Matematyka

Suma kątów w trójkącie i czworokącie

Zestaw uczy, że suma kątów w trójkącie wynosi 180 stopni, a w czworokącie 360 stopni, i pokazuje, jak z tego korzystać. Poćwiczysz obliczanie brakujących kątów w trójkątach równoramiennych i prostokątnych oraz w prostokątach, równoległobokach, rombach i trapezach, a także sprawdzanie, czy podane kąty mogą tworzyć figurę.

Szkoła podstawowa26 fiszek30 pytań w 3 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

1.Kąt wewnętrzny wielokąta

Kąt utworzony przez dwa sąsiednie boki wielokąta, leżący wewnątrz figury. Trójkąt ma 3 kąty wewnętrzne, a czworokąt 4. Gdy w zadaniu mowa o „kątach trójkąta”, chodzi właśnie o kąty wewnętrzne.

2.Suma kątów w trójkącie

W każdym trójkącie suma miar trzech kątów wewnętrznych wynosi 180∘180^\circ, niezależnie od kształtu i wielkości trójkąta: α+β+γ=180∘\alpha + \beta + \gamma = 180^\circ.

3.Suma kątów w czworokącie

W każdym czworokącie suma miar czterech kątów wewnętrznych wynosi 360∘360^\circ. Przekątna dzieli czworokąt na dwa trójkąty, a każdy z nich ma kąty o sumie 180∘180^\circ, więc razem 2⋅180∘=360∘2 \cdot 180^\circ = 360^\circ.

4.Brakujący kąt trójkąta

Od 180∘180^\circ odejmij sumę dwóch znanych kątów. Przykład: kąty mają 50∘50^\circ i 70∘70^\circ, więc trzeci ma 180∘−(50∘+70∘)=60∘180^\circ - (50^\circ + 70^\circ) = 60^\circ.

5.Brakujący kąt czworokąta

Od 360∘360^\circ odejmij sumę trzech znanych kątów. Przykład: kąty 80∘80^\circ, 100∘100^\circ i 95∘95^\circ dają razem 275∘275^\circ, więc czwarty kąt ma 360∘−275∘=85∘360^\circ - 275^\circ = 85^\circ.

6.Kąt ostry, prosty i rozwarty

Kąt ostry ma mniej niż 90∘90^\circ, kąt prosty ma dokładnie 90∘90^\circ, a kąt rozwarty ma więcej niż 90∘90^\circ, ale mniej niż 180∘180^\circ.

7.Trójkąt ostrokątny

Trójkąt, w którym wszystkie trzy kąty są ostre, np. trójkąt o kątach 50∘50^\circ, 60∘60^\circ i 70∘70^\circ.

8.Trójkąt prostokątny

Trójkąt, który ma jeden kąt prosty. Dwa pozostałe kąty są ostre i razem mają 180∘−90∘=90∘180^\circ - 90^\circ = 90^\circ. Przykład: jeśli jeden kąt ostry ma 35∘35^\circ, to drugi ma 55∘55^\circ.

9.Trójkąt rozwartokątny

Trójkąt, który ma jeden kąt rozwarty, np. kąty 120∘120^\circ, 40∘40^\circ i 20∘20^\circ. Pozostałe dwa kąty są wtedy ostre i razem mają mniej niż 90∘90^\circ.

10.Ile kątów prostych lub rozwartych może mieć trójkąt?

Najwyżej jeden. Dwa kąty proste dałyby już 180∘180^\circ, a dwa rozwarte ponad 180∘180^\circ - na trzeci kąt nie zostałoby nic. Każdy trójkąt ma więc co najmniej dwa kąty ostre.

11.Trójkąt równoramienny

Trójkąt, który ma dwa boki równej długości, zwane ramionami. Trzeci bok to podstawa. Kąty przy podstawie mają równe miary.

12.Kąt między ramionami trójkąta równoramiennego

Gdy znasz kąt przy podstawie, odejmij od 180∘180^\circ dwa takie kąty. Przykład: kąt przy podstawie ma 40∘40^\circ, więc kąt między ramionami ma 180∘−2⋅40∘=100∘180^\circ - 2 \cdot 40^\circ = 100^\circ.

13.Kąt przy podstawie trójkąta równoramiennego

Gdy znasz kąt między ramionami, odejmij go od 180∘180^\circ, a wynik podziel na pół, bo kąty przy podstawie są równe. Przykład: kąt między ramionami ma 50∘50^\circ, więc kąt przy podstawie ma (180∘−50∘):2=65∘(180^\circ - 50^\circ) : 2 = 65^\circ.

14.Kąt rozwarty w trójkącie równoramiennym

Kąt rozwarty (albo prosty) może być tylko kątem między ramionami, bo dwa takie kąty przy podstawie dałyby razem co najmniej 180∘180^\circ. Przykład: jeśli jeden kąt ma 100∘100^\circ, to pozostałe mają po (180∘−100∘):2=40∘(180^\circ - 100^\circ) : 2 = 40^\circ.

