Matematyka
Lokaty i odsetki - obliczenia procentowe
Zestaw wyjaśnia, czym są kapitał, oprocentowanie roczne i odsetki oraz jak obliczyć kwotę, którą wypłacisz po zakończeniu lokaty. Przećwiczysz odsetki za część roku, potrącanie podatku od odsetek (19 procent) i lokatę na kilka lat, na której kwota co roku rośnie o ten sam procent.
1.Lokata bankowa
Sposób oszczędzania w banku: wpłacasz pieniądze na ustalony czas (np. 3 miesiące, pół roku, rok), a po tym czasie bank oddaje je razem z dodatkowymi pieniędzmi, czyli odsetkami.
2.Kapitał (kwota początkowa)
Kwota, którą wpłacasz na lokatę na początku. Od niej oblicza się odsetki. Przykład: wpłacasz , więc kapitał wynosi .
3.Oprocentowanie roczne
Liczba procent, która mówi, jaką część kapitału bank dopisze za cały rok oszczędzania. Oprocentowanie w skali roku oznacza, że po roku dostaniesz dodatkowo wpłaconej kwoty.
4.Odsetki
Pieniądze, które bank dopisuje do lokaty za przechowanie oszczędności. Odsetki roczne to oprocentowanie roczne z kapitału, np. z to .
5.Kwota końcowa lokaty
Kapitał razem z odsetkami, czyli tyle, ile masz po zakończeniu lokaty. Przykład: .
6.Obliczanie danej liczby
Zamieniamy procent na ułamek i mnożymy przez liczbę: z to . Np. z to .
7.Zamiana procentu na ułamek dziesiętny
Dzielimy liczbę procent przez : , , , .
8.Wzór na odsetki roczne
, gdzie to kapitał, a to oprocentowanie roczne w procentach. Np. , : odsetki .
9.Kwota końcowa jednym mnożeniem
Po roku na lokacie masz kapitału. Przy oprocentowaniu mnożysz kapitał przez : .
10.Oprocentowanie „w skali roku”
Banki podają oprocentowanie w skali roku także dla lokat na 1, 3 czy 6 miesięcy. Nie oznacza to, że dostaniesz cały ten procent, tylko jego część odpowiadającą długości lokaty.
11.Odsetki za część roku
Najpierw liczymy odsetki za cały rok, potem bierzemy ich część: za pół roku połowę, za kwartał (3 miesiące) jedną czwartą, za 1 miesiąc jedną dwunastą. Za miesięcy mnożymy odsetki roczne przez .
12.Lokata półroczna
Lokata na 6 miesięcy, czyli roku. Odsetki to połowa odsetek rocznych. Przykład: na w skali roku: rocznie , za pół roku .
13.Lokata kwartalna (3-miesięczna)
Kwartał to 3 miesiące, czyli roku. Przykład: na w skali roku: rocznie , za kwartał .
14.Podatek od odsetek
Od zysku z lokaty pobiera się podatek (potocznie podatek Belki). Liczy się go tylko od odsetek, a nie od kapitału ani od całej kwoty na lokacie. Bank sam go potrąca przed wypłatą.
15.Odsetki brutto
Odsetki obliczone z oprocentowania, zanim bank potrąci podatek. Przykład: z to odsetek brutto.
16.Odsetki netto
Odsetki, które naprawdę dostajesz po potrąceniu podatku. Stanowią odsetek brutto, bo . Np. z brutto zostaje .
17.Kolejność obliczeń przy podatku
Najpierw oblicz odsetki brutto. Potem oblicz podatek ( odsetek) i odejmij go albo od razu weź odsetek. Na końcu dodaj odsetki netto do kapitału.
18.Lokata na kilka lat (odsetki dopisywane co roku)
Po każdym roku odsetki są dopisywane do lokaty, więc w następnym roku procent liczy się od większej kwoty. To kolejne podwyżki o ten sam procent: co roku mnożymy aktualną kwotę przez tę samą liczbę, np. przez .
19.Kwota po dwóch latach
Mnożymy kapitał dwa razy przez tę samą liczbę. Przy rocznie: , a potem . Jednym wyrażeniem: .
20.Dlaczego dwa lata po to więcej niż
W drugim roku procent liczy się od kwoty powiększonej o odsetki z pierwszego roku. Dla odsetki za dwa lata to , a nie .
21.Obliczanie kapitału z odsetek
Znasz odsetki roczne i oprocentowanie, szukasz całości (liczby z danego procentu). Jeśli kapitału to , to to , a kapitał .
22.Obliczanie oprocentowania
Sprawdzasz, jakim procentem kapitału są odsetki roczne: dzielisz odsetki przez kapitał. Np. od : .
23.Porównywanie ofert lokat
Oblicz odsetki dla tej samej kwoty i weź pod uwagę czas trwania lokaty. Lokata półroczna na w skali roku daje od tylko , a roczna na daje , ale trwa dwa razy dłużej.
24.Zysk z lokaty
Różnica między kwotą wypłaconą a kapitałem. Bez podatku to odsetki brutto, a po potrąceniu podatku - odsetki netto.
25.Sprawdzanie sensowności wyniku
Odsetki to zwykle kilka procent kapitału, więc kwota końcowa jest tylko trochę większa od wpłaty. Jeśli z na wychodzi Ci po roku , przecinek trafił w złe miejsce.
