Ilustracja do zestawu: Ukształtowanie powierzchni Polski

Geografia

Ukształtowanie powierzchni Polski

autor: lena

Szkoła podstawowauczy się 8 osób
15 fiszek19 pytań w 2 etapachnotatka

Zestaw wyjaśnia pasowy układ rzeźby terenu Polski, najważniejsze krainy geograficzne oraz formy terenu powstałe dzięki działalności lodowców i rzek. Uczeń pozna także najwyższe i najniższe punkty kraju oraz nauczy się rozpoznawać główne typy krajobrazów.

Podcast

Ładuję…

1.Ukształtowanie powierzchni

Zróżnicowanie wysokości terenu oraz występowanie różnych form terenu, na przykład gór, wyżyn, nizin, dolin i kotlin.

2.Pasowy układ rzeźby Polski

Układ głównych krain geograficznych Polski, które ciągną się mniej więcej równoleżnikowo, czyli z zachodu na wschód. Pasy występują kolejno od północy ku południu.

3.Pobrzeża

Najbardziej na północ wysunięty pas krain, położony nad Morzem Bałtyckim. Występują tu między innymi plaże, wydmy, mierzeje i klify.

4.Pojezierza

Pas terenu z licznymi jeziorami, głównie polodowcowymi. Najważniejsze obszary to Pojezierze Pomorskie i Pojezierze Mazurskie.

5.Niziny Środkowopolskie

Rozległy pas nizin położony w środkowej części Polski. Teren jest na ogół równinny lub lekko falisty i zwykle znajduje się na wysokości poniżej 300 m n.p.m.

6.Wyżyny Polskie

Pas wzniesionych obszarów w południowej Polsce, zwykle o wysokości od 200 do 500 m n.p.m. Występują tu między innymi skały wapienne, jaskinie i lessy.

7.Kotliny Podkarpackie

Obniżenia terenu leżące między Wyżynami Polskimi a górami. Należą do nich między innymi Kotlina Oświęcimska i Kotlina Sandomierska.

8.Góry

Obszary o dużych wysokościach i znacznych różnicach wysokości. W Polsce występują dwa główne łańcuchy górskie: Sudety i Karpaty.

9.Sudety

Góry położone w południowo-zachodniej Polsce, na granicy z Czechami. Ich najwyższym szczytem jest Śnieżka, mająca 1603 m n.p.m.

10.Karpaty

Rozległy łańcuch górski w południowej Polsce. W jego obrębie znajdują się między innymi Tatry, Beskidy i Bieszczady.

11.Rysy

Najwyższy szczyt Polski. Jego północno-zachodni wierzchołek, leżący w Polsce, ma 2499 m n.p.m. i jest najwyższym punktem kraju. Rysy leżą w Tatrach, w Karpatach.

12.Najniżej położony punkt Polski

Najniżej położone miejsce Polski znajduje się na Żuławach Wiślanych, w miejscowości Marzęcino, około 2,2 m poniżej poziomu morza.

13.Morena

Forma terenu usypana z materiału skalnego pozostawionego przez lądolód. W Polsce występują między innymi moreny czołowe i denne.

14.Jezioro polodowcowe

Jezioro powstałe w zagłębieniu utworzonym przez lądolód lub wody roztopowe. Przykładami są jeziora Śniardwy i Mamry.

15.Wydma

Niewielkie wzniesienie usypane przez wiatr z piasku. Na polskim wybrzeżu występują wydmy nadmorskie, między innymi w Słowińskim Parku Narodowym.

Notatka

Czym jest ukształtowanie powierzchni Polski?

to zróżnicowanie wysokości terenu i występowanie różnych form, takich jak , wyżyny, niziny, kotliny, doliny, jeziora czy . Polska jest krajem, w którym przeważają obszary nizinne. Większość powierzchni kraju leży na wysokości mniejszej niż 300 m n.p.m.

Powierzchnia Polski stopniowo wznosi się od północy ku południu. Na północy znajdują się wybrzeża i , w centrum rozległe niziny, a na południu wyżyny, kotliny i góry.

Zapamiętaj

Polska ma pasowy układ rzeźby: główne pasy terenu ciągną się z zachodu na wschód.

