Matematyka
Wyrażenia algebraiczne: redukcja, mnożenie sum i wyłączanie czynnika
Zestaw dla klas 7-8 o przekształcaniu wyrażeń algebraicznych. Uczeń utrwali porządkowanie jednomianów, rozpoznawanie i redukcję wyrazów podobnych, opuszczanie nawiasów, mnożenie sumy przez jednomian i mnożenie dwóch sum algebraicznych oraz wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias.
Podcast
Ładuję…
1.Wyrażenie algebraiczne
Zapis, w którym występują liczby, litery (zmienne), znaki działań i nawiasy, np. , , .
2.Jednomian
Liczba, litera albo iloczyn liczb i liter, np. , , , .
3.Współczynnik liczbowy
Liczba stojąca przed częścią literową uporządkowanego jednomianu. W współczynnik to , w to , a w to .
4.Jednomian uporządkowany
Na początku jeden współczynnik liczbowy, potem litery w kolejności alfabetycznej, każda tylko raz (powtórzenia zapisujemy potęgą). .
5.Suma algebraiczna
Suma jednomianów, np. . Jej wyrazy to , i , zawsze razem ze znakiem stojącym przed nimi.
6.Wyrazy podobne
Jednomiany o identycznej części literowej, czyli o tych samych literach w tych samych potęgach, np. i albo i . Nie są podobne i .
7.Redukcja wyrazów podobnych
Dodajemy lub odejmujemy współczynniki wyrazów podobnych, a część literową przepisujemy bez zmian: .
8.Wyrazy bez liter
Liczby bez liter są wyrazami podobnymi między sobą: . Liczby nie łączymy z wyrazem zawierającym literę.
9.Znak należy do wyrazu
Znak stojący przed jednomianem jest jego częścią. W wyrazy podobne to i , a ich suma to .
10.Nawias poprzedzony plusem
Opuszczamy nawias i przepisujemy wyrazy bez zmian: .
11.Nawias poprzedzony minusem
Opuszczając nawias, zmieniamy znaki wszystkich wyrazów w nawiasie na przeciwne: .
12.Mnożenie liczby przez jednomian
Mnożymy liczbę przez współczynnik, a część literową przepisujemy: , .
13.Mnożenie jednomianów
Mnożymy współczynniki przez siebie i części literowe przez siebie: , .
14.Zasady znaków przy mnożeniu
Iloczyn dwóch liczb o tych samych znakach jest dodatni, a o różnych znakach - ujemny: , .
15.Mnożenie sumy przez jednomian
Każdy wyraz sumy mnożymy przez jednomian (rozdzielność mnożenia): , .
16.Mnożenie sumy przez sumę
Każdy wyraz pierwszej sumy mnożymy przez każdy wyraz drugiej, a potem redukujemy wyrazy podobne: .
17.Mnożenie dwumianów z minusem
Pilnujemy znaku każdego wyrazu: .
18.Sprawdzanie przez podstawienie
Podstawiamy tę samą liczbę do wyrażenia przed i po przekształceniu - wyniki muszą być równe. Dla : oraz .
19.Wspólny czynnik
Liczba lub jednomian, przez który dzielą się wszystkie wyrazy sumy. W wspólnym czynnikiem jest , a w jest nim .
20.Wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias
Zamiana sumy na iloczyn: wspólny czynnik piszemy przed nawiasem, a w nawiasie wyniki dzielenia każdego wyrazu przez ten czynnik: .
21.Wyłączanie litery
Jeśli każdy wyraz zawiera tę samą literę, też można ją wyłączyć: , .
22.Największy wspólny czynnik
Wyłączamy możliwie największy czynnik: NWD współczynników razy wspólne litery. , a nie tylko .
23.Jedynka w nawiasie
Gdy cały wyraz jest wspólnym czynnikiem, w nawiasie zostaje , a nie : .
24.Obliczanie wartości wyrażenia
Najpierw upraszczamy, potem podstawiamy liczbę: , a dla mamy .
25. a
, a . To różne wyrażenia: dla mamy , a .
26.Wyrażenie z treści zadania
Obwód prostokąta o bokach i to , a jego pole to .
Notatka
Jednomiany i ich porządkowanie
to liczba, litera albo iloczyn liczb i liter, np. , , , . Liczbę stojącą na początku nazywamy współczynnikiem liczbowym, a resztę - częścią literową.