15.Trójkąt równoboczny

Trójkąt o trzech bokach równej długości. Wszystkie jego kąty są równe, więc każdy ma 180∘:3=60∘180^\circ : 3 = 60^\circ.

16.Trójkąt prostokątny równoramienny

Ma kąt prosty między ramionami, a oba kąty przy podstawie mają po (180∘−90∘):2=45∘(180^\circ - 90^\circ) : 2 = 45^\circ. Taki trójkąt powstaje, gdy przetniesz kwadrat wzdłuż przekątnej.

17.Kąty prostokąta i kwadratu

Prostokąt i kwadrat mają cztery kąty proste: 4⋅90∘=360∘4 \cdot 90^\circ = 360^\circ. Jeśli czworokąt ma trzy kąty proste, to czwarty też ma 360∘−270∘=90∘360^\circ - 270^\circ = 90^\circ.

18.Kąty równoległoboku

W równoległoboku kąty przeciwległe mają równe miary, a dwa kąty sąsiednie (leżące przy tym samym boku) dają razem 180∘180^\circ. Przykład: jeden kąt ma 70∘70^\circ, więc kąty mają 70∘70^\circ, 110∘110^\circ, 70∘70^\circ i 110∘110^\circ.

19.Kąty rombu

Romb to równoległobok o wszystkich bokach równych, więc jego kąty zachowują się tak samo: przeciwległe są równe, a sąsiednie dają razem 180∘180^\circ. Przykład: kąt ostry ma 48∘48^\circ, więc kąt rozwarty ma 180∘−48∘=132∘180^\circ - 48^\circ = 132^\circ.

20.Kąty trapezu

Trapez ma co najmniej jedną parę boków równoległych, zwanych podstawami. Kąty leżące przy tym samym ramieniu (bocznym boku) dają razem 180∘180^\circ. Przykład: przy jednym ramieniu kąt ma 65∘65^\circ, więc drugi kąt przy tym ramieniu ma 115∘115^\circ.

21.Trapez równoramienny

Trapez, w którym ramiona mają równą długość. Kąty przy każdej podstawie są równe. Przykład: kąty przy dłuższej podstawie mają po 55∘55^\circ, a kąty przy krótszej po 180∘−55∘=125∘180^\circ - 55^\circ = 125^\circ.

22.Trapez prostokątny

Trapez, w którym jedno ramię jest prostopadłe do podstaw. Ma dwa kąty proste przy tym ramieniu, a pozostałe dwa kąty (ostry i rozwarty) dają razem 180∘180^\circ.

23.Czy podane kąty mogą tworzyć trójkąt?

Tak, jeśli wszystkie są większe od 0∘0^\circ, a ich suma wynosi dokładnie 180∘180^\circ. Przykład: 30∘30^\circ, 60∘60^\circ i 90∘90^\circ mogą, a 90∘90^\circ, 60∘60^\circ i 40∘40^\circ nie mogą, bo dają 190∘190^\circ.

24.Czy podane kąty mogą tworzyć czworokąt?

Suma czterech kątów musi wynosić dokładnie 360∘360^\circ. Przykład: 70∘70^\circ, 110∘110^\circ, 70∘70^\circ i 110∘110^\circ mogą, a 90∘90^\circ, 90∘90^\circ, 90∘90^\circ i 80∘80^\circ nie mogą, bo dają 350∘350^\circ.

25.Sprawdzanie wyniku

Po obliczeniu brakującego kąta dodaj miary wszystkich kątów figury. W trójkącie musi wyjść 180∘180^\circ, w czworokącie 360∘360^\circ. Jeśli wychodzi inaczej, szukaj błędu w rachunkach.

26.Kąty przyległe

Dwa kąty, które mają jedno wspólne ramię, a dwa pozostałe ramiona tworzą prostą. Razem mają 180∘180^\circ. Kąt przyległy do kąta trójkąta o mierze 60∘60^\circ ma 120∘120^\circ.

Notatka

Kąty wewnętrzne i ich rodzaje

Kąt wewnętrzny wielokąta to kąt między dwoma sąsiednimi bokami, leżący wewnątrz figury. Trójkąt ma trzy takie kąty, a czworokąt cztery. Kąty mierzymy kątomierzem w stopniach.

Przypomnij sobie rodzaje kątów:

  • kąt ostry ma mniej niż 90∘90^\circ,
  • kąt prosty ma dokładnie 90∘90^\circ, jak róg zeszytu,
  • kąt rozwarty ma więcej niż 90∘90^\circ, ale mniej niż 180∘180^\circ.

Dwa kąty, które mają wspólne ramię, a ich pozostałe ramiona tworzą prostą, to kąty przyległe. Razem mają zawsze 180∘180^\circ. Przydają się, gdy w zadaniu podano kąt leżący poza trójkątem.

