Ilustracja do zestawu: Prostopadłościan i sześcian - własności

Matematyka

Prostopadłościan i sześcian - własności

Szkoła podstawowa
10 fiszek16 pytań w 2 etapachnotatka

Zestaw wyjaśnia budowę prostopadłościanu i sześcianu: ich ściany, krawędzie i wierzchołki. Uczeń pozna też różnice między tymi bryłami, pary krawędzi oraz proste obliczenia długości wszystkich krawędzi.

1.Prostopadłościan

Bryła, która ma ściany w kształcie prostokątów. Przeciwległe ściany są równe i równoległe.

2.Sześcian

Szczególny prostopadłościan, którego wszystkie ściany są jednakowymi kwadratami. Wszystkie jego krawędzie mają tę samą długość.

3.Ściana bryły

Płaska część powierzchni bryły. Ściany prostopadłościanu są prostokątami, a ściany sześcianu są kwadratami.

4.Krawędź bryły

Odcinek, w którym spotykają się dwie ściany bryły. Prostopadłościan i sześcian mają po 12 krawędzi.

5.Wierzchołek bryły

Punkt, w którym spotykają się krawędzie bryły. W prostopadłościanie i sześcianie w każdym wierzchołku spotykają się trzy krawędzie i trzy ściany. Prostopadłościan oraz sześcian mają po 8 wierzchołków.

6.Wymiary prostopadłościanu

Długość, szerokość i wysokość. Każdy z tych wymiarów występuje na czterech równoległych krawędziach.

7.Krawędzie równoległe

Krawędzie, które leżą w tym samym kierunku i nigdy się nie przecinają. W prostopadłościanie są cztery krawędzie równoległe o tej samej długości.

8.Krawędzie prostopadłe

Krawędzie spotykające się pod kątem prostym. Przy każdym wierzchołku prostopadłościanu spotykają się trzy wzajemnie prostopadłe krawędzie.

9.Suma długości krawędzi prostopadłościanu

Gdy długość, szerokość i wysokość wynoszą odpowiednio aa, bb i cc, suma długości wszystkich krawędzi wynosi 4(a+b+c)4(a+b+c).

10.Suma długości krawędzi sześcianu

Jeśli krawędź sześcianu ma długość aa, to suma długości wszystkich krawędzi wynosi 12a12a.

Notatka

Bryły znane z życia

Prostopadłościan i sześcian to bryły, czyli figury przestrzenne. Mają długość, szerokość i wysokość, dlatego można je oglądać z różnych stron.

Prostopadłościan przypomina karton, książkę albo pudełko po butach. Jego ściany mają kształt prostokątów. Sześcian przypomina kostkę do gry, kostkę cukru lub kostkę lodu.

Zapamiętaj

Sześcian jest szczególnym rodzajem prostopadłościanu: wszystkie jego ściany są kwadratami.

Elementy prostopadłościanu

Prostopadłościan, tak jak każdy wielościan, ma ściany, krawędzie i wierzchołki.

  • Ściana to płaska część powierzchni bryły.
  • Krawędź to odcinek wspólny dla dwóch ścian.
  • Wierzchołek to punkt, w którym spotykają się krawędzie.

Prostopadłościan ma 6 ścian, 12 krawędzi i 8 wierzchołków. Przy każdym jego wierzchołku spotykają się trzy krawędzie.

Ściany i krawędzie

W prostopadłościanie przeciwległe ściany są równe i równoległe. Na przykład ściana górna jest równa ścianie dolnej. Ściany sąsiadujące spotykają się pod kątem prostym.

Krawędzie prostopadłościanu można podzielić na trzy grupy: krawędzie o długości, szerokości i wysokości. W każdej grupie są po cztery krawędzie tej samej długości. Krawędzie z jednej grupy są równoległe.

Ważne

Krawędzie wychodzące z jednego wierzchołka są wzajemnie prostopadłe, czyli tworzą kąty proste.

Czym wyróżnia się sześcian?

Sześcian ma taką samą liczbę ścian, krawędzi i wierzchołków jak prostopadłościan: odpowiednio 6, 12 i 8. Różni się jednak kształtem ścian oraz długością krawędzi.

Każda ściana sześcianu jest kwadratem, więc wszystkie ściany są jednakowe. Wszystkie krawędzie sześcianu mają tę samą długość. Jeśli jedna krawędź ma długość aa, każda z pozostałych też ma długość aa.

Przykład

Jeśli krawędź kostki ma 55 cm, to każda z jej 1212 krawędzi ma długość 55 cm.

Suma długości krawędzi

Aby obliczyć sumę długości wszystkich krawędzi prostopadłościanu, trzeba pamiętać, że każdy z trzech wymiarów występuje cztery razy. Gdy długość, szerokość i wysokość oznaczymy przez aa, bb oraz cc, otrzymamy wzór 4(a+b+c)4(a+b+c).

Dla sześcianu obliczenia są prostsze, ponieważ jego 1212 krawędzi jest równych. Jeśli długość krawędzi to aa, suma długości wszystkich krawędzi wynosi 12a12a.

Przykład

Dla prostopadłościanu o wymiarach 22 cm, 33 cm i 77 cm suma długości krawędzi wynosi 4(2+3+7)=484(2+3+7)=48 cm.

Jak rozpoznawać bryły?

Gdy oglądasz model bryły lub rysunek, najpierw sprawdź kształt jego ścian. Jeśli ściany są prostokątami, bryła jest prostopadłościanem. Jeśli wszystkie te prostokąty są kwadratami i wszystkie krawędzie są równe, jest to sześcian.

Nie należy mylić liczby ścian z liczbą krawędzi. Prostopadłościan i sześcian mają po 66 ścian, ale po 1212 krawędzi oraz po 88 wierzchołków.

Podcast

Ładuję…

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Prostopadłościan i sześcian - własności, siatki i pole powierzchniKlasy 4-6

Otwórz kartę pracy

Lekcje z kursów Odrabiamy

Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie

Sześcian i prostopadłościanWideo, 5 min · Kurs E8 - Matematyka 2027

Obejrzyj lekcję

Quizy w tym zestawie

16 pytań w 2 etapach

  1. Etap 1

    6 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2

    4 fiszki · 8 pytań

  3. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z matematyki

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.