II wojna światowa - najważniejsze wydarzenia 1939-1945

1.23 sierpnia 1939 - pakt Ribbentrop-Mołotow

Układ o nieagresji między III Rzeszą a ZSRS, podpisany w Moskwie przez ministrów spraw zagranicznych Joachima von Ribbentropa i Wiaczesława Mołotowa. Tajny protokół dzielił Europę Środkowo-Wschodnią, w tym Polskę, na niemiecką i sowiecką strefę wpływów. Pakt otworzył Hitlerowi drogę do ataku na Polskę.

2.1 września 1939 - atak Niemiec na Polskę

Początek II wojny światowej. Wojska niemieckie bez wypowiedzenia wojny przekroczyły granice Polski, a pancernik Schleswig-Holstein ostrzelał polską placówkę na Westerplatte w Gdańsku. Załoga Westerplatte broniła się do 7 września.

3.3 września 1939 - wypowiedzenie wojny Niemcom

Wielka Brytania i Francja, sojusznicy Polski, wypowiedziały wojnę Niemcom. Nie rozpoczęły jednak na zachodzie poważnej ofensywy, więc Polska nie dostała realnej pomocy. Ten okres bezczynności na froncie zachodnim, trwający do wiosny 1940 r., nazwano „dziwną wojną”.

4.17 września 1939 - agresja ZSRS na Polskę

Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny wkroczyła na wschodnie ziemie Polski. ZSRS wykonał w ten sposób tajny protokół paktu Ribbentrop-Mołotow. Polska musiała walczyć z dwoma najeźdźcami jednocześnie.

5.Wojna obronna Polski 1939

Walki Wojska Polskiego z Niemcami i ZSRS we wrześniu i na początku października 1939 r. Warszawa skapitulowała 28 września, a ostatnią bitwą była bitwa pod Kockiem, zakończona kapitulacją 6 października 1939 r. Polska została zajęta przez okupantów, ale nie podpisała kapitulacji, a jej rząd działał dalej na uchodźstwie.

6.Wojna błyskawiczna (Blitzkrieg)

Niemiecki sposób prowadzenia wojny: szybkie, zmasowane uderzenie wojsk pancernych wspieranych przez lotnictwo. Celem było rozbicie przeciwnika w ciągu kilku tygodni, zanim zdąży zorganizować obronę. Tak Niemcy walczyły w Polsce w 1939 r. i tak pokonały Francję w 1940 r.

7.Klęska Francji 1940

10 maja 1940 r. Niemcy zaatakowały Holandię, Belgię, Luksemburg i Francję, omijając francuskie umocnienia na granicy z Niemcami, zwane Linią Maginota. 14 czerwca zajęły Paryż, a 22 czerwca 1940 r. Francja podpisała rozejm, czyli w praktyce skapitulowała.

8.Bitwa o Anglię (1940)

Walka powietrzna nad Wielką Brytanią latem i jesienią 1940 r. między niemieckim lotnictwem (Luftwaffe) a brytyjskim (RAF). Niemcy chcieli zniszczyć brytyjskie lotnictwo przed inwazją na wyspy. Przegrali, a Hitler odłożył inwazję na Wielką Brytanię.

9.Dywizjon 303

Polski dywizjon myśliwski, który walczył w bitwie o Anglię w składzie brytyjskiego lotnictwa (RAF). Należał do najskuteczniejszych jednostek myśliwskich tej bitwy. Jest symbolem udziału polskich lotników w obronie Wielkiej Brytanii.

10.Państwa osi

Sojusz Niemiec, Włoch i Japonii, umocniony paktem trzech podpisanym 27 września 1940 r. w Berlinie. Państwa osi walczyły przeciwko aliantom. Współpracowały z nimi m.in. Węgry, Rumunia i Bułgaria.

11.Alianci (koalicja antyhitlerowska)

Państwa walczące przeciwko Niemcom i ich sojusznikom. Najważniejsze z nich to Wielka Brytania, ZSRS (od czerwca 1941 r.) i Stany Zjednoczone (od grudnia 1941 r.). Od pierwszego dnia wojny do aliantów należała Polska.

12.22 czerwca 1941 - atak Niemiec na ZSRS

Niemcy złamały pakt z ZSRS i zaatakowały go w ramach operacji „Barbarossa”. Na początku szybko posuwały się w głąb kraju i zajęły ogromne obszary. Od tej chwili ZSRS walczył po stronie aliantów.

13.Bitwa pod Moskwą (1941)

Walki o stolicę ZSRS jesienią i zimą 1941 r. W grudniu 1941 r. Armia Czerwona rozpoczęła kontrofensywę i odrzuciła Niemców spod Moskwy. Była to pierwsza duża porażka Niemiec na lądzie i koniec nadziei Hitlera na szybkie zwycięstwo na wschodzie.

14.7 grudnia 1941 - atak na Pearl Harbor

Japońskie lotnictwo niespodziewanie zaatakowało amerykańską bazę floty wojennej Pearl Harbor na Hawajach. Następnego dnia Stany Zjednoczone wypowiedziały wojnę Japonii, a kilka dni później wojnę USA wypowiedziały Niemcy i Włochy. Wojna objęła cały świat.

15.Bitwa o Midway (czerwiec 1942)

Bitwa morsko-powietrzna na Oceanie Spokojnym. Amerykanie zatopili w niej cztery japońskie lotniskowce. Był to przełom w wojnie na Pacyfiku: od tej pory inicjatywę stopniowo przejmowali Amerykanie, a Japonia musiała się bronić.

