Ilustracja do zestawu: Ułamek: część całości i iloraz

Matematyka

Ułamek: część całości i iloraz

Szkoła podstawowa
10 fiszek16 pytań w 2 etapachnotatka

Zestaw wyjaśnia, czym jest ułamek zwykły oraz jak odczytywać jego licznik i mianownik. Uczeń przećwiczy opisywanie części figur, przedmiotów i zbiorów, a także rozumienie ułamka jako wyniku dzielenia.

1.Ułamek zwykły

Zapis oznaczający część całości albo wynik dzielenia. Na przykład 3/43/4 oznacza trzy z czterech równych części.

2.Licznik

Liczba nad kreską ułamkową. Mówi, ile równych części całości bierzemy lub zaznaczamy.

3.Mianownik

Liczba pod kreską ułamkową. Mówi, na ile równych części podzielono całość.

4.Kreska ułamkowa

Znak w ułamku, który oddziela licznik od mianownika. Może też oznaczać dzielenie: 3/43/4 to 3:43:4.

5.Ułamek jako część całości

Opisuje część jednego przedmiotu lub jednej grupy, podzielonych na równe części. Na przykład 2/52/5 pizzy to dwie z pięciu równych części pizzy.

6.Ułamek jako iloraz

Ułamek można odczytać jako dzielenie licznika przez mianownik. Na przykład 7/37/3 oznacza 7:37:3.

7.Całość

Jeden cały przedmiot, figura albo cały rozpatrywany zbiór. W zapisie ułamkowym całość można zapisać jako 11.

8.Części równe

Części mające taki sam rozmiar lub taką samą wartość. Tylko przy podziale na równe części można poprawnie opisywać część całości ułamkiem.

9.Ułamek właściwy

Ułamek, w którym licznik jest mniejszy od mianownika, na przykład 3/53/5. Oznacza część mniejszą od jednej całości.

10.Ułamek niewłaściwy

Ułamek, w którym licznik jest większy lub równy mianownikowi, na przykład 7/47/4 lub 4/44/4. Może oznaczać co najmniej jedną całość.

Notatka

Co opisuje ułamek?

może pokazywać część całości albo wynik dzielenia. Zapis 3/43/4 czytamy „trzy czwarte”.

Gdy ułamek opisuje część całości, całością może być na przykład pizza, tabliczka czekolady, prostokąt narysowany w zeszycie albo grupa przedmiotów. Ważne jest, aby została podzielona na równe części.

Ważne

ma sens tylko wtedy, gdy rozpatrywane części są równe.

Przykład

Pizzę podzielono na osiem równych kawałków. Trzy kawałki to 3/83/8 pizzy.

Licznik, mianownik i kreska

W ułamku 5/75/7 liczba nad kreską to , a liczba pod kreską to .

  • Licznik mówi, ile części wybrano, zaznaczono lub wykorzystano.
  • Mianownik mówi, na ile równych części podzielono całość.
  • oddziela te liczby.

W zapisie 5/75/7 całość podzielono na siedem równych części, a pięć z nich jest rozpatrywanych. Nie należy zamieniać ról licznika i mianownika: wtedy zmieniłby się sens ułamka.

Ułamek jako wynik dzielenia

Kreska ułamkowa może oznaczać również dzielenie. Dlatego 8/48/4 oznacza to samo co 8:48:4. Licznik jest liczbą dzieloną, a mianownik jest dzielnikiem.

Takie rozumienie przydaje się w zadaniach o sprawiedliwym podziale. Jeśli sześć jednakowych jabłek rozdzielamy równo między trzy osoby, obliczamy 6:36:3. Każda osoba dostaje dwa jabłka.

Zapamiętaj

Ułamek a/ba/b oznacza iloraz a:ba:b, gdy bb nie jest równe zero.

Ułamki mniejsze, równe i większe od całości

Jeżeli licznik jest mniejszy od mianownika, otrzymujemy . Taki ułamek oznacza część mniejszą od jednej całości, na przykład 3/83/8.

Jeżeli licznik i mianownik są równe, ułamek oznacza jedną całość. Na przykład 6/66/6 to całość, ponieważ wzięto wszystkie sześć z sześciu równych części.

Jeżeli licznik jest większy od mianownika, mamy , na przykład 7/47/4. Oznacza on więcej niż jedną całość. Można to sobie wyobrazić jako siedem kawałków wielkości jednej czwartej.

Jak rozwiązywać zadania z ułamkami?

Najpierw ustal, co jest całością: jedna figura, jedna rzecz czy cały zbiór przedmiotów. Potem policz wszystkie równe części - ta liczba będzie mianownikiem. Na końcu policz części wybrane lub zaznaczone - ta liczba będzie licznikiem.

W zadaniu o zbiorze, na przykład o kredkach, wszystkie kredki tworzą całość. Jeśli czerwone są trzy z dziesięciu kredek, zapisujemy 3/103/10.

Przykład

W klasie jest dwanaście osób, a cztery mają okulary. Ułamek opisujący osoby w okularach to 4/124/12: cztery osoby z wszystkich dwunastu.

W skrócie

Pojęcia z fiszek

Podcast

Ładuję…

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Mnożenie i dzielenie ułamków dziesiętnychKlasy 5-6

Otwórz kartę pracy

Dzielenie ułamków zwykłych i liczb mieszanychKlasy 5-6

Otwórz kartę pracy

Ułamki zwykłe i dziesiętne - zamiana i działania mieszaneKlasy 6-7

Otwórz kartę pracy

Lekcje z kursów Odrabiamy

Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie

Mnożenie ułamków zwykłychWideo, 9 min · Kurs E8 - Matematyka 2027

Obejrzyj lekcję

Dzielenie ułamków zwykłychWideo, 7 min · Kurs E8 - Matematyka 2027

Obejrzyj lekcję

Porównywanie ułamków zwykłychWideo, 7 min · Kurs E8 - Matematyka 2027

Obejrzyj lekcję

Quizy w tym zestawie

16 pytań w 2 etapach

  1. Etap 1

    8 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2

    2 fiszki · 8 pytań

  3. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z matematyki

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.