Ilustracja do zestawu: Ułamki dziesiętne: zapis, porównywanie i zaokrąglanie

Matematyka

Ułamki dziesiętne: zapis, porównywanie i zaokrąglanie

Szkoła podstawowauczy się 3 osoby
12 fiszek16 pytań w 2 etapachnotatka

Zestaw pomaga rozumieć zapis ułamków dziesiętnych, ich wartość oraz miejsce na osi liczbowej. Nauczysz się porównywać liczby z przecinkiem i poprawnie zaokrąglać je do wskazanego rzędu.

Podcast

Ładuję…

1.Ułamek dziesiętny

Liczba zapisana z przecinkiem, np. 2,752{,}75. Część przed przecinkiem oznacza liczbę całkowitą, a cyfry po przecinku oznaczają części całości.

2.Część całkowita ułamka dziesiętnego

Cyfry stojące przed przecinkiem. W liczbie 14,3614{,}36 częścią całkowitą jest 1414.

3.Część dziesiętna ułamka

Cyfry stojące po przecinku. W liczbie 14,3614{,}36 część dziesiętną tworzą cyfry 33 i 66, czyli 0,360{,}36.

4.Dziesiąte

Części całości otrzymane po podzieleniu jej na 1010 równych części. Pierwsza cyfra po przecinku oznacza liczbę dziesiątych, np. w 5,45{,}4 jest 44 dziesiąte.

5.Setne

Części całości otrzymane po podzieleniu jej na 100100 równych części. Druga cyfra po przecinku oznacza liczbę setnych, np. w 0,270{,}27 jest 77 setnych.

6.Tysięczne

Części całości otrzymane po podzieleniu jej na 10001000 równych części. Trzecia cyfra po przecinku oznacza liczbę tysięcznych.

7.Dopisywanie zer

Dopisanie zer na końcu części dziesiętnej nie zmienia wartości liczby: 3,5=3,50=3,5003{,}5=3{,}50=3{,}500.

8.Porównywanie ułamków dziesiętnych

Najpierw porównaj części całkowite. Gdy są równe, porównuj kolejno cyfry po przecinku: dziesiąte, setne, tysięczne.

9.Zaokrąglanie do jedności

Zostawiamy cyfrę jedności i sprawdzamy cyfrę dziesiątych. Cyfra od 55 do 99 zwiększa jedności o 11, a od 00 do 44 ich nie zmienia.

10.Zaokrąglanie do części dziesiątych

Zostawiamy cyfrę dziesiątych i sprawdzamy cyfrę setnych. Jeśli jest co najmniej 55, zwiększamy cyfrę dziesiątych o 11.

11.Zaokrąglanie do części setnych

Zostawiamy cyfrę setnych i sprawdzamy cyfrę tysięcznych. Jeśli jest co najmniej 55, zwiększamy cyfrę setnych o 11.

12.Oś liczbowa a ułamki dziesiętne

Liczba leżąca bardziej na prawo na osi liczbowej jest większa. Na przykład 2,72{,}7 leży na prawo od 2,32{,}3, więc jest większe.

Notatka

Co oznacza zapis dziesiętny?

to liczba, w której część całkowita jest oddzielona od części mniejszej od całości przecinkiem. Na przykład w liczbie 12,3412{,}34 liczba 1212 oznacza całe jednostki, a zapis po przecinku opisuje dodatkową część jednostki.

Pierwsza cyfra po przecinku oznacza , druga - , a trzecia - . Zatem 2,3452{,}345 to 22 całe, 33 dziesiąte, 44 setne i 55 tysięcznych.

Przykład

Cena 6,756{,}75 zł oznacza 66 złotych i 7575 groszy.

Wartość cyfr po przecinku

Każde kolejne miejsce po przecinku oznacza mniejszą część całości. Jedna dziesiąta to jedna z 1010 równych części, jedna setna to jedna ze 100100 równych części, a jedna tysięczna to jedna z 10001000 równych części.

  • 0,10{,}1 to jedna dziesiąta.
  • 0,010{,}01 to jedna setna.
  • 0,0010{,}001 to jedna tysięczna.

W liczbie 5,085{,}08 cyfra 00 oznacza brak dziesiątych, a cyfra 88 oznacza osiem setnych. Dlatego 5,085{,}08 nie jest równe 5,85{,}8.