16.Bitwa pod El Alamein (1942)

Bitwa w Egipcie (październik-listopad 1942 r.), w której wojska brytyjskie gen. Bernarda Montgomery'ego pokonały wojska niemiecko-włoskie gen. Erwina Rommla. Był to przełom w walkach w Afryce Północnej - państwa osi zaczęły się stamtąd wycofywać.

17.Bitwa pod Stalingradem (1942-1943)

Wielka bitwa nad Wołgą, trwająca od lata 1942 r. do 2 lutego 1943 r. Armia Czerwona okrążyła niemiecką 6. Armię, która skapitulowała. Był to przełom na froncie wschodnim: inicjatywę przejęła Armia Czerwona i zaczęła wypierać Niemców na zachód.

18.Bitwa na Łuku Kurskim (1943)

Bitwa stoczona latem 1943 r. w ZSRS, jedna z największych bitew pancernych w historii. Była ostatnią tak wielką ofensywą Niemiec na froncie wschodnim i zakończyła się ich porażką. Po niej inicjatywa na wschodzie należała już do Armii Czerwonej.

19.Kapitulacja Włoch (1943)

W lipcu 1943 r. alianci wylądowali na Sycylii, a we Włoszech obalono dyktatora Benita Mussoliniego. We wrześniu 1943 r. Włochy skapitulowały i odeszły od sojuszu z Niemcami. Niemcy zajęli jednak środkową i północną część kraju i walczyli tam dalej.

20.Wielka Trójka

Przywódcy trzech najsilniejszych państw koalicji antyhitlerowskiej: prezydent USA Franklin Delano Roosevelt, premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill i przywódca ZSRS Józef Stalin. Na wspólnych konferencjach decydowali o prowadzeniu wojny i o kształcie powojennego świata.

21.Konferencja w Teheranie (1943)

Pierwsze spotkanie Wielkiej Trójki (28 listopada - 1 grudnia 1943 r.). Ustalono, że alianci zachodni otworzą w 1944 r. drugi front we Francji. Bez udziału rządu polskiego wstępnie zgodzono się, że wschodnia granica Polski będzie oparta na linii Curzona.

22.Bitwa o Monte Cassino (1944)

Walki o wzgórze z klasztorem we Włoszech, które blokowało aliantom drogę na Rzym. 18 maja 1944 r. żołnierze 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa zatknęli polską flagę na ruinach klasztoru. Polacy ponieśli w tych walkach ciężkie straty.

23.6 czerwca 1944 - lądowanie w Normandii

Desant wojsk alianckich na wybrzeżu Francji w ramach operacji „Overlord”, nazywany D-Day. Była to największa operacja desantowa w historii. Alianci otworzyli wtedy drugi front w Europie Zachodniej, którego od dawna domagał się Stalin.

24.Powstanie warszawskie (1944)

Zbrojne wystąpienie Armii Krajowej przeciwko Niemcom w Warszawie, rozpoczęte 1 sierpnia 1944 r. Powstańcy walczyli 63 dni, aż do kapitulacji 2 października 1944 r. Po upadku powstania Niemcy wysiedlili mieszkańców i zburzyli większość miasta.

25.Konferencja w Jałcie (1945)

Spotkanie Wielkiej Trójki na Krymie (4-11 lutego 1945 r.). Ustalono wschodnią granicę Polski na linii Curzona, podział Niemiec na strefy okupacyjne i utworzenie ONZ. ZSRS obiecał przystąpić do wojny z Japonią. Polska znalazła się w strefie wpływów ZSRS.

26.8 maja 1945 - kapitulacja Niemiec

Bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy, która zakończyła II wojnę światową w Europie. Wcześniej, 30 kwietnia 1945 r., Hitler popełnił samobójstwo, a 2 maja skapitulował Berlin, w którego zdobywaniu brali udział także żołnierze polscy.

27.Konferencja w Poczdamie (1945)

Ostatnia konferencja Wielkiej Trójki (17 lipca - 2 sierpnia 1945 r.). USA reprezentował Harry Truman, a Wielką Brytanię najpierw Winston Churchill, potem Clement Attlee. Ustalono zachodnią granicę Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej, przesiedlenie ludności niemieckiej oraz demilitaryzację i denazyfikację Niemiec.

28.Hiroszima i Nagasaki (1945)

Japońskie miasta, na które Stany Zjednoczone zrzuciły bomby atomowe: 6 sierpnia 1945 r. na Hiroszimę, a 9 sierpnia na Nagasaki. W obu miastach zginęło ponad sto tysięcy ludzi. W tych samych dniach, 8 sierpnia, wojnę Japonii wypowiedział ZSRS.

29.2 września 1945 - kapitulacja Japonii

Japonia podpisała akt bezwarunkowej kapitulacji na pokładzie amerykańskiego pancernika USS Missouri w Zatoce Tokijskiej. Skłoniły ją do tego bomby atomowe i przystąpienie ZSRS do wojny z Japonią. Ten dzień kończy II wojnę światową.

30.Holokaust (Zagłada)

Zaplanowane przez Niemców wymordowanie Żydów europejskich w czasie II wojny światowej. Zginęło około 6 milionów Żydów, wielu w obozach zagłady na okupowanych ziemiach polskich, np. w Auschwitz-Birkenau i Treblince. Niemcy mordowali także Romów.