Kierunki świata i orientacja w terenie

1.Kierunki świata

Ustalone kierunki, które pomagają opisać, gdzie coś się znajduje i w którą stronę trzeba iść. Wyróżniamy cztery kierunki główne i cztery kierunki pośrednie. Dzięki nim możemy powiedzieć np.: „idź na północ, aż dojdziesz do parku”.

2.Kierunki główne

Cztery najważniejsze kierunki świata: północ, wschód, południe i zachód. Północ i południe są do siebie przeciwne, tak samo wschód i zachód.

3.Północ (N)

Kierunek główny, który wskazuje igła kompasu. Na mapach i planach północ jest zwykle u góry. Skrót N pochodzi od angielskiego słowa North, a po polsku można też pisać pn.

4.Południe (S)

Kierunek główny przeciwny do północy. W południe Słońce znajduje się w Polsce po południowej stronie nieba. Skrót S pochodzi od angielskiego South, a po polsku można też pisać pd.

5.Wschód (E)

Kierunek główny, po którego stronie rano pojawia się Słońce. Gdy stoisz twarzą na północ, wschód masz po prawej ręce. Skrót E pochodzi od angielskiego East, a po polsku można też pisać wsch.

6.Zachód (W)

Kierunek główny, po którego stronie wieczorem chowa się Słońce. Gdy stoisz twarzą na północ, zachód masz po lewej ręce. Skrót W pochodzi od angielskiego West, a po polsku można też pisać zach.

7.Kierunki pośrednie

Kierunki leżące pomiędzy kierunkami głównymi: północny wschód (NE), południowy wschód (SE), południowy zachód (SW) i północny zachód (NW).

8.Północny wschód (NE)

Kierunek pośredni leżący między północą a wschodem. Kierunkiem do niego przeciwnym jest południowy zachód (SW).

9.Kierunki przeciwne

Pary kierunków skierowanych w przeciwne strony: północ - południe, wschód - zachód, północny wschód - południowy zachód oraz północny zachód - południowy wschód.

10.Róża wiatrów

Rysunek w kształcie gwiazdy, na którym zaznaczone są kierunki główne i pośrednie - razem osiem kierunków. Pomaga zapamiętać ich położenie i odczytywać kierunki na mapie. Dawniej używali jej głównie żeglarze.

11.Kompas

Przyrząd do wyznaczania kierunków świata. Składa się z obudowy, tarczy z oznaczeniami kierunków i igły magnetycznej, która może się swobodnie obracać.

12.Igła magnetyczna

Namagnesowana igła w kompasie. Zawsze ustawia się w kierunku północ-południe, dlatego pokazuje, gdzie jest północ.

13.Jak odczytać kierunki z kompasu

Kładziemy kompas poziomo, z dala od metalowych przedmiotów, magnesów i urządzeń elektrycznych. Czekamy, aż igła przestanie się poruszać. Obracamy kompas tak, aby litera N na tarczy znalazła się pod końcem igły wskazującym północ. Wtedy odczytujemy pozostałe kierunki.

14.Widnokrąg (horyzont)

Teren wokół nas, który widzimy, gdy stoimy w otwartej przestrzeni, np. na łące lub na plaży.

15.Linia widnokręgu

Linia, wzdłuż której pozornie niebo styka się z powierzchnią ziemi. Nie da się do niej dojść, bo gdy idziemy, przesuwa się razem z nami.

16.Od czego zależy wielkość widnokręgu

Widnokrąg jest tym większy, im wyżej stoimy, np. na wieży widokowej lub wzgórzu. Zmniejszają go przeszkody, takie jak budynki, drzewa, lasy i pagórki.

17.Wyznaczanie kierunków za pomocą Słońca

Rano Słońce jest po wschodniej stronie nieba, w południe po południowej, a wieczorem po zachodniej. Znając porę dnia i położenie Słońca, możemy w przybliżeniu wyznaczyć kierunki świata.

18.Cień w południe

W południe Słońce jest najwyżej nad widnokręgiem, po południowej stronie nieba. Cienie są wtedy najkrótsze i wskazują kierunek północny.

19.Gnomon

Pionowo wbity w ziemię pręt lub patyk, służący do obserwowania cienia. W południe jego cień jest najkrótszy i wskazuje kierunek północny.

20.Gwiazda Polarna

Gwiazda, która wskazuje kierunek północny. Aby ją znaleźć, przedłużamy około pięć razy odcinek między dwiema gwiazdami tylnej ściany Wielkiego Wozu. Pomaga wyznaczyć kierunki w bezchmurną noc.

21.Orientacja w terenie

Umiejętność określenia, gdzie się znajdujemy i w którą stronę trzeba iść, aby dotrzeć do celu. Pomagają w niej kompas, mapa, plan oraz obserwacja Słońca i gwiazd.

22.Plan okolicy

Rysunek okolicy, np. szkoły lub osiedla, widzianej z góry, w pomniejszeniu. Zwykle północ jest u góry planu, południe na dole, wschód po prawej, a zachód po lewej stronie.

23.Orientowanie mapy (planu)

Ułożenie mapy lub planu tak, aby kierunki na mapie zgadzały się z kierunkami w terenie, czyli żeby północ na mapie była zwrócona na północ. Można to zrobić za pomocą kompasu albo charakterystycznych obiektów w terenie.

24.Określanie położenia obiektów

Opisujemy, w którą stronę od jednego obiektu leży drugi, np. „sklep leży na wschód od szkoły”. Wtedy szkoła leży na zachód od sklepu - kierunek zmienia się na przeciwny.