II wojna światowa na ziemiach polskich

1.Kampania wrześniowa

Działania wojenne toczone od 1 września 1939 roku po napaści Niemiec na Polskę. Od 17 września Polskę zaatakował także ZSRR. Mimo oporu wojska polskiego państwo zostało pokonane i podzielone między okupantów.

2.Blitzkrieg

Niemiecka taktyka „wojny błyskawicznej”, oparta na szybkim uderzeniu wojsk pancernych, lotnictwa i piechoty. Jej celem było rozbicie przeciwnika, zanim zdoła zorganizować skuteczną obronę.

3.Agresja ZSRR 17 IX 1939

Atak Związku Radzieckiego na Polskę dokonany 17 września 1939 roku. Był skutkiem tajnych ustaleń niemiecko-sowieckich i przesądził o klęsce Polski walczącej już z Niemcami.

4.Pakt Ribbentrop-Mołotow

Układ niemiecko-sowiecki z 23 sierpnia 1939 roku. Oficjalnie był paktem o nieagresji, a tajny protokół przewidywał podział stref wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej, w tym rozbiór Polski.

5.Generalne Gubernatorstwo

Obszar centralnej i południowej Polski, który Niemcy utworzyli z części okupowanych ziem nie wcielonych bezpośrednio do Rzeszy. Było terenem brutalnej eksploatacji, terroru i zagłady ludności.

6.Ziemie wcielone do Rzeszy

Część ziem polskich bezpośrednio przyłączonych przez Niemcy do III Rzeszy po 1939 roku. Prowadzono tam intensywną germanizację, wysiedlenia Polaków i prześladowania ludności żydowskiej.

7.Sowietyzacja

Narzucanie na terenach zajętych przez ZSRR ustroju, prawa i metod działania państwa sowieckiego. Obejmowała nacjonalizację, represje, deportacje oraz likwidację polskich elit i instytucji.

8.Zbrodnia katyńska

Masowy mord dokonany przez NKWD w 1940 roku na polskich oficerach i przedstawicielach inteligencji. Ofiary zabito m.in. w Katyniu, Charkowie i Twerze. Zbrodnia długo była fałszywie przypisywana Niemcom.

9.Polskie Państwo Podziemne

Tajne struktury państwa polskiego działające w okupowanym kraju. Obejmowały administrację, sądownictwo, szkolnictwo i siły zbrojne, podporządkowane władzom RP na emigracji.

10.Armia Krajowa

Najważniejsza organizacja zbrojna Polskiego Państwa Podziemnego, utworzona w 1942 roku z przemianowanego Związku Walki Zbrojnej. Prowadziła sabotaż, dywersję i przygotowywała powstanie powszechne.

11.Akcja „Burza”

Plan działań Armii Krajowej z 1944 roku. Zakładał występowanie przeciw Niemcom w chwili zbliżania się Armii Czerwonej i ujawnianie polskich władz podziemnych jako gospodarzy terenu.

12.Powstanie warszawskie

Zbrojne wystąpienie Armii Krajowej w Warszawie od 1 sierpnia do 2 października 1944 roku. Miało wyzwolić stolicę przed wkroczeniem Armii Czerwonej, lecz zakończyło się klęską i zniszczeniem miasta.

13.Getto warszawskie

Największe getto utworzone przez Niemców na ziemiach polskich. Było miejscem przymusowego odosobnienia ludności żydowskiej w nieludzkich warunkach, a w 1943 roku stało się miejscem powstania.

14.Powstanie w getcie warszawskim

Zbrojny opór żydowskich organizacji bojowych przeciw Niemcom w kwietniu i maju 1943 roku. Choć militarnie skazany na klęskę, stał się symbolem walki o godność i oporu wobec zagłady.

15.Holocaust

Zaplanowana przez Niemców zagłada Żydów europejskich podczas II wojny światowej. Na ziemiach polskich Niemcy stworzyli getta, obozy zagłady i system masowego mordowania ludności żydowskiej.

16.Rząd RP na uchodźstwie

Władze polskie działające po klęsce 1939 roku poza krajem, najpierw we Francji, potem w Wielkiej Brytanii. Zachowywały ciągłość prawną państwa polskiego i kierowały podziemiem w okupowanym kraju.