Zera w zapisie liczby

Można dopisywać zera na końcu części dziesiętnej bez zmiany wartości liczby. Dlatego 4,64{,}6, 4,604{,}60 i 4,6004{,}600 oznaczają tę samą liczbę. Taki zapis bywa pomocny przy porównywaniu.

Nie wolno jednak dowolnie dopisywać zera między przecinkiem a cyframi. Liczby 0,50{,}5 i 0,050{,}05 są różne: pierwsza oznacza pięć dziesiątych, a druga pięć setnych.

Ważne

Zero dopisane tylko na końcu części dziesiętnej nie zmienia wartości liczby.

Jak porównywać ułamki dziesiętne?

Najpierw porównujemy części całkowite. Liczba z większą częścią całkowitą jest większa, np. 8,1>7,98{,}1>7{,}9.

Jeżeli części całkowite są równe, porównujemy cyfry po przecinku od lewej strony: najpierw dziesiąte, potem setne, a następnie tysięczne. Na przykład 3,47>3,423{,}47>3{,}42: obie liczby mają cztery dziesiąte, więc porównujemy setne, a siedem setnych to więcej niż dwie setne.

Gdy liczby mają różną liczbę cyfr po przecinku, można dopisać zera. Aby porównać 2,52{,}5 oraz 2,482{,}48, zapisujemy 2,502{,}50 i 2,482{,}48. Widać wtedy, że 2,5>2,482{,}5>2{,}48.

Na osi liczbowej większa liczba zawsze leży bardziej na prawo.

Zaokrąglanie liczb dziesiętnych

Zaokrąglanie daje liczbę bliską wartości dokładnej, ale prostszą w użyciu. Trzeba zostawić cyfry do wybranego miejsca i spojrzeć na cyfrę stojącą zaraz za nim.

  • Przy zaokrąglaniu do jedności sprawdzamy cyfrę dziesiątych.
  • Przy zaokrąglaniu do części dziesiątych sprawdzamy cyfrę setnych.
  • Przy zaokrąglaniu do części setnych sprawdzamy cyfrę tysięcznych.

Gdy sprawdzana cyfra wynosi od 00 do 44, pozostawiamy ostatnią zachowaną cyfrę bez zmiany. Gdy wynosi od 55 do 99, zwiększamy tę cyfrę o 11.

Zapamiętaj

Cyfry od 00 do 44 zostawiają wynik bez zmiany, a cyfry od 55 do 99 powodują zaokrąglenie w górę.

Przykłady i częste błędy

Liczba 18,6218{,}62 zaokrąglona do jedności daje 1919, bo cyfra dziesiątych to 66. Ta sama liczba zaokrąglona do części dziesiątych daje 18,618{,}6, ponieważ cyfra setnych to 22.

Liczba 4,3784{,}378 zaokrąglona do setnych daje 4,384{,}38: zostawiamy 77 na miejscu setnych, a cyfra tysięcznych 88 zwiększa je o 11.

Częsty błąd polega na patrzeniu na niewłaściwą cyfrę. Jeśli zaokrąglasz do dziesiątych, nie patrzysz od razu na tysięczne, lecz tylko na setne. Po zaokrągleniu liczba może mieć mniej cyfr po przecinku, np. 6,246{,}24 do jedności to 66.

W skrócie

Pojęcia z fiszek

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Zaokrąglanie ułamków dziesiętnychKlasy 6-7

Otwórz kartę pracy

Ułamki dziesiętne - zapis, odczyt i porównywanieKlasy 4-5

Otwórz kartę pracy

Ułamki dziesiętne - dodawanie i odejmowanieKlasy 4-5

Otwórz kartę pracy

Lekcje z kursów Odrabiamy

Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie

Zaokrąglanie liczb dziesiętnychWideo, 7 min · Kurs E8 - Matematyka 2027

Obejrzyj lekcję

Porównywanie liczb dziesiętnychWideo, 6 min · Kurs E8 - Matematyka 2027

Obejrzyj lekcję

Quizy w tym zestawie

16 pytań w 2 etapach

  1. Etap 1

    8 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2

    4 fiszki · 8 pytań

  3. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z matematyki

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.