Jednomian jest uporządkowany, gdy na początku stoi jeden współczynnik, a po nim litery w kolejności alfabetycznej, każda tylko raz (powtórzenia zapisujemy potęgą). Porządkując, mnożymy liczby przez siebie i litery przez siebie:
- ,
- ,
- .
Ważne
Gdy przed literami nie ma liczby, współczynnik wynosi , a gdy stoi sam minus, współczynnik wynosi : .
Wyrazy podobne i ich redukcja
to suma jednomianów, np. . Jej wyrazami są , i - znak przed jednomianem należy do niego.
to jednomiany o identycznej części literowej: te same litery w tych samych potęgach. Podobne są np. i albo i . Nie są podobne i ani i . Liczby bez liter są podobne między sobą.
polega na dodaniu lub odjęciu ich współczynników; część literową przepisujemy bez zmian.
Przykład
, bo i .
Po redukcji wyrażenie porządkujemy, np. zaczynając od wyrazów z najwyższą potęgą.
Opuszczanie nawiasów
Gdy przed nawiasem stoi plus, opuszczamy nawias i przepisujemy wyrazy bez zmian: .
Gdy przed nawiasem stoi minus, opuszczając nawias, zmieniamy znak każdego wyrazu w nawiasie na przeciwny: .
Zapamiętaj
Minus przed nawiasem zmienia znaki wszystkich wyrazów w nawiasie, nie tylko pierwszego.
Najczęstszy błąd to zmiana znaku tylko przy pierwszym wyrazie, np. zapis zamiast . Dlatego po opuszczeniu nawiasu warto jeszcze raz sprawdzić znak każdego wyrazu.
Mnożenie sumy algebraicznej przez jednomian
Mnożymy każdy wyraz sumy przez jednomian stojący przed nawiasem. To rozdzielność mnożenia względem dodawania i odejmowania: .
- ,
- ,
- .
Pilnujemy zasad znaków: iloczyn dwóch liczb o tych samych znakach jest dodatni, a o różnych znakach - ujemny. Po wymnożeniu redukujemy wyrazy podobne: .
Mnożenie sum algebraicznych
Mnożąc dwie sumy algebraiczne, mnożymy każdy wyraz pierwszej sumy przez każdy wyraz drugiej, a potem redukujemy wyrazy podobne. Przy mnożeniu dwóch dwumianów powstają 4 iloczyny.
Przykład
.
Kolejne przykłady:
- ,
- .
Wynik można sprawdzić, podstawiając liczbę: dla mamy oraz , więc przekształcenie jest dobre.
Wyłączanie wspólnego czynnika przed nawias
Wyłączanie wspólnego czynnika to działanie odwrotne do mnożenia sumy przez jednomian: zamieniamy sumę na iloczyn. Szukamy liczby lub jednomianu, przez który dzielą się wszystkie wyrazy, piszemy go przed nawiasem, a w nawiasie wyniki dzielenia:
- ,
- ,
- .
Wyłączamy największy wspólny czynnik: z wyłączamy , a nie tylko . Gdy cały wyraz jest wspólnym czynnikiem, w nawiasie zostaje jedynka: .
Poprawność zawsze sprawdzamy, wymnażając nawias z powrotem: . Wyłączanie czynnika przydaje się przy upraszczaniu wyrażeń i rozwiązywaniu równań.
W skrócie
Pojęcia z fiszek
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Porządkowanie wyrażeń algebraicznych - sprawdzianKlasy 7-8
Otwórz kartę pracyMnożenie sum algebraicznych i wyłączanie wspólnego czynnikaKlasy 7-8
Otwórz kartę pracyRedukcja wyrazów podobnychKlasy 7-8
Otwórz kartę pracyLekcje z kursów Odrabiamy
Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie
Obliczanie wartości wyrażeń algebraicznychWideo, 6 min · Kurs E8 - Matematyka 2027
Obejrzyj lekcjęQuizy w tym zestawie
34 pytań w 4 etapach
Etap 1
7 fiszek · 9 pytań
Etap 2
1 fiszka · 9 pytań
Etap 3
9 fiszek · 8 pytań
Etap 4
9 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
24 fiszki uczy się 20
12 fiszek uczy się 21
28 fiszek uczy się 7
16 fiszek uczy się 2
14 fiszek
16 fiszek uczy się 2
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
