 miesięcy.

18.Liczba dni między datami w jednym miesiącu

Odejmujemy numery dni. Od 6 maja do 23 maja mija 23−6=1723-6=17 dni.

19.Liczenie dni włącznie

Gdy liczymy, ile dni trwa wydarzenie razem z pierwszym i ostatnim dniem, do różnicy dodajemy 11. Obóz od 12 do 25 lipca trwa 25−12+1=1425-12+1=14 dni.

20.Dni między datami w różnych miesiącach

Liczymy dni do końca pierwszego miesiąca i dodajemy dni z następnego. Od 25 marca do 9 kwietnia: 31−25=631-25=6 dni do końca marca i 99 dni kwietnia, razem 1515 dni.

21.Dzień tygodnia po wielu dniach

Dzielimy liczbę dni przez 77. Reszta z dzielenia mówi, o ile dni tygodnia przesuwamy się do przodu. Jeśli dziś jest poniedziałek, to za 1010 dni (10=7+310=7+3) będzie czwartek.

22.Rozkład jazdy

Tabela z godzinami odjazdów i przyjazdów autobusów lub pociągów na kolejnych przystankach i stacjach. Czas przejazdu to czas, który mija od godziny odjazdu do godziny przyjazdu.

23.Czas oczekiwania na przystanku

Szukamy w rozkładzie pierwszego odjazdu po godzinie, o której przychodzimy, i liczymy różnicę. Przyjście o 7:35, odjazdy o 7:32 i 7:52 - czekamy 1717 minut na autobus o 7:52.

24.Cennik

Zestawienie cen towarów lub usług, np. za sztukę, za kilogram, za bilet. Koszt zakupu to cena razy ilość, a przy kilku produktach - suma takich iloczynów.

25.Cena za kilogram a zakup w gramach

11 kg to 10001000 g, więc 500500 g to pół kilograma, a 250250 g to ćwierć kilograma. Jabłka po 4,804{,}80 zł za kg: za 250250 g zapłacimy 4,80:4=1,204{,}80:4=1{,}20 zł.

26.Reszta przy zakupach

Reszta to kwota, którą daliśmy sprzedawcy, minus koszt zakupów. Płacąc 5050 zł za zakupy warte 36,4036{,}40 zł, otrzymamy 50−36,40=13,6050-36{,}40=13{,}60 zł reszty.

27.Opłata za rozpoczętą godzinę

Na parkingu lub w wypożyczalni często płaci się za każdą rozpoczętą godzinę. Postój trwający 2 h 10 min to 33 rozpoczęte godziny, więc płacimy jak za 33 godziny.

Notatka

Jednostki czasu i ich zamiana

Najważniejsze przeliczniki czasu trzeba znać na pamięć:

  • 11 to 2424 godziny
  • 11 godzina to 6060 minut
  • 11 minuta to 6060 sekund
  • 11 to 1515 minut

Zapamiętaj

Godzina ma 60 minut, a nie 100. Dlatego 1 h 30 min to 90 minut, a nie 130.

Aby zamienić godziny na minuty, mnożymy liczbę godzin przez 6060 i dodajemy pozostałe minuty: 3 h 10 min to 3⋅60+10=1903\cdot 60+10=190 minut. Aby zamienić minuty na godziny, dzielimy przez 6060 z resztą: 100:60=1100:60=1 reszty 4040, czyli 100 minut to 1 h 40 min. W rozkładach jazdy używamy zapisu 24-godzinnego: godziny po południu to 13:00, 14:00 i tak dalej aż do 23:59.

Obliczanie upływu czasu

Najpewniejszy sposób liczenia czasu między dwiema godzinami to metoda do pełnej godziny. Najpierw liczymy minuty do najbliższej pełnej godziny, potem pełne godziny, a na końcu pozostałe minuty.

Przykład

Od 10:35 do 13:20: do 11:00 mija 25 min, od 11:00 do 13:00 mijają 2 h, potem jeszcze 20 min. Razem 2 h 45 min.

Gdy zdarzenie trwa przez północ, liczymy osobno czas do 24:00 i czas po 0:00, a potem dodajemy. Gdy znamy początek i czas trwania, dodajemy osobno godziny i minuty, a jeśli minut wyjdzie 6060 lub więcej, zamieniamy 6060 minut na godzinę: 9:50 i 25 minut później to 10:15. Gdy znamy koniec i czas trwania, cofamy się: najpierw o pełne godziny, potem o minuty.