Pasy rzeźby terenu od północy ku południu

Główne pasy rzeźby Polski układają się kolejno od Morza Bałtyckiego w stronę południa:

  • ,
  • pojezierza,
  • ,
  • ,
  • ,
  • góry.

Pobrzeża są obszarami nadmorskimi. Występują na nich plaże, wydmy, mierzeje i klify. Pojezierza mają liczne jeziora, pagórki i zagłębienia powstałe głównie w wyniku działalności lądolodu.

Niziny Środkowopolskie zajmują znaczną część środkowej Polski. Ich powierzchnia jest na ogół płaska lub lekko falista. Wyżyny są położone wyżej, a Kotliny Podkarpackie tworzą obniżenia między wyżynami i górami.

Przykład

Idąc od Bałtyku w stronę Tatr, można przejść kolejno przez pobrzeże, pojezierze, niziny, wyżyny, kotlinę i góry.

Południowa Polska - wyżyny, kotliny i góry

Wyżyny Polskie tworzą pas wzniesionych obszarów na południu kraju. Ich wysokość najczęściej wynosi od 200 do 500 m n.p.m. Na wyżynach spotyka się między innymi skały wapienne, jaskinie i pokrywy lessowe. Przykładem jest Wyżyna Krakowsko-Częstochowska.

Kotliny Podkarpackie są obniżeniami terenu położonymi między wyżynami a górami. Należą do nich Kotlina Oświęcimska i Kotlina Sandomierska.

Na południowym zachodzie leżą . Ich najwyższym szczytem jest Śnieżka, mająca 1603 m n.p.m. Dalej na południu i południowym wschodzie znajdują się . W ich obrębie leżą między innymi Tatry, Beskidy i Bieszczady.

Ważne

Śnieżka jest najwyższym szczytem Sudetów, ale najwyższym szczytem całej Polski są .

Najwyższe i najniższe miejsca w Polsce

Najwyższym punktem Polski jest północno-zachodni wierzchołek Rysów w Tatrach. Ma on 2499 m n.p.m. Najwyższy, środkowy wierzchołek Rysów leży już po stronie słowackiej. Rysy należą do Karpat.

Najwyższym szczytem Sudetów jest Śnieżka, która ma 1603 m n.p.m. Nie należy więc mylić jej z najwyższym szczytem Polski.

Najniżej położony punkt kraju znajduje się na Żuławach Wiślanych, w miejscowości Marzęcino. Leży on około 2,2 m poniżej poziomu morza. Żuławy są płaskim obszarem powstałym w delcie Wisły.

Różnica między Rysami a najniższym punktem Polski pokazuje, że powierzchnia naszego kraju jest bardzo zróżnicowana, mimo że przeważają w nim niziny.

Wpływ lądolodu i innych czynników na rzeźbę Polski

Duży wpływ na wygląd północnej i środkowej Polski miały lądolody, które w przeszłości pokrywały znaczną część kraju. Lądolód niszczył podłoże, przesuwał materiał skalny, a następnie pozostawiał go podczas topnienia.

Do form polodowcowych należą , sandry, rynny polodowcowe i jeziora. Morena jest pagórkiem lub wałem zbudowanym z materiału pozostawionego przez lądolód. Jeziora polodowcowe, takie jak Śniardwy i Mamry, powstały w zagłębieniach utworzonych przez lądolód lub wody roztopowe.

Rzeki tworzą doliny i tarasy rzeczne, a wiatr usypuje wydmy. Na wybrzeżu morze, fale i prądy przyczyniają się do powstawania plaż, klifów i mierzei.

Zapamiętaj

Krajobraz północnej Polski jest w dużej mierze pamiątką po działalności lądolodu.

W skrócie

  • 01Polska ma pasowy układ rzeźby: główne pasy terenu ciągną się z zachodu na wschód.
  • 05Krajobraz północnej Polski jest w dużej mierze pamiątką po działalności lądolodu.

Pojęcia z fiszek

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Krainy geograficzne Polski - od morza do górKlasy 3-4

Otwórz kartę pracy

Quizy w tym zestawie

19 pytań w 2 etapach

  1. Etap 1

    11 fiszek · 10 pytań

  2. Etap 2

    4 fiszki · 9 pytań

  3. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z geografii

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.