Notatka
Lokata: kapitał, oprocentowanie i odsetki
Lokata to sposób oszczędzania w banku: wpłacasz pieniądze na ustalony czas, a bank w zamian dopisuje Ci dodatkowe pieniądze. Kwota wpłacona na początku to . Dodatkowe pieniądze od banku to - zapłata za to, że bank może przez ten czas korzystać z Twoich oszczędności.
To, ile zarobisz, zależy od oprocentowania, czyli liczby procent podanej w ofercie banku. Prawie zawsze jest to oprocentowanie w skali roku: mówi, jaką część kapitału dostaniesz za cały rok oszczędzania.
Po zakończeniu lokaty dostajesz z powrotem kapitał razem z odsetkami - to kwota końcowa.
Zapamiętaj
Kwota końcowa = kapitał + odsetki. Odsetki liczymy od kapitału, a nie od kwoty końcowej.
Odsetki za rok i kwota końcowa
Odsetki roczne to po prostu procent danej liczby: zamieniamy oprocentowanie na ułamek dziesiętny i mnożymy przez kapitał. Oprocentowanie to , a to .
Gdy wpłacasz na rok przy oprocentowaniu , odsetki wynoszą , a kwota końcowa .
Kwotę końcową można też policzyć jednym mnożeniem. Po roku masz kapitału, więc wystarczy obliczyć . Ten sposób bardzo przydaje się przy lokatach na kilka lat.
Przykład
Lokata na : odsetki , kwota końcowa .
Odsetki za część roku
Banki często proponują lokaty na 1, 3 lub 6 miesięcy, ale oprocentowanie i tak podają w skali roku. Za krótszy czas dostajesz tylko odpowiednią część rocznych odsetek:
- 6 miesięcy to roku, czyli połowa odsetek rocznych,
- 3 miesiące (kwartał) to roku,
- 9 miesięcy to roku,
- 1 miesiąc to roku.
Najwygodniej najpierw obliczyć odsetki za cały rok, a potem wziąć z nich odpowiednią część. Przykład: na 3 miesiące przy oprocentowaniu w skali roku. Za rok byłoby , a za kwartał .
Ważne
Oprocentowanie „ w skali roku” na lokacie półrocznej nie daje zysku, tylko połowę tego, czyli kapitału.
Podatek od odsetek
Od zysku z lokaty płaci się , nazywany potocznie podatkiem Belki. Wynosi on i bank sam go potrąca, zanim wypłaci pieniądze. Podatek liczymy tylko od odsetek, nigdy od kapitału ani od kwoty końcowej.
Odsetki przed potrąceniem podatku to , a po potrąceniu - . Ponieważ , odsetki netto stanowią odsetek brutto.
Kolejność obliczeń: najpierw odsetki brutto, potem podatek (albo od razu odsetek), na końcu dodajemy odsetki netto do kapitału. Dla kapitału i oprocentowania na rok: odsetki brutto , podatek , odsetki netto , a wypłata .
Ważne
Częsty błąd to liczenie od całej kwoty na lokacie - wtedy zamiast zysku wychodzi strata.
Lokata na kilka lat
Gdy lokata trwa kilka lat, a odsetki po każdym roku są dopisywane do lokaty, w następnym roku procent liczy się od większej kwoty. To tak samo jak kolejne podwyżki o ten sam procent: co roku mnożymy aktualną kwotę przez tę samą liczbę.
Przykład: na rocznie (bez podatku):
- po 1. roku: ,
- po 2. roku: ,
- po 3. roku: .
W pierwszym roku odsetki wyniosły , w drugim , a w trzecim , bo procent naliczano także od wcześniejszych odsetek. Dlatego zysk po kilku latach jest większy, niż gdyby co roku doliczać samego kapitału. Kwotę po dwóch latach można zapisać jednym wyrażeniem: .
Zadania odwrotne i sprawdzanie wyniku
Czasem znamy odsetki, a szukamy kapitału albo oprocentowania.
Gdy szukasz kapitału, obliczasz liczbę z danego procentu. Jeśli przy oprocentowaniu odsetki roczne wyniosły , to kapitału to , a cały kapitał .
Gdy szukasz oprocentowania, sprawdzasz, jakim procentem kapitału są odsetki roczne: . Przy lokacie krótszej niż rok najpierw przelicz odsetki na cały rok.
Zawsze sprawdź sensowność wyniku. Odsetki z lokaty to zwykle kilka procent kapitału, więc kwota końcowa jest tylko trochę większa od wpłaty. Jeśli wychodzi Ci, że z przy oprocentowaniu masz po roku , to znak, że przecinek trafił w złe miejsce.
W skrócie
Pojęcia z fiszek
Podcast
Ładuję…
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Lokaty i odsetki - obliczenia procentoweKlasy 7-8
Otwórz kartę pracyLekcje z kursów Odrabiamy
Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie
Lokata i VATWideo, 11 min · Kurs E8 - Matematyka 2027
Obejrzyj lekcjęObliczanie procentu danej liczbyWideo, 8 min · Kurs E8 - Matematyka 2027
Obejrzyj lekcjęObliczanie liczby, gdy dany jest jej procentWideo, 5 min · Kurs E8 - Matematyka 2027
Obejrzyj lekcjęQuizy w tym zestawie
27 pytań w 3 etapach
Etap 1
12 fiszek · 9 pytań
Etap 2
6 fiszek · 9 pytań
Etap 3
7 fiszek · 9 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
24 fiszki uczy się 20
12 fiszek uczy się 21
28 fiszek uczy się 7
16 fiszek uczy się 2
14 fiszek
16 fiszek uczy się 2
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