Kalendarz - miesiące i lata przestępne

Rok ma 1212 miesięcy o różnej długości. 31 dni mają: styczeń, marzec, maj, lipiec, sierpień, październik i grudzień. 30 dni mają: kwiecień, czerwiec, wrzesień i listopad. Luty ma 2828 dni, a co cztery lata 2929 dni.

łatwo sprawdzić na knykciach zaciśniętej pięści: miesiąc na kostce ma 31 dni, a w dołku 30 dni (albo jest lutym).

ma 366366 dni zamiast 365365. Przestępne są lata, których numer dzieli się przez 44, np. 2020, 2024, 2028. Wyjątkiem są pełne setki: przestępne są tylko te, które dzielą się przez 400400, dlatego rok 2000 był przestępny, a 1900 nie.

to 5252 tygodnie i 11 dzień, bo 52⋅7=36452\cdot 7=364.

Liczenie dni i dni tygodnia

Liczbę dni między datami w tym samym miesiącu obliczamy, odejmując numery dni: od 4 do 19 czerwca mija 19−4=1519-4=15 dni. Gdy daty są w różnych miesiącach, liczymy dni do końca pierwszego miesiąca i dodajemy dni z kolejnego. Od 20 listopada do 5 grudnia mija 30−20+5=1530-20+5=15 dni, bo listopad ma 3030 dni.

Ważne

Gdy pytanie dotyczy trwania wydarzenia „od ... do ... włącznie”, dodaj 1, bo liczysz też pierwszy dzień. Wycieczka od 3 do 5 maja trwa 3 dni.

Aby ustalić dzień tygodnia, pamiętaj, że co 77 dni powtarza się ten sam dzień. Liczbę dni dzielimy przez 77, a reszta mówi, o ile dni tygodnia przesuwamy się do przodu. Jeśli 5 stycznia to piątek, to 20 stycznia jest 1515 dni później, a 15=2⋅7+115=2\cdot 7+1, więc ten dzień wypada w sobotę.

Rozkłady jazdy, cenniki i koszty

to tabela z godzinami odjazdów i przyjazdów. Czas podróży obliczamy jak każdy : od godziny odjazdu do godziny przyjazdu. Czekając na autobus, szukamy pierwszego odjazdu po godzinie naszego przyjścia.

podaje ceny za sztukę, za kilogram albo za usługę. Koszt zakupów to cena razy ilość, a przy kilku produktach dodajemy koszty wszystkich pozycji.

  • 4 bułki po 0,900{,}90 zł kosztują 4⋅0,90=3,604\cdot 0{,}90=3{,}60 zł
  • 500 g sera po 3232 zł za kilogram kosztuje 32:2=1632:2=16 zł
  • za oba produkty płacimy 3,60+16=19,603{,}60+16=19{,}60 zł, więc z 5050 zł dostaniemy 50−19,60=30,4050-19{,}60=30{,}40 zł reszty

Uważaj na opłaty za rozpoczętą godzinę: postój trwający 1 h 5 min liczy się jak dwie godziny. Przed obliczeniami wypisz potrzebne dane z tabeli, a po obliczeniu sprawdź, czy wynik ma sens.

W skrócie

Pojęcia z fiszek

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Obliczenia zegarowe - ile czasu minęłoKlasy 3-4

Otwórz kartę pracy

Zegar i kalendarz - obliczenia czasuKlasy 4-5

Otwórz kartę pracy

Obliczenia kalendarzoweKlasy 1-3

Otwórz kartę pracy

Lekcje z kursów Odrabiamy

Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie

Obliczenia kalendarzoweWideo, 6 min · Kurs E8 - Matematyka 2027

Obejrzyj lekcję

Obliczenia zegaroweWideo, 4 min · Kurs E8 - Matematyka 2027

Obejrzyj lekcję

Quizy w tym zestawie

32 pytań w 4 etapach

  1. Etap 1

    8 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2

    5 fiszek · 8 pytań

  3. Etap 3

    7 fiszek · 8 pytań

  4. Etap 4

    7 fiszek · 8 pytań

  5. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z matematyki

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.