Matematyka
Liczby mieszane i ułamki niewłaściwe
Zestaw wyjaśnia, czym są ułamki właściwe, niewłaściwe i liczby mieszane. Nauczysz się zamieniać ułamki niewłaściwe na liczby mieszane oraz liczby mieszane na ułamki niewłaściwe, korzystając z dzielenia i rysunków.
1.Ułamek właściwy
Ułamek, w którym licznik jest mniejszy od mianownika, np. . Jego wartość jest mniejsza od .
2.Ułamek niewłaściwy
Ułamek, w którym licznik jest większy lub równy mianownikowi, np. lub . Jego wartość jest co najmniej równa .
3.Liczba mieszana
Liczba złożona z części całkowitej i ułamka właściwego, np. . Oznacza dwie całości i jeszcze jedną trzecią kolejnej całości.
4.Licznik
Liczba nad kreską ułamkową. Mówi, ile równych części bierzemy, np. w licznikiem jest .
5.Mianownik
Liczba pod kreską ułamkową. Mówi, na ile równych części podzielono całość, np. w mianownikiem jest .
6.Zamiana ułamka niewłaściwego na liczbę mieszaną
Dzielimy licznik przez mianownik. Iloraz jest częścią całkowitą, reszta jest licznikiem ułamka, a mianownik pozostaje ten sam.
7.Zamiana liczby mieszanej na ułamek niewłaściwy
Mnożymy część całkowitą przez mianownik, dodajemy licznik i otrzymujemy nowy licznik. Mianownik pozostaje bez zmiany.
8.Całość zapisana jako ułamek
Każdą liczbę całkowitą można zapisać jako ułamek, którego licznik jest wielokrotnością mianownika, np. . Jedna całość to ułamek o równych liczniku i mianowniku, np. .
9.Reszta z dzielenia przy zamianie
Reszta z dzielenia licznika przez mianownik staje się licznikiem części ułamkowej liczby mieszanej. Musi być mniejsza od mianownika.
10.Równe wartości zapisu
Ułamek niewłaściwy i odpowiadająca mu liczba mieszana oznaczają tę samą liczbę, np. .
Notatka
Ułamki jako części całości
Ułamek opisuje część całości podzielonej na równe części. W zapisie liczba to , a liczba to .
Mianownik mówi, na ile równych części podzielono całość. Licznik mówi, ile takich części bierzemy. Jeśli pizza została podzielona na równych kawałków, to oznacza trzy kawałki.
- oznacza jedną z dwóch równych części.
- oznacza cztery z siedmiu równych części.
- oznacza całą jedność.
Zapamiętaj
W ułamku licznik jest nad kreską, a mianownik pod kreską.
Ułamki właściwe i niewłaściwe
ma licznik mniejszy od mianownika, dlatego jego wartość jest mniejsza od . Przykład: .
ma licznik większy lub równy mianownikowi. Jego wartość jest równa co najmniej . Przykładami są , i .
Ułamek oznacza jedną całość. Ułamek oznacza więcej niż dwie całości, ponieważ osiem czwartych tworzy dwie całości, a zostaje jeszcze jedna czwarta.
Ważne
Ułamek z równymi licznikiem i mianownikiem, np. , jest ułamkiem niewłaściwym i ma wartość .
Liczby mieszane
składa się z liczby całkowitej i ułamka właściwego. Na przykład oznacza trzy pełne całości oraz dwie siódme kolejnej całości.
Część ułamkowa liczby mieszanej musi być ułamkiem właściwym. Zapis nie jest poprawną liczbą mieszaną, ponieważ jest ułamkiem niewłaściwym. Trzeba go jeszcze zamienić.
Wyobraź sobie trzy całe tabliczki czekolady i dwie z siedmiu równych części następnej tabliczki. Tę sytuację zapisujemy jako .
Przykład
to dwie całe figury i trzy czwarte następnej figury.
Zamiana ułamka niewłaściwego na liczbę mieszaną
Aby zamienić ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną, dzielimy licznik przez mianownik. Iloraz jest częścią całkowitą, a reszta staje się licznikiem ułamka. Mianownik pozostaje bez zmiany.
Dla wykonujemy dzielenie: i reszta . Otrzymujemy więc .
Dla reszta wynosi , więc wynik to po prostu . Nie zapisujemy części ułamkowej .
- Licznik dzielimy przez mianownik.
- Iloraz zapisujemy jako liczbę całkowitą.
- Resztę zapisujemy w liczniku.
- Mianownik przepisujemy.
Zamiana liczby mieszanej na ułamek niewłaściwy
Aby zamienić liczbę mieszaną na ułamek niewłaściwy, mnożymy część całkowitą przez mianownik. Następnie dodajemy licznik. Otrzymana liczba jest nowym licznikiem, a mianownik przepisujemy.
Dla liczymy . Zatem .
Można też myśleć obrazowo: cztery całości to dwanaście trzecich, czyli . Dodając jeszcze , dostajemy .
Zapamiętaj
Ułamek niewłaściwy i odpowiadająca mu liczba mieszana mają tę samą wartość, np. .
W skrócie
- 01W ułamku licznik jest nad kreską, a mianownik pod kreską.
- 05Ułamek niewłaściwy i odpowiadająca mu liczba mieszana mają tę samą wartość, np. .
Pojęcia z fiszek
Podcast
Ładuję…
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Ułamek zwykły - część całości, liczby mieszane i ułamki niewłaściweKlasy 4-5
Otwórz kartę pracyDzielenie ułamków zwykłych i liczb mieszanychKlasy 5-6
Otwórz kartę pracyLekcje z kursów Odrabiamy
Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie
Przedstawianie ułamka niewłaściwego w postaci liczby mieszanej i odwrotnieWideo, 8 min · Kurs E8 - Matematyka 2027
Obejrzyj lekcjęQuizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach
Etap 1
7 fiszek · 8 pytań
Etap 2
3 fiszki · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
24 fiszki uczy się 20
12 fiszek uczy się 21
28 fiszek uczy się 7
16 fiszek uczy się 2
14 fiszek
16 fiszek uczy się 2
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
