Ilustracja do zestawu: Koło i okrąg - promień, średnica i cięciwa

Matematyka

Koło i okrąg - promień, średnica i cięciwa

Szkoła podstawowa
8 fiszek16 pytań w 2 etapachnotatka

Zestaw wyjaśnia różnicę między kołem a okręgiem oraz uczy rozpoznawać promień, średnicę i cięciwę. Znajdziesz tu także zależności między długościami tych odcinków i przykłady z życia codziennego.

1.Okrąg

Zbiór wszystkich punktów płaszczyzny, które są w takiej samej odległości od jednego punktu, nazywanego środkiem okręgu. Okrąg to sama linia (brzeg koła), bez wnętrza.

2.Koło

Część płaszczyzny ograniczona okręgiem wraz z tym okręgiem. Koło obejmuje zarówno brzeg, jak i całe wnętrze.

3.Środek okręgu

Punkt, od którego wszystkie punkty okręgu są jednakowo oddalone.

4.Promień

Odcinek łączący środek okręgu z dowolnym punktem tego okręgu. Wszystkie promienie jednego okręgu mają jednakową długość.

5.Średnica

Cięciwa przechodząca przez środek okręgu. Jej długość jest dwa razy większa od długości promienia: d=2rd=2r.

6.Cięciwa

Odcinek, którego oba końce leżą na okręgu. Cięciwa nie musi przechodzić przez środek.

7.Najdłuższa cięciwa

Najdłuższą cięciwą w okręgu jest średnica, ponieważ przechodzi przez środek okręgu.

8.Zależność promienia i średnicy

Średnica ma długość równą dwóm promieniom: d=2rd=2r. Promień jest połową średnicy: r=d2r=\frac{d}{2}.

Notatka

Koło a okrąg

to linia tworząca brzeg figury. Wszystkie jego punkty są tak samo oddalone od jednego punktu, czyli środka okręgu.

to cała powierzchnia wewnątrz okręgu razem z jego brzegiem. Gdy rysujemy monetę i ją zamalowujemy, otrzymujemy koło. Jeżeli zaznaczymy tylko cienki kontur monety, pokazujemy okrąg.

Ważne

Nie myl tych pojęć: okrąg jest brzegiem, a koło obejmuje brzeg i wnętrze.

Promień

to odcinek łączący z dowolnym punktem na okręgu. Zwykle oznacza się go literą rr.

W jednym okręgu wszystkie promienie mają taką samą długość. Można je zobaczyć na przykład jako szprychy w kole rowerowym: biegną od piasty, czyli środka, do obręczy.

Przykład

Jeśli promień koła ma długość 5 cm5\text{ cm}, to każdy odcinek poprowadzony od środka do okręgu ma długość 5 cm5\text{ cm}.

Średnica

to odcinek, który łączy dwa punkty okręgu i przechodzi przez jego środek. Oznaczamy ją często literą dd.

Średnica składa się z dwóch promieni leżących na jednej prostej. Dlatego jej długość obliczamy ze wzoru d=2rd=2r. Gdy znamy średnicę, promień obliczamy przez podzielenie jej przez dwa: r=d2r=\frac{d}{2}.

Zapamiętaj

Średnica jest dwa razy dłuższa od promienia.

Jeżeli średnica talerza wynosi 24 cm24\text{ cm}, to jego promień ma długość 12 cm12\text{ cm}.

Cięciwa i jej związek ze średnicą

to odcinek, którego oba końce leżą na okręgu. Może znajdować się blisko środka albo blisko brzegu koła.

Średnica jest szczególną cięciwą, ponieważ przechodzi przez środek okręgu. Nie każda cięciwa jest średnicą: wystarczy, że nie przechodzi przez środek.

Najdłuższą cięciwą okręgu jest zawsze średnica. Każda inna cięciwa jest od niej krótsza.

Przykład

Prosta deseczka łącząca dwa punkty brzegu okrągłej tarczy jest cięciwą. Staje się średnicą tylko wtedy, gdy przebiega dokładnie przez środek tarczy.

Jak rozpoznawać odcinki na rysunku

Aby rozpoznać promień, sprawdź, czy jeden jego koniec jest w środku, a drugi na okręgu.

Aby rozpoznać cięciwę, sprawdź, czy oba jej końce leżą na okręgu. Jeśli dodatkowo odcinek przechodzi przez środek, jest to średnica.

Przy zadaniach warto najpierw zaznaczyć środek i sprawdzić, gdzie leżą końce odcinka. Potem użyj zależności d=2rd=2r albo r=d2r=\frac{d}{2}, jeśli w zadaniu podano długość promienia lub średnicy.

W skrócie

Pojęcia z fiszek

Podcast

Ładuję…

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Koło i okrąg - środek, promień, średnica, cięciwaKlasy 4-6

Otwórz kartę pracy

Quizy w tym zestawie

16 pytań w 2 etapach

  1. Etap 1

    6 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2

    2 fiszki · 8 pytań

  3. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z matematyki

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.