Suma kątów w trójkącie

W każdym trójkącie, bez względu na kształt i wielkość, suma kątów wewnętrznych wynosi 180∘180^\circ. Możesz to sprawdzić doświadczalnie: wytnij trójkąt z kartki, oderwij jego trzy rogi i przyłóż je wierzchołkami do jednego punktu. Ułożą się w kąt półpełny, czyli właśnie 180∘180^\circ.

Zapamiętaj

Suma kątów w trójkącie to 180∘180^\circ, a w czworokącie 360∘360^\circ.

Aby obliczyć brakujący kąt trójkąta, dodaj dwa znane kąty i wynik odejmij od 180∘180^\circ. Przy kątach 45∘45^\circ i 65∘65^\circ trzeci kąt ma 180∘−110∘=70∘180^\circ - 110^\circ = 70^\circ.

Z sumy kątów wynika też, że trójkąt może mieć najwyżej jeden kąt prosty lub rozwarty. Ze względu na kąty dzielimy trójkąty na ostrokątne (wszystkie kąty ostre), prostokątne (jeden kąt prosty) i rozwartokątne (jeden kąt rozwarty).

Trójkąt prostokątny, równoramienny i równoboczny

W trójkącie prostokątnym jeden kąt ma 90∘90^\circ, więc dwa kąty ostre dzielą między siebie pozostałe 90∘90^\circ. Gdy jeden kąt ostry ma 25∘25^\circ, drugi ma 90∘−25∘=65∘90^\circ - 25^\circ = 65^\circ.

Trójkąt równoramienny ma dwa równe boki, czyli ramiona. Kąty przy podstawie są w nim równe, dlatego:

  • znając kąt przy podstawie, kąt między ramionami liczymy jako 180∘180^\circ minus dwa kąty przy podstawie,
  • znając kąt między ramionami, odejmujemy go od 180∘180^\circ, a resztę dzielimy na pół.

Przykład

Kąt między ramionami ma 80∘80^\circ, więc każdy kąt przy podstawie ma (180∘−80∘):2=50∘(180^\circ - 80^\circ) : 2 = 50^\circ.

Kąt rozwarty w trójkącie równoramiennym może być tylko kątem między ramionami, bo dwa rozwarte kąty przy podstawie przekroczyłyby 180∘180^\circ. Trójkąt równoboczny ma trzy równe kąty po 60∘60^\circ.

Suma kątów w czworokącie i czworokąty szczególne

Każdy czworokąt można przeciąć przekątną na dwa trójkąty. Suma kątów każdego z nich to 180∘180^\circ, więc suma kątów czworokąta wynosi 2⋅180∘=360∘2 \cdot 180^\circ = 360^\circ. Brakujący kąt czworokąta obliczamy, odejmując od 360∘360^\circ sumę trzech znanych kątów.

W czworokątach szczególnych korzystamy z ich własności:

  • prostokąt i kwadrat mają cztery kąty proste,
  • w równoległoboku i rombie kąty przeciwległe są równe, a kąty sąsiednie dają razem 180∘180^\circ,
  • w trapezie kąty przy tym samym ramieniu dają razem 180∘180^\circ, a trapez prostokątny ma dwa kąty proste,
  • w trapezie równoramiennym kąty przy każdej podstawie są równe.

Dzięki temu wystarczy znać jeden kąt równoległoboku, aby obliczyć wszystkie: przy kącie 65∘65^\circ pozostałe mają 115∘115^\circ, 65∘65^\circ i 115∘115^\circ.

Sprawdzanie wyniku i czy kąty tworzą figurę

Każde obliczenie kąta warto sprawdzić: dodaj miary wszystkich kątów figury. W trójkącie musi wyjść 180∘180^\circ, w czworokącie 360∘360^\circ.

Ta sama zasada pozwala odpowiedzieć, czy podane kąty mogą tworzyć figurę. Trzy kąty mogą być kątami trójkąta tylko wtedy, gdy wszystkie są większe od zera, a ich suma to dokładnie 180∘180^\circ. Kąty 50∘50^\circ, 60∘60^\circ i 70∘70^\circ pasują, a 50∘50^\circ, 60∘60^\circ i 80∘80^\circ już nie, bo dają 190∘190^\circ.

Ważne

Nie myl sum: 180∘180^\circ dotyczy trójkąta, a 360∘360^\circ czworokąta. Najczęstszy błąd to odejmowanie od złej liczby.

Podobnie cztery kąty mogą tworzyć czworokąt, gdy ich suma wynosi 360∘360^\circ. Przy czworokątach szczególnych trzeba też sprawdzić ich własności. Zestaw 80∘80^\circ, 100∘100^\circ, 90∘90^\circ, 90∘90^\circ daje 360∘360^\circ i pasuje do trapezu prostokątnego, ale nie do równoległoboku, bo kąty przeciwległe nie są równe.

Quizy w tym zestawie

30 pytań w 3 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Pierwsze podejście. Klucz z punktacją i oceną jest na ostatniej stronie.

Pobierz sprawdzian (PDF)

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z matematyki