Matematyka
Ułamki dziesiętne: zapis, porównywanie i zaokrąglanie
Zestaw pomaga rozumieć zapis ułamków dziesiętnych, ich wartość oraz miejsce na osi liczbowej. Nauczysz się porównywać liczby z przecinkiem i poprawnie zaokrąglać je do wskazanego rzędu.
Podcast
Ładuję…
1.Ułamek dziesiętny
Liczba zapisana z przecinkiem, np. . Część przed przecinkiem oznacza liczbę całkowitą, a cyfry po przecinku oznaczają części całości.
2.Część całkowita ułamka dziesiętnego
Cyfry stojące przed przecinkiem. W liczbie częścią całkowitą jest .
3.Część dziesiętna ułamka
Cyfry stojące po przecinku. W liczbie część dziesiętną tworzą cyfry i , czyli .
4.Dziesiąte
Części całości otrzymane po podzieleniu jej na równych części. Pierwsza cyfra po przecinku oznacza liczbę dziesiątych, np. w jest dziesiąte.
5.Setne
Części całości otrzymane po podzieleniu jej na równych części. Druga cyfra po przecinku oznacza liczbę setnych, np. w jest setnych.
6.Tysięczne
Części całości otrzymane po podzieleniu jej na równych części. Trzecia cyfra po przecinku oznacza liczbę tysięcznych.
7.Dopisywanie zer
Dopisanie zer na końcu części dziesiętnej nie zmienia wartości liczby: .
8.Porównywanie ułamków dziesiętnych
Najpierw porównaj części całkowite. Gdy są równe, porównuj kolejno cyfry po przecinku: dziesiąte, setne, tysięczne.
9.Zaokrąglanie do jedności
Zostawiamy cyfrę jedności i sprawdzamy cyfrę dziesiątych. Cyfra od do zwiększa jedności o , a od do ich nie zmienia.
10.Zaokrąglanie do części dziesiątych
Zostawiamy cyfrę dziesiątych i sprawdzamy cyfrę setnych. Jeśli jest co najmniej , zwiększamy cyfrę dziesiątych o .
11.Zaokrąglanie do części setnych
Zostawiamy cyfrę setnych i sprawdzamy cyfrę tysięcznych. Jeśli jest co najmniej , zwiększamy cyfrę setnych o .
12.Oś liczbowa a ułamki dziesiętne
Liczba leżąca bardziej na prawo na osi liczbowej jest większa. Na przykład leży na prawo od , więc jest większe.
Notatka
Co oznacza zapis dziesiętny?
to liczba, w której część całkowita jest oddzielona od części mniejszej od całości przecinkiem. Na przykład w liczbie liczba oznacza całe jednostki, a zapis po przecinku opisuje dodatkową część jednostki.
Pierwsza cyfra po przecinku oznacza , druga - , a trzecia - . Zatem to całe, dziesiąte, setne i tysięcznych.
Przykład
Cena zł oznacza złotych i groszy.
Wartość cyfr po przecinku
Każde kolejne miejsce po przecinku oznacza mniejszą część całości. Jedna dziesiąta to jedna z równych części, jedna setna to jedna ze równych części, a jedna tysięczna to jedna z równych części.
- to jedna dziesiąta.
- to jedna setna.
- to jedna tysięczna.
W liczbie cyfra oznacza brak dziesiątych, a cyfra oznacza osiem setnych. Dlatego nie jest równe .
Zera w zapisie liczby
Można dopisywać zera na końcu części dziesiętnej bez zmiany wartości liczby. Dlatego , i oznaczają tę samą liczbę. Taki zapis bywa pomocny przy porównywaniu.
Nie wolno jednak dowolnie dopisywać zera między przecinkiem a cyframi. Liczby i są różne: pierwsza oznacza pięć dziesiątych, a druga pięć setnych.
Ważne
Zero dopisane tylko na końcu części dziesiętnej nie zmienia wartości liczby.
Jak porównywać ułamki dziesiętne?
Najpierw porównujemy części całkowite. Liczba z większą częścią całkowitą jest większa, np. .
Jeżeli części całkowite są równe, porównujemy cyfry po przecinku od lewej strony: najpierw dziesiąte, potem setne, a następnie tysięczne. Na przykład : obie liczby mają cztery dziesiąte, więc porównujemy setne, a siedem setnych to więcej niż dwie setne.
Gdy liczby mają różną liczbę cyfr po przecinku, można dopisać zera. Aby porównać oraz , zapisujemy i . Widać wtedy, że .
Na osi liczbowej większa liczba zawsze leży bardziej na prawo.
Zaokrąglanie liczb dziesiętnych
Zaokrąglanie daje liczbę bliską wartości dokładnej, ale prostszą w użyciu. Trzeba zostawić cyfry do wybranego miejsca i spojrzeć na cyfrę stojącą zaraz za nim.
- Przy zaokrąglaniu do jedności sprawdzamy cyfrę dziesiątych.
- Przy zaokrąglaniu do części dziesiątych sprawdzamy cyfrę setnych.
- Przy zaokrąglaniu do części setnych sprawdzamy cyfrę tysięcznych.
Gdy sprawdzana cyfra wynosi od do , pozostawiamy ostatnią zachowaną cyfrę bez zmiany. Gdy wynosi od do , zwiększamy tę cyfrę o .
Zapamiętaj
Cyfry od do zostawiają wynik bez zmiany, a cyfry od do powodują zaokrąglenie w górę.
Przykłady i częste błędy
Liczba zaokrąglona do jedności daje , bo cyfra dziesiątych to . Ta sama liczba zaokrąglona do części dziesiątych daje , ponieważ cyfra setnych to .
Liczba zaokrąglona do setnych daje : zostawiamy na miejscu setnych, a cyfra tysięcznych zwiększa je o .
Częsty błąd polega na patrzeniu na niewłaściwą cyfrę. Jeśli zaokrąglasz do dziesiątych, nie patrzysz od razu na tysięczne, lecz tylko na setne. Po zaokrągleniu liczba może mieć mniej cyfr po przecinku, np. do jedności to .
W skrócie
Pojęcia z fiszek
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
Zaokrąglanie ułamków dziesiętnychKlasy 6-7
Otwórz kartę pracyUłamki dziesiętne - zapis, odczyt i porównywanieKlasy 4-5
Otwórz kartę pracyUłamki dziesiętne - dodawanie i odejmowanieKlasy 4-5
Otwórz kartę pracyLekcje z kursów Odrabiamy
Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie
Zaokrąglanie liczb dziesiętnychWideo, 7 min · Kurs E8 - Matematyka 2027
Obejrzyj lekcjęPorównywanie liczb dziesiętnychWideo, 6 min · Kurs E8 - Matematyka 2027
Obejrzyj lekcjęQuizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach
Etap 1
8 fiszek · 8 pytań
Etap 2
4 fiszki · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
24 fiszki uczy się 20
12 fiszek uczy się 21
28 fiszek uczy się 7
16 fiszek uczy się 2
14 fiszek
16 fiszek uczy się 2
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
